Mocht u kanker-actueel de moeite waard vinden en ons willen ondersteunen om kanker-actueel online te houden dan kunt u ons machtigen voor een periodieke donatie via donaties: https://kanker-actueel.nl/NL/donaties.html of doneer al of niet anoniem op - rekeningnummer NL79 RABO 0372931138 t.n.v. Stichting Gezondheid Actueel in Amersfoort. Onze IBANcode is NL79 RABO 0372 9311 38   

Elk bedrag is welkom. En we zijn een ANBI instelling dus uw donatie of gift is in principe aftrekbaar voor de belasting.

En als donateur kunt u ook korting krijgen bij verschillende bedrijven: 

https://kanker-actueel.nl/NL/voordelen-van-ops-lidmaatschap-op-een-rijtje-gezet-inclusief-hoe-het-kookboek-en-de-recepten-op-basis-van-uitgangspunten-van-houtsmullerdieet-te-downloaden-enof-in-te-zien.html

Update 12 september 2019:

Ik heb de specieke studievermeldingen van niet-toxische middelen en weinig tot geen invasieve behandelingen als aanvulling op chemo bij alle vormen van kanker dus niet specifiek gekoppeld aan bepaalde vorm van kanker want zie daarvoor de andere lijsten min of meer alfabetisch bij elkaar gezet in onderstaande lijst. De nummers refereren aan de plaats in de algemene literatuurlijst van arts-bioloog drs. Engelbert Valstar 

chemo resistentiegrafiek

Deze selectie van studies is alleen gedaan op specifiek gedaan onderzoek aanvullend naast chemo, of systemische chemo of lokaal/regionaal of via liposomen of via bv. TACE, ongeacht de vorm van kanker. 

Aparte lijsten van studies uitgevoerd bij specifiek een bepaalde vorm van kanker of naast bestraling of chemo of operatie of stamceltransplantaties c.q. beenmergtransplantaties heb ik uitgesplitst uit de algemene lliteratuurlijst om het u gemakkelijker te maken.

Wanneer een studie is uitgevoerd bij specifiek een bepaalde vorm van kanker heb ik die opgenomen in een aparte lijst voor die specifieke vorm van kanker: zie 

https://kanker-actueel.nl/NL/literatuurlijsten-niet-toxische-middelen-en-behandelingen-per-kankersoort-en-aanvullend-op-chemo-operatie-en-bestraling.html

Maar veel studies gedaan met niet-toxische middelen en weinig / niet invasieve behandelingen enz. naast  ook chemo, bv. maretak injecties, acupunctuur, beweging, massage, psycho-sociale begeleiding enz., informatie daarover is allemaal ook te vinden onder complementair , staan in de volledige literatuurlijst van arts-bioloog drs. Engelbert Valstar   

Wellicht kunt u deze lijst uitprinten of een aantal studies uit deze lijst door selecteren die specifiek in uw situatie van belang zijn en aan uw behandelend oncoloog voorleggen. Of zoek de beschrijving van de studie op in PUBMED via titels en/of PMID no. die vermeld staan bij de korte omschrijvingen

Van een aantal van de belangrijkste studies uit onderstaande lijst vindt u ook omschrijvingen en vertalingen van abstracten en volledige studierapporten op onze website. Zoek via sleutelwoorden in onze zoekfucntie rechtsboven elk artikel of raadpleeg sitehulp hoe U op onze website naar artikelen kunt zoeken. Specifiek benoemde niet-toxische middelen en weinig invasieve behandelingen vindt u ook onder de rubriek complementair.

Ervaringen van kankerpatienten, met verschillende vormen van kanker met complementaire aanpak zijn te vinden onder ervaringsverhalen en er zijn ook een aantal video's te bekijken van kankerpatiënten.

Raadpleeg voor aanvullende antioxidanten en voedingsupplementen aub altijd een goed gekwalificeerd orthomoleculair arts. Soms is een bepaald voedingssupplement niet gewenst tijdens een behandeling met een bepaalde chemo of immuuntherapeutische aanpak bv. Of moet voor de goede opname een bepaald voedingsupplement gecombineerd worden met een ander voedingsupplement. En ook met de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van personalised medicine kunnen bepaalde supplementen juist tegengesteld werken.

Selectie van gerandomiseerde studies met niet-toxische stoffen en niet invasieve behandelingen naast chemokuren, ongeacht de vorm van kanker uit de literatuurlijst van arts-bioloog drs. E. Valstar:

Deze lijst naast chemokuren is lang en ik heb onder voeding en voedingsuppletie nog een extra alfabetische indeling gemaakt op basis van naam van supplement of voedingstof. Andere behandelingen en middelen te beginnen met acupunctuur staan ook in min of meer alfabetische volgorde.

acupunctuur

Acupunctuur en sham acupunctuur:

435) Alimi D et al ; J Clin Oncology 21 : 4120-6 ; 2003 ; Ooracupunctuur vermindert in een gerandomiseerd dubbelblind onderzoek chronische pijn bij kankerpatiënten significant.

877) Treish I et al ; Support Care Cancer 11: 516-21; 2003; Elektrische stimulatie op acupunctuurpunt(en) middels de zogenaamde Reliefband vermindert significant misselijkheid en braken bij patienten die chemo krijgen.

878) Roscoe JA et al ; J Pain Symptom Manage 26:731-42;2003; acustimulatie vermindert in gerandomiseerd onderzoek overall wel , acupressure niet de misselijkheid van chemo op de dag van de chemo.

894) Shen J et al ; JAMA 284:2755-61; 2000 : Elektroacupuncture gaat bij myeloablatieve chemo blijkens gerandomiseerd onderzoek misselijkheid meer tegen dan gangbare medicatie, al houdt het effect van de electroacupuncture slechts beperkte tijd aan.

908) Roscoe JA et al ; Altern Ther Health Med 8:56-7 ; 59-63 ; 2002 : Acustimulatie vermindert misselijkheid in geval van chemo ; zie ook 878.

909) Streitberger K et al ; Clin Cancer Res 9;2538-44;2003 : Indien reeds ondansetron gegeven wordt heeft acupunctuur geen aanvullende werking tegen misselijkheid/braken. Zie ook evenwel ook 877.

1054) Roscoe JA et al ; J Pain Symptom Manege 29:376-84 ; 2005 : Acustimulatie verminderde in dit kleinschalige onderzoek misselijkheid door chemo bij tevens gebruik van reguliere anti-emetica niet significant ; zie ook 878 en 908 ; de conclusie van deze 3 onderzoeken tezamen is nog steeds dat acustimulatie misselijkheid door chemo vermindert.

1075) Vickers AJ et al ; BMC Palliat Care 4:5 ;2005 : Acupunctuur voor dyspnoe bij patienten met vergevorderde kanker is niet beter dan nepacupunctuur oftewel acupunctuur op de toegepaste wijze is voor deze kwaal bij dit soort patienten zinloos.

1076) Reindl TK et al ; Support Care Cancer 2005 Jul 14 (Epub ahead of print) : Acupunctuur reduceert in gerandomiseerd cross-over onderzoek bij kinderen de bijwerkingen van chemo.

1136) Melchart D et al ; Support Care Cancer 2006 ; Mar 8 ; Epub ahead of print : Acupunctuur plus acupressure  op P6 gaf een niet significante vermindering tov het sham point van door chemo geinduceerde misselijkheid ; na afloop van het onderzoek (21 personen) bleek een significante meerderheid (door mij bepaald met een T-toets ; P tweezijdig kleiner dan 1%) een voorkeur voor de acupunctuur/acupressure-combinatie te hebben. PMID 16523265. Overigens is de sham point benadering bij onderzoek naar pijn niet zinvol daar de sham point benadering tov placebo ook de pijn vermindert ; zie Kaptchuk TJ et al ; BMJ 332:391-7 ; 2006 ; PMID 16452103.

1223) Fu J et al ; Zhongguo Zhen Jiu 26:250-2 ; 2006 : Acupunctuur verminderde in dit gerandomiseerde onderzoek bovenop een antiemeticum misselijkheid en braken bij patienten die chemo krijgen aantoonbaar extra. PMID 16642608.

1398)Dong QL en Wang GN ; Chin J Integr Med 12:306-9 ; 2006 ; Acupunctuur maakt een lagere dosering van de anaesthesie mogelijk met tevens minder complicaties. PMID 17361530.

