Zie ook artikelen over immuuntherapie bij vormen van darmkanker: https://kanker-actueel.nl/NL/immuuntherapie-waaronder-dendritische-celtherapie-bij-vormen-van-darmkanker-een-overzicht.html

Zie mook dit artikel: https://kanker-actueel.nl/NL/probiotia-melkzuurbacterien-verminderen-significant-complicaties-bij-darmkanker-operatie-en-zorgen-voor-sneller-herstel-en-korter-verblijf-in-ziekenhuis-copy-1.html

Zie ook in gerelateerde artikelen hiernaast of hieronder

24 augustus 2026: Bron: persbericht Radboud UMC, The Lancet d.d. 23 augustus 2026

Uit groot internationaal onderzoek onder leiding van het Radboud UMC blijkt dat een volledige verwijdering van de endeldarmdarm bij operabele endeldarmkanker / rectumkanker stadium II/III niet altijd meer nodig is. Bestraling plus chemotherapie blijkt meestal voldoende - uit de studie blijkt 79 procent geen operatie nodig te hebben gehad - om de tumoren volledig weg te halen waardoor een blijvende stoma niet meer nodig is. Of de overall overleving ook hetzelfde is moet nog blijken. Zie ook grafiek van resultaten gekopieerd uit het studieverslag.

Ik neem het persbericht van het Radboud UMC volledig over zonder wijzigingen. Daaronder het studieverslag zoals gepresenteerd in The Lancet d.d. 23 augustus 2026.

Endeldarmkanker: een operatie is vaak niet meer nodig. Bestraling met chemotherapie spaart de endeldarm

Tot voor kort was een operatie waarbij de endeldarm volledig werd verwijderd de standaardbehandeling bij endeldarmkanker. Maar nieuw internationaal onderzoek, mede onder leiding van het Radboudumc, laat zien dat het voor veel patiënten ook anders kan. Met bestraling en chemotherapie blijft de endeldarm na een jaar bij 79% behouden.

Jaarlijks krijgen ongeveer 3.500 mensen in Nederland de diagnose endeldarmkanker. De tumor bevindt zich dan in het laatste deel van de dikke darm. Tot voor kort betekende deze diagnose vrijwel altijd een ingrijpende operatie, waarbij de endeldarm volledig werd verwijderd. Maar zo’n uitgebreide operatie heeft vaak grote gevolgen. Veel patiënten krijgen een tijdelijk of blijvend stoma en hebben langdurige klachten, zoals vaak aandrang voor ontlasting, en problemen met plassen of seksualiteit.

In een internationale studie keken onderzoekers daarom of een orgaansparende behandeling met bestraling, al dan niet gecombineerd met chemotherapie, een veilig en effectief alternatief is voor een operatie. De studie stond onder Nederlandse leiding van Radboudumc chirurg

Endeldarm sparen

Aan het onderzoek deden 503 patiënten mee. Zij konden zelf kiezen voor een operatie of een orgaansparende behandeling. De grote meerderheid van de patiënten koos voor dat laatste. Binnen deze groep kreeg de helft een korte serie bestralingen. De andere helft werd behandeld met een combinatie van bestraling en chemotherapie.

De resultaten na één jaar zijn positief. Bij 79% van de patiënten die bestraling én chemotherapie kregen, was de behandeling effectief: een operatie was niet meer nodig of kon worden beperkt tot een kleine ingreep via de anus, waarbij de endeldarm behouden bleef. In de groep die alleen een korte serie bestralingen kreeg, gold dit voor 61%.

‘Patiënten bij wie de orgaansparende behandeling aansloeg, waren vaak heel blij,’ vertelt De Wilt. ‘Zij hoefden geen uitgebreide operatie te ondergaan en kregen geen stoma.’ Maar ook patiënten bij wie uiteindelijk toch een operatie nodig bleek, kijken doorgaans positief terug op hun keuze. ‘Zij vonden het belangrijk om eerst alles te proberen om hun endeldarm te behouden,’ aldus De Wilt.

Behandeling op maat

De Nederlandse richtlijnen zijn inmiddels aangepast. Patiënten met endeldarmkanker kunnen nu kiezen voor een orgaansparende behandeling. Binnen die aanpak heeft bestraling in combinatie met chemotherapie de voorkeur. Voor patiënten bij wie chemotherapie niet mogelijk is, kan een korte serie bestralingen een geschikt alternatief zijn.

