PROSTAATKANKER

Informatie over actuele ontwikkelingen in zowel reguliere als alternatieve en/of aanvullende behandelingen en middelen bij prostaatkanker in alle stadia.

Ervaringen van kankerpatienten, met ook andere vormen van kanker dan prostaatkanker, met complementaire aanpak zijn te vinden onder ervaringsverhalen en er zijn ook een aantal video's te bekijken van kankerpatiënten.

Het Sint Fransiscus ziekenhuis in Rotterdam staat bekend als het best gespecialiseerde ziekenhuis op het gebied van prostaatkanker.

Sint Franciscus Gasthuis
Kleiweg 500, 3045 PM, Rotterdam
Postbus 10900, 3004 BA, Rotterdam
010 - 461 6161 (24 uur per dag bereikbaar)

De Prostaatkliniek is een netwerk van ziekenhuizen en experts op het gebied van prostaatkanker. Op de website van De Prostaatkliniek, vindt u onder meer informatie over de behandeling van prostaatkanker en de uitgebreide mogelijkheden voor een Second Opinion (Onafhankelijk Behandeladvies). Ook biedt de website de mogelijkheid om op het forum in contact te komen met lotgenoten en met urologen van De Prostaatkliniek.

Ook het Prostate Center Europe centrum in Hengelo staat goed bekend, maar is ook een privé kliniek: http://www.prostatecentereurope.com/

Prostate Center Europe
Amarilstraat 20
7554 TV HENGELO
[T] 0800 - 22 20 005
[T] 074 - 255 9 267
[E] info@prostatecentereurope.nl
[W] www.prostatecentereurope.nl

Lees maar hieronder als u wilt weten wat de reguliere aanpak van prostaatkanker is op dit moment of vraag het rapport prostaatkanker-actueel aan dat steeds wanneer nodig wordt geactualiseerd.

Voor meest actuele informatie over nieuwste behandelingen en middelen bij prostaatkanker inclusief nuttige adressen, leest u het rapport prostaatkanker-actueel  Daar staat onder reguliere oncologie veel meer informatie over reguliere ontwikkelingen bij prostaatkanker.  Dit rapport is wel alleen voor onze donateurs of voor wie een coachingsgesprek neemt.

update 15 november 2017: Richtlijnen behandelen prostaatkanker in alle stadia:

Op ASCO 2017 werd deze studie: Management of Patients with Advanced Prostate Cancer: The Report of the Advanced Prostate Cancer Consensus Conference APCCC 2017

gepubliceerd waarin 60 specialisten op het gebied van prostaatkanker hun mening geven over 10 discussiegebieden bij de behandeling van prostaatkanker in verschillende stadia. Opvallend dat bij veel discussiepunten er behoorlijk verschillend werd gedacht over voorgestelde behandelingen en er voor veel punten geen consensus was. Ik ga de studie niet vertalen, daarvoor is het teveel en u kunt de vertaling gebruiken van google translation rechtsboven dit artikel. Nogmaals zie dit studierapport dat volledig gratis is in te zien: 

Management of Patients with Advanced Prostate Cancer: The Report of the Advanced Prostate Cancer Consensus Conference APCCC 2017

De American Urological Association (AUA) heeft nieuwe richtlijnen gegeven voor het behandelen van patiënten met hormoon resistente vormen van gevorderde uitgezaaide prostaatkanker. Maar schrijft er tegelijkertijd bij dat de ontwikkelingen zo hard gaan dat een behandelend arts wordt aangeraden bij elke patiënt toch steeds de nieuwste studiepublicaties te checken en te kijken of er juist voor die individuele patiënt wellicht nog een andere mogelijkheid is bijgekomen.

Deze richtlijnen zijn zo moeilijk samen te stellen geweest omdat een aantal van de behandelingsopties voor vergevorderde uitgezaaide prostaatkanker pas enkele jaren bekend zijn, aldus de auteurs van de richtlijnen. Zo zijn er sinds 2010 maar liefst 4 nieuwe behandelingsopties goedgekeurd voor vergevorderde uitgezaaide prostaatkanker -  sipuleucel-T (Provenge, Dendreon), cabazitaxel (Jevtana, sanofi-aventis), abiraterone (Zytiga, Janssen), en enzalutamide (Xtandi, Astellas / Medivation) - maar is er nog geen goed gerandomiseerd langjarig onderzoek naar welke aanpak nu het beste zou zijn om de totale overleving te verbeteren. Naast de vier genoemde is ook chemo therapie met docetaxel nog een behandelingsoptie voor hormoonresistente prostaatkanker. Docetaxel is het enige medicijn dat al in 2004 is goedgekeurd en overgebleven uit de oude richtlijnen van voor 2010 voor hormoonresistente prostaatkanker.