1438) Dibble SL et al ; Oncol Nurs Forum 34:813-20 ; 2007 : Acupressuur op P6 doet ook hier misselijkheid en braken door chemo afnemen. PMID 17723973. Zie ook 1136 en 1437.

1439) He BM et al ; Zhongguo Zhen Jiu 27:369-71 ; 2007 ; Schedelacupunctuur vermindert noodzakelijke analgesie voor operatie en laat sneller herstel darmfuncties toe ; PMID 17645262.

1449)Molassiotis A et al ; Complement Ther Med 2007 ; 15: 228-37 ; Acupunctuur verbetert welbevinden bij kankerpatienten (o.a. minder moe) meer dan sham-acupunctuur of acupressuur. PMID 18054724. Zie ook 1447 o.a.

1487)You O et al ; Int J Gynecol Cancer 19:567-71; 2009 ; PMID 19509551 ; B6 plus acupunctuur vermindert misselijkheid en braken significant beter bij kankerpatienten die chemo krijgen dan 1 van deze 2 alleen.

1496)Gottschling S et al ; Klin Padiatr 220; 365-70 ; 2008 ; PMID 18949672 ; Acupunctuur vermindert bij kinderen, die chemo krijgen de bijwerkingen van chemo.

1497)Sima L en Wang X ; Zhongguo Zhen Jiu 2009 ; 29 : 3-6 ; PMID 19186712 ; Acupunctuur vermindert indien voor kanker cisplatin wordt gegeven misselijkheid en braken.

1499)Jones E et al ; J Soc Integr Oncol 6: 141-5 ; 2008 ; PMID 19134445 ; Acupressuur vermindert bijwerkingen chemo bij kinderen ; zie ook 1496 en 1497.

1503)Lu W et al ; J Altern Complemement Med 2009 ; 15: 745-53 ; 2009 ; PMID 19552597 ; Acupunctuur vermindert de leukopenie tijdens/door chemo.
 
1504)Balk J et al ; J Soc Integr Oncol 2009 ; 7 : 4-11 ; PMID 19476729 ; Acupunctuur verminderde hier niet aantoonbaar de vermoeidheid bij kankerpatienten ; de aantallen patienten waren evenwel laag.

1577)An LX et al ; Zhongguo Zhen Jiiu 2010 Aug,30(8)669-73 ; PMID 20942286 ; elektroacupunctuur verbetert in dit onderzoek effectiviteit anaesthesie en bevordert herstel na narcose.

1578)An LX et al ; Zhen Ci Yan Jiu 2010 Oct; 35(5):368-74 ; PMID 21235066 ; dit onderzoek is vergelijkbaar met het vorige en kende een vergelijkbaar resultaat.

1585)Chen ZJ et al ; Zhongguo Zhen Jiu ; 2008 Apr;28(4):251-3;PMID 18481713 ; acupunctuur  blijkt bij kankerpatienten in vergelijking met andere medicatie aantoonbaar pijnstillend.

1619)Roscoe JA et al ; J Pain Symptom Manage 2010 Sep;40(3):379-90 ; PMID 20579837; De verwachting van misselijkheid manipuleren bij patienten die er erg bang voor zijn (door acupressure , ontspannings-CD’s etc.) verminderde bij patienten die erg bang voor misselijklheid waren, de misselijkheid ; bij patienten die geen angst voor misselijkheid hadden nam hierdoor de misselijkheid juist toe!

1622)Sun BM et al ; Zhong Xi Yi Jie He XUE Bao 2010 Jul;8(7):641-4; PMID 20619140 ; Acupunctuur vermindert misselijkheid vanwege parese maag ivm operatie buik (o.a. vanwege kanker).

1648)Ye F et al ;J Tradit Chin Med 2007 Mar ;27(1):19-21 ; PMID 17393618 ; Electroacupunctuur verhoogt de leuco’s bij patienten die chemo krijgen significant, wat natuurlijk gunstig is. Zie o.a. 894, 1194, 1389, 1415,1450 en 1577.

1655)Zhang FL et al ; Zhongguo Zhong Xi Jie He Za Zhi 2009 Oct; 29(10):922-5; PMID 20073226 ; Elektroacupuncture  vermindert bij kankerpatienten obstipatie door morfine.

1662)Zick SM et al ; relaxerende acupressuur vermindert in gerandomiseerd onderzoek vermoeidheid bij kankerpatienten ; zie ook 1389.

1664)Meng Z et al ; Cancer 2011 ;PMID 22072272 ; in deze RCT is met acupuncuur een duidelijke afname van xerostomie als bijwerking van chemo te bereiken.

1673)Feng Y et al ; J Tradit Chin Med 2011 Sep;31(3):199-202;PMID 21977863 : Acupunctuur verminderde in deze RCT : de aan de maligniteit gekoppelde depressie en verbeterde overall de levenskwaliteit bij kankerpatienten.

1772)Molassiotis A etr al; Annal Oncol 2013 Jun;24(6):1645-52;PMID  23436910 : In deze RCT  blijkt zelf acupunctuur even efficient om vermoeidheid bij kankerpatienten  te bestrijden als acupunctuur van een therapeut ; beide vormen van behandeling bleek als aanvulling op eerdere acupunctuur niet beter dan afwachten.

1783)Deng G et al; Support Care Cancer 2013 Jun 21(6):1735-41; acupunctuur blijkt vermoeidheid samenhangend met chemo niet te verminderen ; onder vele andere condities is acupunctuur wel nuttig ; men zoeke in deze lijst.

1802)Molassiotis A et al; J Clin Oncol 2012 Dec 20:30(36):4470-6;PMID 23109700 : acupunctuur verbeterde in dit onderzoek in vergelijking met placebo lichamelijk en geestelijk welbevinden.

1905)Johnstone ME et al; BMC Complement Altern Med 2011 Jun 25;11:49:PMID 21703001 ; Acupunctuur blijkt bij kankerpatiënten in vergelijking met een gerandomiseerde controle-groep  vermoeidheidsklachten te verminderen.

2011)Rostock M et al; Evid Based Complement Alternat Med 2013;2013:349653 ;PMID 24066010: geen effect van 3 varianten van  elektro acupunctuur op neuropathie ten gevolge van chemo. Elektro acupunctuur gaat wel misselijkheid en braken tegen door chemo (877 en 894) ; het kan resultaat chemo verbeteren : zie 1415 en het gaat allerlei andere bijwerkingen van narcose etc. tegen: zie 1577, 1651 en 1998.

2026)Molassotis A et al; Health Technol Assess 2013 Jun;17(26):1-114;PMID23803562 ; In dit onderzoek verminderde acupressuur de misselijkheid van chemo ; zie ook 1136 en 1437.

2028)J Tradit Chin Med 2013 Apr;33(2):176-80;PMID23789213 ; Patches met Dinqi op specifieke acupunctuurpunten verbetert  in vergelijking met sham-acupunctuur naast tramadol en/of morfine de pijnstilling bij kankerpatiënten.

2029)Oh B et al; Acupunct Med 2013 Sep;31(3):264-71 ; electroacupunctuur is bij arthralgie samenhangend met het gebruik van aromataseremmers niet aantoonbaar beter dan sham. PMID 23722951.

2048)Molassiotis A et al; J Pain Manage 2014 Jan ;47(1):12-25;PMID 23602325 ; Acupressuur  gaat nausea - misseljkheid bij chemo niet tegen. Hier was er voor acupressuur en sham-acupressuur een niet significant voordeel; de meeste publicaties laten met acupressuur een vermindering van misselijkheid bij chemo zien : zie 878, 1332 , 1437, 1438, 1439, 1499,1619 en 2026.

2071)Genc A et al ; Support Care Cancer 2013 Jan;21(1):253-61; PMID 22678407 ; Acupressuur verminderde in dit onderzoek de misselijkheid/braken door chemo niet ; de meeste studies vinden echter wel een gunstig effect in deze; het lijkt erop dat druk op P6 essentieel is ; zie 878,1332, 1437, 1438, 1499, 2026 en 2048.

2116)Yang Y et al; Zhongguo Zhen Jiu 2009 Dec;29(12):955-8;PMID20088412 ; Electroacupunctuur op ST 36  vermindert misselijkheid en braken bij chemo.