Vervolgonderzoek moet uitwijzen of de orgaansparende aanpak ook op de langere termijn een operatie kan voorkomen. Daarnaast willen onderzoekers leren voorspellen bij welke patiënten deze aanpak de meeste kans van slagen heeft en of er nog succesvollere behandelingen mogelijk zijn. ‘Ons doel is een behandeling op maat,’ zegt De Wilt. ‘Zo kunnen we iedere patiënt de meest passende zorg bieden.’

Voor meer informatie over een orgaansparende behandeling bij endeldarmkanker kunt u dit bespreken met uw behandelend specialist tijdens uw volgende afspraak.

Articles Online first August 23, 2026 Open access-oncoloog Hans de Wilt en radiotherapeut Corrie Marijnen van het LUMC en het Antoni van Leeuwenhoek.

Chemoradiotherapy versus short-course radiotherapy for response-adapted organ preservation in early-stage and intermediate-stage rectal cancer (STAR-TREC): 12-month results of an international, multicentre, open-label, parallel-group, randomised, phase 2/3 trial

Prof Simon P Bach, FRCS a,b,* Send email to s.p.bach@bham.ac.uk ∙ Prof David Sebag-Montefiore, FRCR c,f,* ∙ Victoria Homer, MSc d,e ∙ Alexandra Gilbert, FRCR PhD c,f ∙ Prof Ane Appelt, PhD c,f ∙ Ian Geh, FRCR g ∙ et al. Show more

Affiliations & Notes

aDivision of Surgery and Interventional Science, University College London, London, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (the)

bCancer and Genomic Sciences, College of Medicine and Health, University of Birmingham, Birmingham, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (the)

cLeeds Institute of Medical Research at St James's, University of Leeds, Leeds, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (the)

dCancer Research UK Clinical Trials Unit, University of Birmingham, Birmingham, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (the)

eNIHR Birmingham Biomedical Research Centre, University Hospitals Birmingham NHS Foundation Trust, Birmingham, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (the)

fSt James's University Hospital, Leeds Teaching Hospitals NHS Trust, Leeds, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (the)

gQueen Elizabeth Hospital, University Hospitals Birmingham NHS Foundation Trust, Birmingham, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (the)

hDepartment of Surgery, Maastricht University Medical Centre, Maastricht, Netherlands

iDepartment of Surgery, The Netherlands Cancer Institute, Amsterdam, Netherlands

jDepartment of Surgery, Catharina Hospital, Eindhoven, Netherlands

kDepartment of Surgery, Scandinavian Surgical Outcomes Research Group (SSORG), Institute of Clinical Sciences, Sahlgrenska Academy, University of Gothenburg, Gothenburg, Sweden

lDepartment of Surgery, Region Västra Götaland, Sahlgrenska Östra Sjukhuset–Sahlgrenska University Hospital, Gothenburg, Sweden

mDepartment of Surgery, Odense University Hospital, Svendborg, Denmark

nDepartment of Clinical Research, University of Southern Denmark, Odense, Denmark

oDepartment of Clinical Medicine, Aarhus University, Aarhus, Denmark

pDepartment of Radiation Oncology, Universitair Ziekenhuis Leuven, Leuven, Belgium

qDepartment of Surgery, Leiden University Medical Center, Leiden, Netherlands

rDepartment of Radiation Oncology, Leiden University Medical Center, Leiden, Netherlands

sPatient advocate

tGood Hope Hospital, University Hospitals Birmingham NHS Foundation Trust, Birmingham, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (the)

uDepartment of Molecular Medicine and Surgery, Karolinska Institutet, Stockholm, Sweden

vTema Cancer, Karolinska University Hospital, Stockholm, Sweden

wDepartment of Oncology, KU Leuven, Louvain, Belgium

xDepartment of Abdominal Surgery, University Hospitals Leuven, Louvain, Belgium

ySurgical Research Unit, Odense University Hospital, Odense, Denmark

zDepartment of Clinical Research, University of Southern Denmark, Odense, Denmark

aaDepartment of Clinical Science and Education, Karolinska Institutet, Södersjukhuset, Stockholm, Sweden

abDepartment of Radiation Oncology, Netherlands Cancer Institute, Amsterdam, Netherlands

acRadiotherapy Research Group, Leeds Institute of Cancer and Pathology, University of Leeds, Leeds, United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (the)

adRadboud University Medical Center, Nijmegen, Netherlands

Contributed equally as first authors

†

Contributed equally as senior authors

‡

Investigators within the STAR-TREC Collaborative are listed in the appendix (p 2)

Article Info

Publication History:

Published August 23, 2026

DOI: 10.1016/S1470-2045(26)00228-7 External LinkAlso available on ScienceDirect External Link

User License: Creative Commons Attribution (CC BY 4.0) | Elsevier's open access license policy

Linked Articles (2)

Summary

Background

Total mesorectal excision (TME) is the standard treatment for most early-stage and intermediate-stage rectal cancer but can cause substantial perioperative morbidity, functional impairment, and reduced quality of life. We assessed whether long-course chemoradiotherapy (LCCRT) or short-course radiotherapy (SCRT) could increase organ preservation and reduce surgery, toxicity, and quality-of-life harms without compromising oncological outcomes.