"Vóór 2004, zodra de patiënten resistent werden voor hormoon behandelingen werden andere behandelingen alleen nog palliatief toegediend," schrijven de auteurs van de richtlijnen, die onder leiding staan van Michael S. Cookson, MD, van het Vanderbilt-Ingram Cancer Center in Nashville, Tennessee. "Nu lijken bepaalde medicijnen wel jarenlange overlevingswinst op te kunnen leveren maar lijkt ook afhankelijk van stadium van de ziekte en lichamelijke gesteldheid van de patiënt."

Daarom ook bestaan de nieuwe richtlijnen voor een groot deel uit aanbevelingen voor 6 verschillende patiënten profielen. Deze indeling van patiënten profielen vertegenwoordigen de meest voorkomende "klinische scenario's" bij mannen bij wie prostaatkanker niet meer ontvankelijk is voor de traditionele hormoon behandelingen. Aldus de makers van de richtlijnen.

De profielen van de index patiënt omvatten symptomen performance status - lichamelijke gesteldheid, de aanwezigheid of afwezigheid van uitzaaiingen - metastasen en of chemo - docetaxel al eerder werd toegediend.

De volgende zijn de 6 patiënten profielen en de bijbehorende aanbevelingen plus een aanbeveling voor preventie en behandeling van botproblemen. Maar de auteurs benadrukken dat de behandelingsopties snel veranderen en adviseren artsen om deze richtlijnen te gebruiken in combinatie met het raadplegen van de meest recente literatuur en behandeldoelen voor een individuele patiënt:

Profiel patiënt 1: Asymptomatische niet uitgezaaide prostaatkanker:
De patiënt heeft stijgende PSA waarden  (prostaat-specifiek antigeen), ondanks de hormoon therapie maar geen radiologisch bewijs (scans) van uitgezaaide prostaatkanker. Zijn niveau van testosteron productie (castratieniveau) moet nog onder de 50 ng / ml liggen.

Behandelingsaanbevelingen
Observatie - wait and see - bij voortzetting van hormoontherapie. Eerste generatie hormoonbehandelingen - anti-androgenen (flutamide, bicalutamide en nilutamide) of eerste generatie androgeen-remmers (ketoconazol plus steroïde)
geven aan patiënten die niet bereid zijn om observatie te accepteren

Discussiepunten:
Geen van deze behandelingen heeft aangetoond dat het de algehele overleving bij deze patiëntengroep verbeterd. "Omdat alle medicijnen hebben mogelijke bijwerkingen ... en moeten bij gebruik allereerst geen schade toebrengen aan kwaliteit van leven," aldus de auteurs.

Profiel Patiënt 2: Asymptomatische of minimaal sympthomatische prostaatkanker die nog geen chemo - docetaxel hebben gehad als behandeling:
Deze patiënten hebben een stijgende PSA in de meting van het castratieniveaus van testosteron productie en aantoonbaar uitgezaaide ziekte via radiografische beeldvorming - scans.

Behandelingsaanbevelingen
Abiraterone plus prednison, docetaxel of immuuntherapie met sipuleucel-T - Provenge.
Of eerste generatie hormoonbehandelingen of ketoconazol plus steroïden of observatie - wait and see aan die patiënten die geen aanbevolen standaard behandeling willen of kunnen accepteren.

Discussiepunten:
De 3 aanbevolen behandelingen - Abiraterone plus prednison, docetaxel of sipuleucel-T - Provenge.  - werden goedgekeurd door de Amerikaanse FDA (Food and Drug Administration) voor deze indicatie en gaf een significante verbeterde algemene overleving te zien in gepubliceerde gerandomiseerde klinische trials. Er zijn geen directe vergelijkings studies naar de optimale volgorde van behandelingen. "Als algemeen principe, verdient het de voorkeur
om de stof met de minste bijwerkingen het eerst te geven," aldus de auteurs.
 