2302)Bao T et al; Cancer 2014 Feb 1;120(3):381-9;PMID 24375332 ; Acupunctuur vermindert bijwerkingen aromataseremmers op spieren/gewrichten ; zie ook 1998 en 2262.

2337)Shen Y  et al; Cancer 2014 Sep 9 ;PMID 25204437 ;Stimulatie van acupunctuurpunt K1 verminderde niet misselijkheid of braken door platinaverbindingen.

2345)Pais I et al ; Evid Based Complement Alternat Med. 2014 ‘2014:217397;PMID 25152759 ; Acupunctuur plus moxibustion verbeteren levenskwaliteit (oa minder depressies) bij patienten die chemo krijgen.

2412)Zeng K et al; Am J Chin Med 2014;42(2):289-302 ;PMID 24707863 ; Acupunctuur vermindert leverpijn na TACE - Trans Arteriele Chemo Embolisatie zelfs beter dan morfinesulfaat

2449)`Dundee JW et al ; JR Soc Med 1989 May;82(5):268-71 ; PMID 2666662 ; Acupunctuur vermindert misselijkheid en braken bij chemo.

2412)Zeng K et al; Am J Chin Med 2014;42(2):289-302 ;PMID 24707863 ; Acupunctuur vermindert leverpijn na TACE - Trans Arteeriële Chemo Embolisatie  zelfs beter dan morfinesulfaat.

2449)`Dundee JW et al ; JR Soc Med 1989 May;82(5):268-71 ; PMID 2666662 ; Acupunctuur vermindert misselijkheid en braken bij chemo.

2510)Rithirangsriroj  K et al; Gynecol Oncol 2015 Jan;136(1):82-6;PMID 25449310 : Acupunctuur gaat bij chemo voor gynaecologische tumoren misselijkheid en braken tegen .

2884)Yeh CH et al; J Altern Complement Med 2012 Apr;18(4):334-40 ; PMID 22515794 ; Ooracupunctuur vermindert niet aantoonbaar misselijkheid en braken bij kinderen die chemo krijgen ; zie ook 1460 en 2786.

2889)Roscoe JA et al; J Pain Symptom Manage 2010 Sep; 40(3):379-90 ; PMID 20579837 : Acupressuurbanden plus ontspanningsoefeningen verminderen de ernst van misselijkheid bij chemo.

2893)Dibble SL et al; Oncol Nurs Forum 2000 Jan-Feb;27(1):41-7;PMID 10660922 : Vingeracupressuur vermindert misselijkheid bij chemo.

2936)Solanki SL ; Korean J Anesthesiol 2016 Jun;69(3):234-8; PMID 27274367; acupressuur vermindert hoesten als bijwerking van fentanyl.

2938)Greenlee h et al; Breast Cancer Res Treat 2016 Apr;156(3):453-64 ; PMID 27013473 ; electroacupunctuur gaat neuropathie door taxol niet tegen.

2998)Nilsson L et al; J Neurosurg Anesthesiol 2015 Jan;27(1):42-50 ; PMID 24978062 ; Acupressuur op P6 vermindert misselijkheid en braken bij chemo.

2999)Xu M et al ; J Neurosurg Anaesthesiol. 2012 Oct;24(4):312-6 ; PMID 22732720 ;Ook  in dit onderzoek vermindert stimulatie van P6 misselijkheid en braken bij chemo.

3067)Xu WR et al; Zhongguo Zhen Jiu 2010 Jun;30(6):457-60;PMID 20578381 ; Acupunctuur vermindert neuropathie vanwege chemo.

3162)Gan TJ et al; Anesth Analg 2004 Oct; 99(4):1070-5 ; PMID 15385352 ; in vergelijking met placebo vermindert electroacupunctuur misselijkheid en braken meer dan placebo, maar ook meer dan ondansetron.

3192)Eghbali M et al; Complement Ther Clin Pract. 2016   Aug; 24:189-94;PMID 27502820 ; Auriculaire acupressuur vermindert misselijkheid en braken bij chemo.

3278)Argenta PA et al; Gynecol oncol. 2017 Jan;14491):159-166 ; PMID 27887804 ; photobiomodulatie (laseracupunctuur) gaat neuropathie bij chemo tegen!

3289)Shin J en Park H ; West J Nurs Res. 2016 Nov 1; PMID 27903827: Ooracupressuur gaat obstipatie door chemo tegen.

3440)Zhonghua Zhong Liu Za Zhi 2018 feb 23;40(2):138-140; PMID 29502375. Hik door leverkankerhaarden werd met  Jiaji elektroacupunctuur in 95% van de gevallen verholpen ; de controlegroep: metoclopramide plus chloorpromazine haalde slechts 47,4%!!

3525)Lu D et al; Zhongguo Zhen Jiu 2017 apr 12;37(4):355-9;PMID 29231584; elektroacupunctuur vermindert symptomatologie misselijkheid en braken bij chemotherapie.

3530)Lam TY et al; BMC Complement Altern Med. 2017 Jun 26;17(1):335 ; PMID 28651642 ; Acupunctuur op Si Guan Xue vermindert pijn bij kanker.

3715)Zhu HD et al; Integr Cancer Ther 2018  Jun;17(2):437-443; PMID 29076387 ; Acupunctuur vermindert obstipatie bij kanker door morfine en verbetert welbevinden.

3781)Varejao CDS en Santo FHDE ; J Pediatr Oncol Nurs. 2019 Jan/Feb;36(1):44-54; PMID 30798684 ; laseracupunctuur blijkt bij kinderen de misselijkheid door chemo te verminderen.

3793)Molassiotis A et al ; Integr Cancer Ther 2019 Jan-Dec;18:1534735419836501; PMID 30905173 ; Acupunctuur vermindert bij chemo distress, neuropathieklachten en verbetert de levenskwaliteit.

3799)Peoples AR et al; Support Care Cancer 2019 Mar 30; PMID 30929028 ; acupressuur plus ontspannende muziek met instructie verminderde misselijkheid bij chemotherapie.

3805) Zhou T et al ; Zhongguo Zhen Jiu 2019 Feb 12;39(2);39(2):133-6;PMID 30942030Moxibustion op ST36 verbetert bij patienten met een vergevorderde maligniteit functioneel, maar ook in het algemeen de levenskwaliteit.

Aromatherapie:

2167)Khieuwkhern  S et al; Asian Pac J Cancer Prev 2013;14(6):3903-7;PMID23886205 : aromatherapie plus Thaise massage (met kokos-/gemberolie) stimuleerde bij kankerpatienten het immuunsysteem en verminderde pijn, stress en vermoeidheid bij de chemo.

3392)Izqu N et al; Cancer Nurs 2017 Dec 2;PMID 29200001 ; aromatherapie vermindert bij oxaliplatinbehandeling  vermoeidheid en neuropatische pijn.

3631)Widgren Y en Enblom A; Complement Ther Med 2017 Oct;34:16-25;PMID 28917369 ; Acupunctuur   gaat bij chemoradiatie braken versus een deugdelijke controle tegen.

3807)Deng XY en Xu TS ; Zhongguo Zhen Jiu 2019 Apr 12;39(4):379-83 ;PMID 30957448 Acupunctuur plus sertraline vermindert depressie bij kankerpatienten meer dan sertraline alleen.

BCAA - Aminozuren:

199) Taguchi T et al ; Gan To Kagaku Ryoho 22 : 753-64 ; 1995 ; een mengsel van aminozuren, dat methioninearm is potentieert 5-FU dwz er treden meer regressies op ; het aminozuurmengsel verhoogde niet de kans op bijwerkingen.

310) Cangiano C et al ; JNCI 88 : 14 gram vertakte aminozuren per dag bleek in een gerandomiseerd dubbelblind onderzoek bij 28 kankerpatiënten het ontstaan van cachexie in significante mate tegen te gaan ; dit effect was gecorreleerd aan een hogere calorische inname, opgewekt door de BCAA.

313) Daly JM et al ; Am J Surg 153 : 198-206 ; 1987 ; Hoge doses BCAA maken na jejunostomie in verband met kanker een snellere terugkeer naar orale voeding mogelijk.