Methods

STAR-TREC is an international, multicentre, open-label, parallel-group, randomised, phase 2/3 trial in five European countries. Eligible patients were aged 16 years or older in the UK or aged 18 years or older elsewhere, had an Eastern Cooperative Oncology Group (ECOG) performance status of 0–1, and rectal adenocarcinoma (≤40 mm staged as mrT1-T3bN0). In phase 2, participants were randomly assigned (1:1:1) to LCCRT-based organ preservation (LCCRT-OP; 50 Gy in 25 fractions plus oral capecitabine 825 mg/m2 twice daily), SCRT-based organ preservation (SCRT-OP; 25 Gy in five fractions), or primary TME. Phase 2 assessed feasibility, with recruitment at months 12 and 24 as the primary endpoint and feasibility thresholds of four or more and six or more randomisations per month, respectively. Phase 3 adopted a partially randomised patient-preference design, allowing participants to choose either organ preservation or TME. Participants that chose organ preservation were randomly assigned (1:1) to receive LCCRT-OP or SCRT-OP using centralised, computer-generated assignment, with stratification by country and MRI T category (≤T3a vs T3b) using minimisation. The phase 3 primary endpoint was organ-preservation 30 months after treatment initiation, defined as absence of TME, stoma, or local recurrence, which was assessed in the modified intention-to-treat population, which included participants in phase 2 and phase 3. After a planned interim analysis of unmasked phase 2 data, the trial steering committee and independent data monitoring committee recommended reporting a 12-month, modified intention-to-treat analysis of implementation outcomes for participants recruited before Aug 8, 2023. This study is registered with ISRCTN (14240288) and is closed.

Findings

Between June 14, 2017, and April 8, 2024, 503 participants were enrolled at 37 sites. Phase 2 enrolled 120 participants, with recruitment rates of three and six participants per month at months 12 and 24, respectively. Overall, 12-month TME-free survival was 60% (47 of 78 participants). After phase 3 recruitment ended, interim analysis of unmasked phase 2 data showed an early TME-free survival benefit with LCCRT versus SCRT (12-month median TME-free survival not reached [95% CI not reached–not reached] vs 7·6 months [95% CI 6·4–not reached]; hazard ratio 3·7 [95% CI 1·7–8·0]; posterior probability of superiority >99·5%). The trial steering committee and independent data monitoring committee therefore recommended expanded analysis of 426 participants recruited before Aug 8, 2023: 120 from phase 2 and 306 from phase 3. 17 participants withdrew before treatment, leaving 409 in the modified intention-to-treat population: 163 allocated to LCCRT, 168 to SCRT, and 78 to primary TME. 116 (28%) participants were female and 293 (72%) were male. Among participants who opted for organ preservation, 12-month TME-free survival was 78·5% (95% CI 72·4–85·1) with LCCRT and 60·6% (53·6–68·4) with SCRT (HR 1·90 [95% CI 1·29–2·81]). The most common grade 3–4 serious adverse events were gastrointestinal disorders (four [2%] with LCCRT vs six [4%] with SCRT vs six [8%] with TME) and procedural complications (three [2%] with LCCRT vs five [3%] with SCRT vs five [6%] with TME). One participant allocated to primary TME died after an anastomotic leak.

Interpretation

These early results support a response-adapted organ-preservation approach, with LCCRT appearing more effective than SCRT at 12 months. Organ-preservation might also reduce treatment-related toxicity compared with primary TME. Longer follow-up is needed for the prespecified 30-month endpoint and definitive functional and oncological outcomes.

Funding

Cancer Research UK, Stand Up to Cancer, Dutch Cancer Society, Danish Cancer Society, Kom Op Tegen Kanker, Cancerfonden, ALF Region Stockholm, RCC Region Stockholm.

Endeldarmkanker, rectumkanker, operatie, bijwerkingen, stoma, Radboud UMC, the Lancet, gerandomiseerde fase 2/3 studie