Profiel Patiënt 3: Symptomatische uitgezaaide prostaatkanker met goede performance status - goede lichamelijke gesteldheid een nooit chemo gehad.
Deze patiënten hebben een stijgende PSA in de meting van het castratieniveaus van testosteron productie. Hun symptomen moeten worden gerelateerd aan prostaatkanker alleen (en niet aan andere aandoeningen), en kunnen onder meer pijn zijn.

Behandelingsaanbevelingen
Docetaxel
Abiraterone plus prednison
Ketoconazol plus steroïden, mitoxantron, of bestraling (radionuclide therapie) voor patiënten die aanbevolen behandelingen niet willen of kunnen accepteren

Discussiepunten
Sipuleucel-T - Provenge immuuntherapie wordt niet aanbevolen bij symptomatische ziekte, aldus de auteurs.

Profiel Patiënt 4:  Symptomatische uitgezaaide prostaatkanker met slechte performance status - slechte lichamelijke gesteldheid en nooit chemo - docetaxel gehad.
Klinische studies hebben over het algemeen patiënten met een slechte performance status (ECOG 3 of 4) uitgesloten met als gevolg, dat de data van resultaten door resultaten uit gerandomiseerde onderzoeken bij gezondere patiënten leidend zijn. Dit kan een enigszins vertekend beeld geven van de te verwachten resultaten

Behandelingsaanbevelingen
Abiraterone plus prednison
Ketoconazol plus steroïden of bestraling - radionuclide therapie voor patiënten die abiraterone plus prednison niet willen of kunnen accepteren.
Chemo therapie met docetaxel of mitoxantron in bepaalde gevallen, met name wanneer de lichamelijke gesteldheid direct gerelateerd is aan de tumoren - de prostaatkanker zelf.


Profiel Patiënt 5:  Symptomatische uitgezaaide prostaatkanker met uitstekende performance status - goede lichamelijke gesteldheid en wel chemo - docetaxel gehad
Het doel van de behandeling zou moeten zijn om de uitstekende performance status te behouden zonder significante toxiciteit van aanvullende therapiën.

Behandelingsaanbevelingen
Abiraterone plus prednison, cabazitaxel of enzalutamide
Als de patiënt ooit abiraterone plus prednison voor de docetaxel chemotherapie heeft gekregen, dan cabazitaxel of enzalutamide aanbieden
Ketoconazol plus steroïde als abiraterone plus prednison, cabazitaxel of enzalutamide niet mogelijk is.
Herbehandeling met docetaxel voor patiënten die daar wel een goed resultaat mee hadden maar waren gestopt wegens de bijwerkingen.

Discussiepunten
Abiraterone plus prednison en enzalutamide lijken minimaal gelijkwaardig klinisch voordeel op te leveren (indien niet superieur aan) aan aanvullende intraveneuze chemotherapie met een medicijn zoals bv. cabazitaxel. Deze 2 therapieën geven aanzienlijk minder acute toxiciteit en geen duidelijke oplopende toxiciteit gedurende langere periodes, zeggen de auteurs.

Profiel Patiënt 6: Symptomatische uitgezaaide prostaatkanker met slechte performance status - slechte lichamelijke gesteldheid en wel chemo - docetaxel gehad
"De behandeling gegeven in de laatste maanden van het leven kan de toegang tot "end-of-life" zorg vertragen, geeft hogere kosten, en is een onnodige symptoombestrijding. Patiënten met een slechte performance status (ECOG 3 of 4) mogen geen verdere behandeling worden aangeboden," aldus de auteurs.

Behandelingsaanbevelingen
Palliatieve zorg
Voor geselecteerde patiënten, biedt een behandeling met abiraterone plus prednison, enzalutamide, ketoconazol plus steroïden, of bestraling - radionuclidentherapie wellicht nog verlichting

Discussie punten
Er is onvoldoende aantoonbaar bewijs van een behandeling die bij deze patiëntenpopulatie nog klinisch voordeel zou kunnen geven.

Omdat het skelet - de botten - de meest voorkomende plaats is waar uitzaaiingen van prostaatkanker ontstaan, is er ook een richtlijn gemaakt met aanbevelingen ten aanzien van de aanpak van de gezondheid van de botten.