802) Ziegler TR;JPEN 20:91-2;1996;Voeding met BCAA, MCT en extra micronutrienten vermindert in gerandomiseerd onderzoek de kans op infecties bij patienten die vanwege een primair levercarcinoom geopereerd worden ; ook hield deze voeding de leverfuncties meer binnen normale grenzen. Voor BCAA zie ook de studienummers 310,311,312,313,315 en 697. Duidelijk is dat BCAA relevant zijn bij de behandeling van 1 of meer vormen van kanker.

BCG - Bacillus Calmette-Guerin:

389) Hoerni B et al ; Oncology 39 : 292-5 ; 1982. BCG blijkt in een kleinschalig gerandomiseerd onderzoek naast chemo en bestraling de ziektevrije overleving te verbeteren.

745) Creasman WT et al ; Gynecol Oncol. 39:239-43 ; 1990 ; BCG verbetert als extra adjuvans naast CAP de prognose niet ; overigens is later ook aangetoond dat CAP niet beter is dan P (cisplatin).

958) Lamm DL et al ; J Urol 144:65-7;1990: Intravesical BCG als adjuvante behandeling is superieur aan de orale vorm, al kan enig effect van de orale vorm niet worden uitgesloten.

971) Herr HW et al ; J Clin Oncol 6:1450-5;1988 : BCG als adjuvans verlaagt niet alleen de recidiefkans ; minder dan wel later metastasen ; later evt cystectomie en een betere overleving ; het laatste was al eerder in meta-analyses gevonden.

982) O’Connell MJ et al ; Cancer Res 39:3720-4; 1995: Bij 84 patienten met een vergevorderde kanker blijkt BCG in gerandomiseerd onderzoek niet zinvol ; niet vreemd, want dit is een mengelmoes van tumoren wat de waarneming vertroebelt ; bovendien betreft het terminale patienten ; BCg heeft zijn effectiviteit nu juist als adjuvans bewezen bij o.a. het NHL, darmkanker en blaaskanker.

1145) Omura GA et al ; Cancer 49:1530-6 ; 1982 : In dit onderzoek was er een sterke tendens dat BCG de remissieduur na chemo verlengt ; significantie werd bij de zeer kleine aantallen niet bereikt ; zie ook 623 : nummer 1145 meegenomen : hebben we 10 gerandomiseerde onderzoeken, waarin BCG bij AML is getest : in twee kleine is het effect van BCG niet significant positief ; in de overige is het effect wel significant positief ; een meta-analyse mijnerzijds is positief tav BCG als therapeuticum bij AML ; PMID 7039813.

Bewegen en sporten:

851) Mock V et al ; Cancer Prtact 9:119-27;2001 ; Lichaamsbeweging blijkt op gerandomiseerde basis de vermoeidheid tijdens chemo/bestraling te verminderen en de levenskwaliteit te verbeteren.

852) Mock V et al ; Oncol Nurs Forum 24:991-1000 ; 1997 : Dit eerder dan nummer 851 uitgevoerde onderzoek had een vergelijkbare opzet en een vergelijkbaar resultaat.

892) Dimeo F et al ; Blood 90:3390-4; 1997 : Aerobics houdt lichamelijke conditie tijdens chemo beter op peil dan niet trainen ; bovendien leidde aerobics tot minder neutropenie ; minder thrombopenie ; minder diarree ; vermindering van pijn en tot een korter verblijf in het ziekenhuis.

979) Courneya KS et al ; Psychooncology 12:L357-74;2003: Lichamelijke oefening verbetert lichamelijk welbevinden kankerpatienten ; niet vreemd , maar wel zeer relevant.

984) Hidderley M en Holt M ; Eur J Oncol Nurs 8:61-5;2004: Autogene training vermindert in dit gerandomiseerde onderzoek angst/depressie bij patienten met kanker in een beginstadium.

1188) Mantovani G et al ; Support Care Cancer 4:129-40 ; 1996 : Sociale support, maar ook autogene training verbeteren kwaliteit van leven van kankerpatienten met meestal vergevorderde kanker, welke reeds psychofarmacologisch behandeld worden. PMID 8673350.

1192) Burnham TR en Wilcox A ; Med Sci Sports Exerc 34:1863-7 ; 2002 : Lichaamsbeweging verbetert bij kankerpatienten conditie en kwaliteit van leven, zo blijkt ook uit dit gerandomiseerde onderzoek. PMID 12471288.

1203) Dimeo FC et al ; Cancer 85:2273-7 ; 1999: Lichaamstraining vermindert vermoeidheid en distress bij kankerpatienten, die chemo ondergaan ; zo bleek ook uit dit gerandomiseerde onderzoek. PMID 10326708.

1204) Dimeo F et al ; Blood 90:3390-4 ; 1997 : Lichamelijke training bij patienten die zware chemo krijgen leidt tot een kortere duur van de neutropenie en thrombopenie ; minder diarree, minder pijn en tot korter verblijf in het ziekenhuis. PMID 9345021.

1282) Basen-Engquist K et al ; Patient Educ Couns July 13 ; 2006 : Epub ahead of print ; Meer bewegen en andere life-style-veranderingen verbeteren kwaliteit van leven en fysiek welbevinden ; PMID 16843633.

1306)Quist M et al ; Scand J Med Sci Sports 16:349-57 ; 2006 : Sporten, ontspannende massage en body-awareness-training  doet zelfs bij kankerpatienten die chemo krijgen de spierkracht en de aerobic fitness toenemen. PMID 16978255.

1307)Demark-Wahnefried W et al ; Clin Exerc Physiol 4: 44-49 ; 2002 : Door chemo kan de relatieve vetmassa sowieso, maar ook het gewicht later toenemen : lichaamsbeweging plus minder vet en veel groenten/fruit vanaf voor de chemo tot een poos erna, gaan dit tegen, juist ook de verandering in lichaamssamenstelling wordt tegengegaan. PMID 16946801

1502)Morey MC et al ; JAMA 301; 1883-91 ; 2009 ; PMID 19436015 ; Lichaamsbeweging en gezonder eten verminderde in dit gerandomiseerde onderzoek de gevolgen van de behandeling wegens kanker.

1756)Wenzel JA et al; Oncologist 2013;18(4):476-84;PMID 23568000 : veel wandelen in en om het huis verbetert conditie en slapen van patienten die voor kanker behandeld worden ; een RCT was dit.

1814)Philips KM et al; Stress Health 2012 Dec;28(5):368-75;PMID 22972771; Stress management en lichaamsbeweging vermindert bijwerkingen chemo.

2008)Hu HF et al; Hu Li Za Zhi 2013 Oct;60(5):53-63;PMID 24096465 : in dit onderzoek was door extra lichaamsbeweging de vermoeidheid slechts niet significant minder; er zijn zeer veel onderzoeken die wel een significant effect van lichaamsbeweging in deze laten zien.

2025)Litterini AJ et al; Arch Phys Med Rehabil 2013 Dec;94(12):2329-35;PMID 23810356 ; Zowel weerstandstraining als cardiologisch gerichte training verbeteren lichamelijk welbevinden bij patiënten met vergevorderde kanker.

2035)Spahn G et al; Integr Cancer Ther 2013 Jul; 2013 Jul;12(4):291-300;PMID 23766391; trainen vermindert vermoeidheid bij kanker, maar een mind-body-programma verbeterde dit resultaat niet.

2073)Jacobsen PB et al; Psychooncology 2013 Jun; 22(6):1229-35;PMID 22715124; lichamelijke training, maar vooral in combinatie met een beter stress-management  verbetert levenskwaliteit van patienten die chemo krijgen.

2088)Speyer E et al; Pediatr Blood Cancer 2010 Dec 1;55(6):1160-6;PMID 20672368 ; Fysieke training verbeterde bij kinderen met kanker de levenskwaliteit aantoonbaar.

2091)Van Weert E et al; Phys Ther 2010 Oct;90(10):1413-25;PMID 20651011; ook in dit onderzoek bleek cognitieve therapie de vermoeidheid bij kankerpatienten naast fysieke training in vergelijking met fysieke training alleen, te verminderen.

2104)Dodd MJ et al Cancer Nurs 2010 Jul-Aug;33(4):245-57 ;PMID20467301 ; Vermoeidheid als bijwerking van chemo plus eventueel bestralen was door thuis trainen niet minder ; lichaamsbeweging is overall bij chemo etc. gunstig ; je moet natuurlijk wel voldoende trainen en liefst onder leiding.

2128)Tang MF et al; Support Care Cancer 2010 Oct;18(10):1329-39;PMID 19834744; : kankerpatienten die thuis  trainen hebben minder pijn, voelen zich beter en slapen beter in vergelijking met kankerpatienten die dit niet doen.

2183)Rutledge TL et al ; Gynecol Oncol 2014 Jan;132(1):154-8;PMID 24183730 ; Incontinentie door behandeling van een gynaecologische tumor is met bekkenbodemtraining aantoonbaar te verminderen.

2191)Cadmus LA et al; Psyhooncology 2009 Apr;18(4):343-52;PMID 19242918 :Lichaamsbeweging tijdens en na chemo  bleek in 2 RCT’s  niet de kwaliteit van leven te verbeteren (zoals in bijna alle andere studies wel is gevonden ; zie deze lijst), maar bleek in deze 2  studies wel het sociaal functioneren te verbeteren.

2213)Lee J et al; Oncol Nurs Forum 2008 Sep;3595):830-5;PMID 18765330 ; Lichamelijke training vermindert bij kankerpatienten misselijkheid door adjuvante chemo.

2214)Courneya KS et al ;Oncologist 2008 Sep;13(9):1012-20;PMID 18779540 ; Zowel darbepoetine als darbepoetine plus trainen verminderen de vermoeidheid bij kankerpatienten ; de laatste groep doet het qua zuurstofopname beter dan met darbepoetine alleen ; de vermoeidheidsvermindering was in de groep die ook trainde evenwel niet significant meer verbeterd.

2276)Winger JG et al ; Ann Behav Med 2014 Oct;4892):235-45;PMID24648018 ; Dieet en bewegen verbetert lichamelijke conditie en welzijn ; telefonisch motiveren verbetert  het resultaat.

2290)Miki E et al ; Psychooncology 2014 Aug;23(8):906-13 ;PMID 24532471 ; Hardfietsen verbetert bij oudere kankerpatienten de cognitie.

2294)Streckmann F et al; Ann Oncol 2011 Feb;2592):493-9;PMID24478323 ;Fitness tijdens chemo vermindert bijwerkingen, verbetert lichamelijk en geestelijk welzijn. De zoveelste studie over dit onderwerp!!

2307)Oechsle K et al ; Support Care Cancer 2014 Jan;22(1):63-9;PMID23989498 ; Trainen door patienten die chemo krijgen vermindert de vermoeidheid ; verlaagt het gebruik van anti-emetica ; houdt verder de cognitie en het psychisch welbevinden meer in stand.

2324)Christensen JF et al; Br J Cancer  2014 Jul 8;111(1):8-16;PMID 24867693 ; Bij patienten met kiemcelkanker blijkt weerstandstraining de integriteit/kwaliteit van de spieren tijdens chemo meer in stand te houden.

2350)Dungen JA et al; J Palliat Med 2014 ; Jul 8 ; PMID 25003635 ; fysieke training is bij patienten met vergevorderde kanker goed haalbaar ; de kwaliteit van leven verbeterde  ondubbelzinnig.

2452)Zeltzer LK et al; Pediatrics 1991 Jul;88(1):34-42; PMID 2057271 ; Cognitieve afleiding plus ontspanningsoefeningen verminderden bij kinderen  de bijwerkingen van chemo ; zie ook 1123.

2483)Arakawa S ; Cancer Nurs 1995 Feb;18(1):60-6;PMID 7866978; relaxatie vermindert angst bij kankerpatienten, die chemo krijgen.

2538)Rogers LQ et al; Breast Cancer Res Treat 2015 Jan ;149(1):109-19;PMID 25417174 ; fysieke activiteit verbetert fitheid en kwaliteit van leven bij kankerpatienten.

2544)Schwartz AL et al ; Phys Sportsmed. 2015 May;43(2):143-9;PMID 25598168; trainen verbetert fysiek herstel kankerpatienten.

2559)Van Waart H et al; J Clin Oncol 2015 Apr 27 ;PMID 25918291 ; Reeds een bescheiden fitness vermindert de bijwerkingen van chemo!

2584)Lopez-Sendin N et al J Altern Complement Med 2012 May;18(5):480-6;PMID 22540970 ; trainen blijkt bij patienten met terminale klachten de pijn te verminderen en de geestelijke toestand te verbeteren.

2777)Zhang LL et al J Pain Symptom Manage 2016 Mar;51(3):504-11 ; PMID 26721747 ; Tai Chi naast chemo vermindert vermoeidheid en verbetert de conditie.

2814)Yuen HK et al ; J Allied Health 2006 Summer;35(2):121E-139E ; PMID 19759966 ; ‘Energie conserverende training’ vermindert bij kankerpatienten vermoeidheidsklachten.

2816)Griffith K et al ; Cancer 2009 Oct 15;115(20):4874-84 ; PMID 19637345 ; trainen verbetert conditie patienten die voor solide tumoren behandeld worden en het reduceert pijnklachten.

2832)Fenlon DR et al ; J Pain Symptom Manage 2008 Apr;35(4):397-405 ;PMID 18359433 :Ontspanningsoefeningen verminderen hot flushes bij kankerpatientes.

2842)Stephenson NL et al; Oncol Nurs Forum 2007 Jan;34(1):127-32;PMID 17562639 ; de partner reflexologie leren toepassen helpt om bij de patient met kanker pijn en angst te verminderen.

2845)Hartvig P et al; J Oncol Pharm Pract 2006 dec ;1294):183-91; PMID 17156590 ; regelmatig trainen vermindert bijwerkingen van chemo bij kankerpatienten.

3000)Cornette T et al ; Eur  J Phys Rehabil Med 2016 Apr’52(2):223-32 ;PMID 25986222 ; Thuis trainen verbetert de conditie tijdens chemo ; in dit onderzoek was er op lange termijn (meer dan 27 weken) geen verschil meer.

3060)Dixon J ; Nurs Res 1984 Nov-Dec;33(6):330-5;PMID 6387632 : Relaxatie remt bij kankerpatienten optreden cachexie.

3142)Yun YH et al ;BMC Cancer 2017 May 2;17(1):298; PMID 28464804 ; Fysieke activiteit leidt bij kankerpatienten tot een hogere levenskwaliteit.

3143)Molassiotis A ; Eur J Cancer Care (Engl) 2000 Dec;9(4):230-4;PMID 11829370 ; Spierontspanning vermindert misselijkheid en braken bij chemo ; zie oa ook 949.

3251)Buffart LM et al; Psychooncology 2014 Mar;23(3):330-8; PMID 24123482 ; trainen verbeteert geestelijk en lichamelijk welbevinden bij kankerpatienten.

3252)Sturm I et al; Support Care Cancer 2014 Aug;22(8):2241-9; PMID 24671434 ; Dansen is fysiek en emotioneel aantoonbaar goed voor kankerpatienten.

3266)Adams SC et al; Breast Cancer Res Treat 2016 Aug;158(3):497-507; PMID 27394134 ; trainen gaat sarcopenie bij kanker tijdens chemo tegen en in samenhang daarmee ook krachtsverlies.

3269)Fiuza-Luces C et al; Med Sci Sports Exerc.2017 Feb;49(2):223-230 ;PMID 27631396 ; bij kinderen met kanker maakt trainen spieren sterker ook tijdens chemo!

3271)Schuler MK et al; J Pain Symptom Manage. 2017 Jan;53(1):57-66; PMID 27744016 ; Trainen vermindert bij kankerpatienten die chemo krijgen vermoeidheid.

3273)Toohey K et bal; Peer J. 2016 Oct 20;4:e2613; PMID 27781180 ; Verschillende vormen van trainen verbeteren het welbevinden van overlevers van kanker.

3325)Kampshoff CS et al; BMC Med. 2015 Oct 29;13:275;PMID 26515383 ; intensief trainen verbetert de conditie bij kankerpatienten niet aantoonbaar beter dan gematigd trainen ; beide waren wel beter af dan de controle’s ; ook was er een trend dat de conditie bij de meer intensief trainenden meer verbeterde.

3327)Park JH et al; Cancer 2015 Aug 15;121(16):2740-8;PMID 25965782;Een motivatiepakket om te trainen naast het advies van een oncoloog om dit te doen leidt tot voldoende trainen om de conditie van kankerpatienten te verbeteren ; alleen het advies van de oncoloog is onvoldoende.