Botten behandelings aanbevelingen:
Preventieve behandelingen aanbieden om fracturen te voorkomen, bv. extra calcium, vitamine D.
Of kies voor denosumab of Zometa - zoledronic zuur als preventieve behandeling voor botcomplicaties

Tot slot merken de auteurs het volgende op bij de presentatie van de richtlijnen: "Overlijden aan prostaatkanker is meestal een direct gevolg van uitgezaaide prostaatkanker en gaat vaak gepaard met veel pijn. In de afgelopen jaren hebben een aantal nieuwe behandelingen en therapeutische middelen aangetoond dat ze de bijwerkingen en pijn kunnen minimaliseren en de overleving verlengen bij sommige patiënten, maar het blijft een feit dat hormoonresistente uitgezaaide prostaatkanker een terminale fase van prostaatkanker is.", aldus Dr Cookson in een persverklaring.

De volledige richtlijnen waaruit hierboven ik een gedeelte heb vertaald kunt u vinden op de website van de AUA: Castration-Resistant Prostate Cancer: AUA Guideline.

Mei 2009: Onderstaande informatie is gedeelteljk verouderd, zie hierboven, maar bevat nog wel relevante informatie dus laten dat nog maar even staan.

De volgende informatie hebben we gehaald uit bronnen als de officiële voorlichtingsfolders van het KWF, internetsites, eigen ervaringen van patiënten en patiëntenverenigingen uit binnen- en buitenland. Op alle informatie is ook hier de disclaimer van toepassing.


Prostaatkanker is een soort van kanker die erg veel voorkomt. Per jaar wordt bij 6400 mannen in Nederland prostaatkanker vastgesteld. Ongeveer 60% van deze mannen is 70 jaar of ouder.
Prostaatkanker ontwikkelt zich in de cellen van de klierbuisjes van de prostaat. Hierdoor ontstaat een verandering van het prostaatweefsel. Dit uit zich in een verharding, die ook door een arts te voelen is. Soms is ook de prostaat vergroot.
Het is algemeen bekend dat de prostaat bij mannen rond hun vijftigste groter wordt. Waarschijnlijk heeft dat te maken met de verandering in de aanmaak van hormonen, maar wetenschappelijk bewijs is voor zover ons bekend hiervoor nog niet voorhanden. Deze hormonale veranderingen leiden in een aantal gevallen tot afwijkingen in de prostaat. Dit hoeft nog niet te betekenen dat het kanker is, want deze veranderingen kunnen ook goedaardig zijn. Een voorbeeld hiervan is een abnormale prostaatvergroting, zogeheten 'hypertrofie' of 'hyperplasie'. Deze vergroting kan zich ook voordoen bij mannen met prostaatkanker, maar een vergrote prostaat hoeft niet te betekenen dat u ook kanker heeft.
Bij prostaatkanker kan de tumor doorgroeien in omliggend weefsel, maar er kunnen ook uitzaaiïngen (metastasen) voorkomen in het omringende weefsel of organen zoals de lever of in de lymfeklieren van de onderbuik. Als de kankercellen zich verspreiden via het bloed kunnen uitzaaiïngen ontstaan in de botten.Een enkele keer kan het voorkomen dat er uitzaaiïngen zijn in de longen. Dit gebeurt dan doordat losgeraakte kankercellen zich verder verspreiden via de lymfeklieren.

Klachten:
Klachten zoals pijn en een branderig gevoel bij plassen of troebele en/of bloederige urine kunnen wijzen op een aandoening van de nieren, blaas of prostaat. Bij oudere mannen komt moeilijk plassen vaak voor. Dit wordt ook wel de 'oude-mannenkwaal' genoemd. Doorgaans is dit moeilijke plassen een gevolg van een goedaardige vergroting van de prostaat. Door die vergroting komt de urinebuis in de knel te zitten met als gevolg dat mannen moeilijk kunnen plassen. Maar moeilijk of ook vaker plassen dan normaal kan duiden op prostaatkanker.
Kwaadaardige prostaatkanker groeit in het algemeen langzaam. In het begin zullen ziekteverschijnslen dan ook vaak niet worden waargenomen. Vaak wordt de ziekte pas geconstateerd wanneer er al uitzaaïingen zijn elders in het lichaam. Zo komt het voor dat mannen rugklachten krijgen omdat er uitzaaïingen zitten bij een of meer wervels. Vaak ook merken mannen in het geheel niet dat ze prostaatkanker hebben en sterven deze mannen met prostaatkanker i.p.v. eraan. Veranderingen in de urine treden ook meestal laat op.