3406)Kleckner IR et al ; Support Care Cancer 2018 Apr;26(40;1019-28; PMID 29243164 : trainen voorkomt deels neuropathie door diverse vormen van chemo.

3437)Hoogland AI et al; Psychooncology 2018 Apr;27(4):1305-11; PMID 29462503 ; Zelftraining om stress te beheersen tijdens chemo, komt welbevinden relatief ten goede.

3490)Andersen C et al; Eur j Oncol Nurs. 2013 Jun;17(3):331-9; PMID 23084254; Trainen vermindert toekomstige uitingen van vermoeidheid bij kankerpatienten die chemo krijgen.

3526)Brown JC et al; Clin Colorectal Cancer 2018 Mar;17(1):32-40; PMID 28669606; meer aerobics betekent naast conditieverbetering ook, een duidelijkere verbetering van prognostische biomarkers bij overlevenden van darmkanker

3541)Stuecher K et al; Support  Care Cancer 2018 Oct 4; PMID 30288602 ; Thuis trainen  houdt een goede lichaamsverdeling tijdens chemo meer in stand.

3547)Uster A et al; Clin Nutr. 2018 aug;37(4):1202-9;PMID 28651827; Fysieke training vermindert misselijkheid en braken bij terminale kankerpatienten

3560)Winters-Stone KM et al; Support Care Cancer 2018 Mar;26(3):905-12; Het geven van een DVD om te trainen vermindert inderdaad de vermoeidheid doordat men extra gaat trainen.

3602)Pyszora A et al; Support Care Cancer 2017 Sep;25(9):2899-2908; PMID 28508278; fysiotherapie vermindert bij patienten met gevorderde kanker vermoeidheid.

3693)Cerulli C et al; J Altern Complement Med. 2014 Aug;20(8):623-9; PMID 24963599 ; paardrijden tijdens kankerbehandeling verbetert conditie en levenskwaliteit.

3775)Leach HJ et al ; Oncol Nurs Forum 2019 Mar;4692):185-197 ; PMID 30767964 ; Groepstrainen verbetert bij kankerpatienten welbevinden evenveel als trainen onder persoonlijke begeleiding.

3783)Arrieta H et al; J Cachexia Sarcopena Muscle 2019 Apr;10(2):287-97Trainen gaat fysiek verval bij oude kankerpatienten tegen.

3806)Yen CJ et al ; Support Care Cancer 2019 Apr 4;PMID 30949831; Bewegen/trainen houdt de lichaamssamenstelling tijdens chemo bij keelkanker meer constant.

Cannabis - THC - Tetrahydrocannibol:

Lees ook deze review studie uit 2015 van het Cochrane Library over efecten van THC op misseljkheid en brakne bij chemo: Cannabinoids for nausea and vomiting in adults with cancer receiving chemotherapy.

462) Noyes R et al ; J Clin Pharmacol 15 : 139-43 ; 1975 ; Tetrahydrocannibol (THC) werkt dosisafhankelijk bij kankerpatiënten in vergelijking met placebo pijnstillend.

464) Chang AE et al; Ann Intern Med 91 : 819-24 ; 1979 ; In dit gerandomiseerde onderzoek blijkt THC -  Tetrahydrocannibol misselijkheid en braken samenhangend met methotrexaat als chemotherapie significant te verminderen.

465) Sallan SE et al ; New Engl J Med 302 : 135-8 ; 1980 ; In dit gerandomiseerde dubbelblinde cross-over onderzoek bleek THC - Tetrahydrocannibol significant beter werkzaam tegen misselijkheid en braken, samenhangend met chemo, dan reguliere medicatie.

466) Lane M et al ; Am J Clin Oncol 13 : 480-4 ; 1990 ; Ook in dit gerandomiseerde onderzoek vermindert THC - Tetrahydrocannibol significant misselijkheid en braken i.v.m. placebo of reguliere behandeling.

467) Frytak S et al ; Ann Intern Med 91 : 825-30 ; 1979 ; THC - Tetrahydrocannibol vermindert bij kankerpatiënten die chemo krijgen misselijkheid en braken beter dan placebo maar niet beter dan reguliere behandeling. Wel meer slaperigheid ed door THC.

468) Ungerleider JT ; Cancer 50 : 636-45 ; 1982 ; THC - Tetrahydrocannibol vermindert misselijkheid door chemo bij kankerpatiënten even goed als reguliere medicatie.

834) McCabe M et al ; Invest New Drugs 6:243-6 ; 1988 : THC uit cannabis verminderde ook in dit zoveelste gerandomiseerde onderzoek significant de misselijkheid en braken van kankerpatienten, die chemo kregen.

838) Lane M et al ; J Pain Symptom Manage 6:352-9;1991: THC is ook in dit gerandomiseerde onderzoek significant werkzaam tegen misselijkheid en braken, samenhangend met chemo.

839) Citron ML et al ; Cancer Treat Rep 69:109-12 ; 1985 ; Een synthetisch cannabinoid blijkt in dit gerandomiseerde onderzoek niet aantoonbaar beter tegen misselijkheid e.d. samenhangend met chemo dan THC.

840) Colls BM et al ; N Z Med J 91:449-51;1980 : THC blijkt ook in dit gerandomiseerde onderzoek bij kankerpatienten die chemo krijgen tegen misselijkheid/braken net zo effectief als gangbare antiemetica.

889) Orr LE et al ; THC heeft in geval van chemo en in vergelijking met prochloorperazine dan wel placebo een duidelijk antimisselijkheidseffect. Zie de vele studies met THC in deze lijst die deze conclusie bevestigen.

907) Nierderle N et al ; Klin Wochenschr 64 ;362-5 ; 1986 : THC vermindert ook in dit gerandomiseerde onderzoek braken samenhangend met chemo.

912) Ungerleider JT et al ; Am J Clin Oncol 8 : 142-7;1985 : Ook in dit onderzoek bleek THC werkzaam, zij het dat het hier niet beter was dan prochlorperazine.

919) Einhorn LH et al ; J Clin Pharmacol 21(8-9 Suppl) : 64S-69S: THC blijkt misselijkheid samenhangend met cisplatintoediening net zo goed , zo niet beter tegen te gaan dan prochlorperazine.

922) Niiranen A en Mattson K ; Am J Clin Oncol 8;336-40; 1985:Braken als bijwerking van chemo wordt met THC zeker zo goed tegengegaan als met prochlorperazine, zo blijkt ook uit dit gerandomiseerde onderzoek.

935) Chan HS et al ; Pediatrics 79:946-52; 1987 : THC blijkt ook bij kinderen die chemo krijgen effectief tegen braken.

967) George M et al ; Biomed Pharmacother 37:24-7;1983: THC is in dit gerandomiseerde dubbelblinde onderzoek zeker zo goed in staat misselijkheid/braken tegen te gaan als chloorpromazine.

1278) Chang AE et al ; Cancer 47:1746-51 ; 1981 : Hoewel THC in eerder onderzoek de misselijkheid/braken door methotrexaat verminderde, blijkt het dat niet te doen ingeval van adriamycine plus cytoxan. PMID 6261926.

1424) Cannabis-in-cachexia-study-group et al ; J Clin Oncol 24: 3394-400 ; 2006 ; THC of cannabis verbeteren eetlust of kwaliteit van leven bij kankerpatienten in vergelijking met placebo niet. PMID 16849753. Een feit is wel dat THC misselijkheid als gevolg van chemo zeer efficient tegen gaat ; zie bijv. 889,907, 912, 919, 922, 967, 935 en 1278.

1568) Brisbois TD et al ; Ann Oncol 2011 Feb 22 ; PMID 21343383 ; Cannabis gaat eetlustverlies bij kankerpatienten  door chemo tegen ; verhoogt levenskwaliteit.

1688)Johnson JR et al ; J Pain Symptom Manage 2010 Feb;39(2):167-79;PMID 19896326 : bij kankerpatienten is met een gerichte toepassing van een cannabis-extract een verdere pijnreductie in vergelijking met placebo mogelijk!!

1856)Portenoy RK et al; J Pain 2012 May;13(5):438-9;PMID22483680 : Cannabinoiden verminderen in vergelijking met placebo pijn bij patiënten met kanker waar opiaten niet goed meer werken. Zie ook 1688, maar ook 1424 en 1568.

2034)Lynch ME et al; J Pain Symptom Manage 2014 Jann;47(1):166-73;PMID 23742737 ; Cannabinoiden verminderden in vergelijking  met placebo neuropatische pijnen als gevolg van chemo niet significant ; het laatste zou kunnen liggen aan de kleine groepen. Meer onderzoek is nodig!

2489)Johnson JR et al; J Pain Symptom Manage, 2013 Aug;46(2):207-18;PMID 23141881; Natuurlijke cannabinoiden helpen pijn bij kanker te bestrijden ;  de behoefte aan morfine was hierdoor lager, terwijl bijwerkingen van de cannabinoiden als hier gegeven niet noemenswaard waren.

3041)Duran M et al; Br J Clin Pharmacol 2210 Nov;70(5):655-63;PMID21039759 ; Cannabis gaat ook in dit onderzoek misselijkheid en braken bij chemo tegen.

Chinese Kruiden - TCM - Traditionele Chinese Medicijnen:

TCM afbeeldingen

111) Li J et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He za Zhi 18 : 523-6 ; 1998 ; Het Fuzheng Baozhen-extract verbetert in een gerandomiseerd onderzoek de responskans op chemo- en/of radiotherapie , maar ook de overleving ; met name het laatste is statistisch hard.

138) Wang HZ en Lin ZT ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 17 : 730-2 ; 1997 ; in gerandomiseerd onderzoek verbetert kang' aiboa oral = kabol de overlevingskansen van kankerpatiënten significant.

181) Quan D et al ; Zhong Xi Yi Jie Za Zhi 19 : 392-4 ; 1999 ; Traditionele Chinese geneeskunde (TCM) verlengt in gerandomiseerd onderzoek de overleving van patiënten, die wegens hersenmetastasen met chemo of radiotherapie behandeld worden.

194) Cheng JH ; Zhonghua Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 14 : 331-3 ; 323 ; Chinese kruiden verminderen in gerandomiseerd onderzoek nefrotoxiciteit van cisplatinum.

290) Jiang CM et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 21 ; 885-7 ; 2001; Bij patienten met vergevorderde kanker die chemo krijgen blijken Chinese kruiden de immuunstatus en de kwaliteit van leven te verbeteren ; over de overleving viel in dit onderzoek niets te zeggen daar de follow-up slechts 8 weken duurde.

343) Li QS et al ; Chin Med J (Engl) 107 : 289-94 ; 1994 ; Chinese kruiden verminderen in dubbelblind onderzoek bij kankerpatiënten postoperatieve pijn ; deze kruiden verminderden ook obstipatie (door stimulatie van de peristaltiek) en urineretentie na operatie.

521) Wang Y et al; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 18: 273-5; 1998; Inula-Ochrea-extract blijkt zeker zo effectief om braken samenhangend met cisplatinum therapie tegen te gaan als reguliere medicatie; uiteraard betreft het weer gerandomiseerd onderzoek.

522) Bai CQ et al; Zhonghua Liu Xing Bing Xue Za Zhi 24: 130-4; 2003; Injectie met Shenqi Fuzheng vermindert in gerandomiseerd onderzoek significant de bijwerkingen van chemo.

523) Liu J et al; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 21: 262-4; 2001; Guben Yiliu 3 met 'moxibustion' gaat vermindering van levenskwaliteit door chemo op 4 manieren gemeten tegen in gerandomiseerd onderzoek.

857) Tao K en Zhou K ; J Tradit Chin Med 23: 17-20; 2003; Fei tong-vloeistof blijkt effectiever in bestrijden van pneumonie dan hormonen ; pneumonie samenhangend met chemo/bestraling ivm kanker.

864) Tan D et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 18: 408-10;1998; Shengbaikuai-drank verbetert in gerandomiseerd onderzoek leukopenie ontstaan door chemo.

867) Feng YL et al ; Zhong Xi Yi Jie He Xue Bao 3:99-102;2005 ; Ginseng vermindert in gerandomiseerd onderzoek net als overigens prednison de bijwerkingen van TACE.

945) Yang CB et al ; Zhongguo zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 21 ; 736-8 ; 2001: Liandai vermindert bij kankerpatienten de expressie van het p21ras-gen en van het gemuteerde p53-gen ; tevens verbetert dan de levenskwaliteit.

1000) Wu MH et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Ha Zhi 25:218-21 ; 2005 : Aitongping vermindert in gerandomiseerd onderzoek pijn bij kankerpatienten, maar verbeterde ook de bloedwaarden en overall de levenskwaliteit.

1006) Li XR et al ; Zhonguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 21:335-8;2001 : Xiaoliu Pingyi mengsel remt in gerandomiseerd onderzoek bij kankerpatienten die na operatie chemo krijgen uitzaaiing en in samenhang daarmee de recidiefkans.

1031) Zheng Y en Wang S; Zhong Yao Cai 25;917-8; 2002 : Fufang Zaofan vermindert in gerandomiseerd onderzoek leucopenie als bijwerking van radiotherapie plus chemo. 1032) Feng YL et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 25:534-6; 2005 : Ginseng naast prednison vermindert wel de bijwerkingen van TACE - Trans Arteriële Chemo embolisatie ; elk afzonderlijk in vergelijking met placebo niet ; er is dus voor ginseng op z’n minst een additioneel effect. Zie ook no 867.

1096) Liu X et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 20:427-9; 2000 : TCM verbetert in dit gerandomiseerde onderzoek significant het overlevingsresultaat van radiochemotherapie.

1259) Li Y et al ; Clin J Integr Med 12: 19-23; 2006 : Jiawei Huangqi Guizhi Wuwu –aftreksel vermindert in gerandomiseerd onderzoek bijwerkingen oxaliplatin. PMID 16571278.

1293) Kim JH et al ; J Clin Pharm Ther 31:331-4 ; 2006 : Ginseng verbetert in vergelijking met placebo subjectief welbevinden kankerpatienten ; PMID 16882101.

1296) Zhang T et al ; Chin J Integr Med 12 : 180-4 ; 2006 : Bij een yintekort en meridiaanblokkade verbetert TCM bij kankerpatienten naast gewone analgesie het resultaat van analgesie alleen ; PMID 16642608

1323)Chen XP et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 26: 394-7 ; 2006 : Bij patienten met Qi-Yin-asthenie die chemo en / of radiotherapie krijgen, blijken met Tiepi Fengdou een betere kwaliteit van leven te hebben dan de controle-groep. PMID 16883902.

1490)Shi X et al ; Zhogguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2007 ; 27(6): 542-5 ; Verhogen van de energie volgens het Pi-principe verbetert bij kinderen met solide tumoren, die chemo krijgen de lichamelijke conditie ; PMID 17633370.

1427) Zhang T et al ; Chin J Integr Med 12: 180-4 ; 2006 : Met TCM-Traditionele Chinese Medicijnen / kruiden wordt de pijnstilling bij kanker aantoonbaar verbeterd. PMID 17005077.

1467)Wu TH et al ; Asia Pac J Clin Nutr 2008 ;17:17-22 ; PMID 18364321 ; Pijnstillende kruiden blijken bij terminale kankerpatienten aantoonbaar werkzaam.

1540) Barton DL et al ; Support Care Cancer 2010 Feb; 18(2):179-87 ; PMID 19415341 ; In dit gerandomiseerde onderzoek bleek Amerikaanse ginseng aantoonbaar effectief tegen vermoeidheid bij kankerpatienten.

1589)Hou EC en Lu YX ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2009 Mar;29(3):225-7 ; PMID 19548439 ; TCM - Traditionele Chinese Medicijnen vermindert de bijwerkingen van TACE.

1606)Lin C et al ; J Tradit Chin Med 1996 Dec;16(4):267-9; TCM  - tradicionele Chinese kruiden naast chemo bij kankerpatienten geeft meer regressies dan met chemo alleen.

1609)Liu C et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 1999 May;19(5):276-8;PMID 11783240 ; Qinggan Jiedu Sanjie drank vermindert bij TACE de kans op ernstige levercomplicaties.