Onderzoek
Prostaatkanker kan op verschillende manieren worden aangetoond. Afhankelijk van het stadium en wel of geen uitzaaïingen worden de volgende onderzoeken gedaan bij verontrustende klachten zoals hierboven beschreven.

  • De arts zal in eerste instantie een rectaal onderzoek doen. De arts kan dan voelen of de prostaat verhard is of vergroot. Daarnaast zal de arts een bloedonderzoek laten doen. Bij onzekerheid of wantrouwen t.a.v. van de bevindingen zal de arts de man doorsturen naar een uroloog.
  • Bloedonderzoek kan aantonen of er bepaalde stoffen in verhoogde mate aanwezig zijn in het bloed. Deze stoffen worden tumormerkstoffen genoemd. PSA (prostaatspecifiek antigeen) is zo'n stof. Een verhoogde concentratie PSA kan betekenen dat er sprake is van een prostaattumor. Het PSA kan ook iets zeggen over de grootte van de tumor en mogelijke aanwezigheid van uitzaaïingen. Overigens ook bij goedaardige tumoren kan de PSA waarde verhoogd zijn.
  • Bij een punctie worden prostaatcellen opgezogen met een naald. Dit gaat meestal onder begeleiding van een echografie. Dit wordt daarom een echogeleide punctie genoemd. Daarmee krijgt de arts meer inzicht in de uitgebreidheid en grootte van de tumor. Tevens kan een autopsie (door een patholoog) van de cellen aantonen of er sprake is van een kwaadaardige of goedaardige tumor.
  • Bij een biopsie wordt een stukje weefsel uit de verdachte plek van de prostaat genomen. Ook dit gebeurt met een lange dunne naald met nu wel plaatselijke verdoving. Ook dit weefsel wordt weer onderzocht door de patholoog zoals bij de prostaatcellen verkregen via punctie.
  • De echografie wordt ook wel zelfstandig uitgevoerd, hoewel meestal worden tegelijkertijd punctie en/of biopsie uitgevoerd. De arts kan die punctie en biopsie dan toch gemakkelijker uitvoeren. Via de echo kan de arts ook beter zien waar en hoe groot de vergroting van de prostaat is en kan eventueel zien of er nog andere afwijkingen zijn.
  • Als er eenmaal is geconstateerd dat er sprake is van prostaatkanker wordt vaak aanvullend een CT-scan van het bekken gemaakt en/of een Isotopenscan van de botten. Bij beide methoden wordt gewerkt met contrastvloeistof en/of radio-actieve vloeistof die in de adres wordt gespoten. Bij een CT-scan werkt men ook wel met contrastvloeistof die wordt opgedronken de dag voor het onderzoek. Als de contrastvloeistof in de aders wordt gespoten kan dit een warm en weeïg gevoel veroorzaken.

Behandeling
Bij prostaatkanker worden de volgende behandelingen toegepast:

  • Operatie. De prostaat wordt in z'n geheel operatief verwijderd. Vaak volgt daarna nog radiotherapie. Na de operatie blijken gemiddeld genomen de helft van de mannen (blijvend) impotent. Bij de operatie worden vaak ook de omliggende lymfeklieren verwijderd. Operatie wordt meestal toegepast bij mannen onder de 70. Wel afhankelijk van uitzaaiïngen en grootte van de tumor.
  • Bestraling (radiotherapie). Bestraling van de prostaat kan zowel inwendig als uitwendig gebeuren. Uitwendig wordt in dagelijkse doseringen straling toegediend met behulp van een bestralingsapparaat. Het te bestralen gebied wordt dan door de huid bestraald. De periode van bestralen beslaat gemiddeld 7 weken. Bestraling doodt tumorcellen, maar ook goede cellen. Dit kan bijwerkingen geven zoals sterke vermoeidheid, misselijkheid en verbranding van de huid. Ook kan er diarree en bloedverlies door bloedingen ontstaan. Na afloop van de kuur verdwijnen deze klachten meestal. Ook bij bestraling kunnen impotentieklachten optreden. Inwendige bestraling wordt in Nederland nog weinig toegepast. Bij inwendige bestraling worden staafjes met radio-actief jodium, zogenaamde zaadjes, ingebracht. De bestraling is dan lokaal gericht en komt bijna niet bij het omliggende weefsel, waardoor minder goede cellen worden aangetast. Zie hieronder een bericht over de methode PLATO en een brief van het bedrijf dat deze methode heeft ontwikkeld en wat die methode inhoudt. Is erg interessant en niet alleen voor prostaatkanker, maar voor alle tumoren die inwendig bestraald kunnen worden.
  • Hormonale behandeling wordt volgens de voorlichtingsfolders van het KWF alleen gegeven bij een palliatieve (pijnverzachtend en klachtenverminderend, maar niet genezend dus) behandeling. Een behandeling met hormonen wordt ook wel chemische castratie genoemd. Na behandeling met hormonen ontstaat impotentie. Over het algemeen worden bij een hormoonbehandeling medicijnen gegeven die bepaalde hormonenaanmaak stimuleren. Vaak worden LH-RH preparaten en anti-androgenen gebruikt (zie artikel van Valstar over prostaatkanker op site van Hans Verhoef). Deze preparaten verminderen de aanmaak van mannelijke hormonen en daardoor wordt de groei van prostaatkankercellen afgeremd. Een enkele keer worden oestrogenen gegeven, een vrouwelijk hormoon dat veel bijwerkingen geeft zoals aandoeningen aan hart en bloedvaten. Oestrogenen worden niet meer vaak gegeven.

Reactie van de heer Paul Krechting, product manager Brachytherapie als aanvulling op het nieuwsbericht over de bestralingsversneller PLATO, door Nucletron ontwikkelt. Zie ook verderop onder deze artikelenreeks.

Geachte heer Braam,

De informatie waarna u verwijst betreft geen nieuwe behandelingsmethode voor prostaatkanker maar een verfijning van de huidige manier van werken waardoor er een optimale dosis (straling) wordt toegediend aan de prostaat en de kritische organen gespaard worden.

De bestralingsmethode die wordt toegepast is die met externe bundels gegenereerd met een lineaire versneller. Normaal gesproken wordt de patiënt behandeld met twee of meerdere bundels ingesteld volgens een standaard protocol. Met behulp van het IMRT software pakket geeft de fysicus aan waar het doelgebied ligt, kritieke organen, bundelposities en de gewenste dosis. Daarna gaat het programma aan de slag om de optimale bundelparameters te berekenen met als doel de dosis, zoals gewenst door de arts zoveel mogelijk te honoreren.

De genoemde techniek is dus niet alleen specifiek voor prostaatkanker maar kan voor elke behandeling welke in aanmerking komt voor externe bestraling toegepast worden.

In Nederlandse ziekenhuizen worden genoemde software pakketten momenteel geëvalueerd.

Additioneel wordt er op het ogenblik door een aantal Nederlandse ziekenhuizen hard gewerkt om met behulp van Nucletron's Remote Afterloaders prostaat kanker te behandelen met Brachytherapie. Dit heeft een aantal grote voordelen voor de patiënt. Het aantal fracties uitwendige bestraling kan zodanig vermindert worden dat de bijwerkingen hiervan enorm gereduceerd worden. Het aantal bezoeken aan het ziekenhuis wordt gereduceerd. Voor het ziekenhuis zal de belasting van de Lineaire versnellers ook minder worden. Meer informatie kunt u vinden op onze webpagina: http://www.nucletron.com/clin_ap/prostate.htm. Mochten er na het lezen van deze informatie nog vragen zijn aarzel dan niet om contact met ons op te nemen.

Met vriendelijke groet,

Paul Krechting
Product Manager Brachytherapy


Resultaten:
De vijfjaarsoverleving bij een curatieve behandeling van prostaatkanker door operatie en/of bestraling samen ligt op 75%. De helft van de mannen wordt daarmee wel impotent volgens de voorlichtingsfolder van het KWF.
Bij prostaatkanker en palliatieve behandeling ligt de vijfjaars overleving op 20%. Met eveneens een groot percentage impotentie. Een getal wordt niet genoemd.


Plaats een reactie ...

Reageer op "Prostaatkanker algemene actuele informatie"


Gerelateerde artikelen