1615)Pan YL  en Pan YZ ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2007 Sep;27(9):807-9 ; PMID 17969893 ; Zhiling  verbeterde in deze RCT met placebo de kwaliteit van leven bij patienten met gevorderde kanker, die een qi-yin-deficientie hadden.

1659)Zhang B et al ; Ai Zheng 2004 Nov;23(11 Suppl):1470-2;PMID 15566660; Sheng ban  vermindert in deze RCT de daling van thrombocyten als bijwerking van chemo.

1660)Pan YL en Pan YZ ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie HJe Za Zhi 2007 Sep;27(9):807-9;PMID 17969893 ; Zhiling verbetert de kwaliteit van leven bij kankerpatienten in vergelijking met pingxiao ; zie respectievelijk 1322 en  1657.

1665)Zhuang SR et al ; Phytother Res 2009 Jun;23(6):785-90;PMID 19145638 ; Citronellol metextracten van G lucidum, C pilosula en A. Sinensis samen  verminderde in dit onderzoek  bijwerkingen reguliere kankerbehandeling.

1760)Barton DL et al;JNCI 2013 Aug 21;105(16):1230-8:PMID 23853057 : Amerikaanse ginseng vermindert in vergelijking met placebo vermoeidheid bij kankerpatienten.

1767)Shen WS et al; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2010 Dec;30(12):1250-2 : Rhodiola rosea gaat bij patiënten die epidoxorubicine krijgen bijwerkingen op het hart tegen. PMID 21302483.

1769)Rong Z et al; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi, 2012 Dec;32(12):1611-5:PMID 23469597 :Dujieqing  potentieert chemo en vermindert bijwerkingen van chemo in vergelijking met chemo alleen.

1780)Li DY et al; Zhongguo Zhong Yao Za Zhi 2012 Oct;37(20): Oct;37(20):3155-7 ; PMID 23311172 : De thunberg fritillary bol vermindert in vergelijking  met placebo de beenmergsuppressie als gevolg van chemo significant.

1794)Lo L C etal; Trials 2012 Dec 3;13:232;PMID 23206440 ; Shen-Mai San  vermindert vermoeidheid bij patienten met kanker, die chemo en/of radiotherapie krijgen.

1795)Shi X et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2012 Sep;32(9):1175-9;PMID23185753 ; Fuzheng jianpi  blijkt bij kinderen die chemo krijgen de kwaliteit van leven te verbeteren en de levensverwachting te verbeteren.

1829)Shi X et al; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2012 Apr;32(4):468-70;PMID 22803424 : Hewei zhiou  vermindert braken als bijwerking van chemo.

1965)Shi X et al; Chin J Integr Med 2011 Jan;17(1):31-4;PMID 2125 ; Bij kinderen met kanker blijkt TCM - Traditionele Chinese Kruiden - naast chemo in vergelijking met chemo de kwaliteit van leven te verbeteren.

1970)Jeong JS et al; Integr Cancer Ther 2010 Dec;9(4):331-8;PMID 21059621 : Bojungkikki-tang vermindert in vergelijking met niets doen de vermoeidheid bij kankerpatiënten.

2001)Kono T et al; Cancer Chemother Pharmacol 2013 Dec;72(6):1283-90;PMID 24121454; Goshajinkigan vermindert bijwerkingen oxaliplatin slechts niet-significant.

2030)Zhao CH et al; Chin J Integr Med 2013 Jun;19(6):418-23;PMID 23784467 ; Qi-yin verbetert lichamelijke conditie van  kankerpatiënten die FOLFOX krijgen. Zie ook 1323 en 1615.

2043)Chi Y et al;  Chin Med J (Engl). 2013;126(9):1642-6;PMID 23652044 ; Gamboginezuur  blijkt in een hogere dosis vergeleken met een lage dosis tumorregressie te bevorderen.

2093)Bao YJ et al; Chin J Integr Med 2010 Aug;16(4):309-14:PMID 20697941 ; Kompressen met Xiaozheng Zhitong verminderen de pijn veroorzaakt door kanker.

2133)Hibi S et al; Gan To Kagaku Ryoho ; 2009 Sep;36(9):1485-8;PMID 19755817; Hange-shashin-to vermindert de bijwerkingen van irinotecan zonder de effectiviteit te verminderen.

2168)Liu Y et al; Evid Based Complement Alternat Med 2013;2013:541217;PMID 24324514 : Guilongtongluofang vermindert neurotoxiciteit van oxaliplatin, zonder met de therapeutische werking te interfereren.

2172)Nishioka M et al; Int J Clin Oncol 2011 Aug;16(4):322-7;PMID 21258836; Goshajinkigan vermindert de kans op neuropathie bij kankerpatienten die het folfox-regime volgen.

2196)Huang CX et al; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi  2008 Nov;28(11):986-9;PMID19213339 ; indien FOLFOX gegeven wordt, gaan Chinese kruiden  veranderingen in sexhormonen tegen; deze blijven dan eerder normaal ; bij vrouwen met een hormoongevoelige borstkanker, die nog menstrueren wil je dit uiteraard juist niet.

2203)Djalali S ; Praxis (Bern 1994);2013 Dec 11;102(25):1553-4;Panax quinquefolius ( 2 gram per dag) vermindert vermoeidheid bij kankerpatienten.

2316)Feng YL et al; Zhonghua Zhong Liu Za Zhi 2006 Nov;28(11):844-7;PMID17416007 ; Ginseng vermindert bovenop corticosteroiden eventuele schade aan lever/nieren na TACE in vergelijking met corticosteroiden alleen. Zie ook 867.

2346)Zhao C et al; J Tradit Chin Med 2014;Feb;34(1):10-4 ;PMID 25102684 ; Taohongsiwu vermindert hand/voetsyndroom  door xeloda, sorafenib en gefitinib ; dit in vergelijking met het niet werkzame B6.

2414)Deshmukh V et al; Support Care Cancer 2014 Nov;22(11):3007-15;PMID 24906836 ; Ayuverdische kruiden versus controle verminderen bijwerkingen van de chemo zoals misselijkheid, braken en vermoeidheid heel significant.

2526)Chen CM et al; Chin J Integr Med 2014 Jul;20(7):496-502;PMID 24972577 ;Chinees kruidenpreparaat vermindert bij kankerpatienten verstopping als bijwerking van morfine.

2575)Kaku H et al ; Exp Ther Med 2012 Jan;3(1):60-65; Goshajinkigan remt progressie neuropathie ingeval van carboplatin en taxol ; zie ook ; 2001, 2170, 2171, 2172  en 2502.

2776)Xu L et al; Integr Cancer Ther 2015 nov 20 ; PMID 26590124 ; Jian Pi Li Qi drank vermindert bijwerkingen TACE.

2880)Wang x en You J ; Zhongguo zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2015 Sep;35(9):1069-73;PMID 26591361; vermoeidheid bij kanker is met Yigi Jianpi  behandelbaar.

2881)Feize W et al ; Integr Cancer Ther 2016 Jul 18;PMID 27431570 ; externe behandeling met een extract van Kang'ai Xiaoshui ointment  gaat maligne pleurale effusie deels tegen en vermindert de benauwdheid.

2894)Ohno T et al; Clin Exp Gastroenterol 2011;4:$:291-6;PMID 22235173 : Rikkunshito gaat gewichtsverlies door cisplatin als bijwerking daarvan tegen.

2901)Wang J et al; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2014 Aug;34(8):947-51;PMID 25223178 ; guilu erxian glue kataplasma verminderde niet significant het gebruik van antibiotica om bij myelosuppressie infecties te bestrijden ; op een TCM-schaal nam het aantal bijwerkingen van de chemo wel af.

2912)Song TT et al; Chin J Integr Med 2007 Jun;13(2):115-9; PMID17609909 ; Baoshen vermindert nierbeschadiging door chemo.

3111)Wu SX et al; Radiother Oncol. 2010 Oct;97(1):113-8;PMID 20826029 ; Actovegin vermindert mucositis bij chemoradiotherapie wegens nasopharynxcarcinoom.

3141)Zhang LL et al; Zhongguo Shi Yan Xue Za Zhi 2017 Apr;25(2):480-4 ; PMID 28446297 ; Hoge doses mecobalamine verminderen neuropathie door bortezomib.

3146)Li GL en Li Yw ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2007 Oct 27(10):934-6 ;PMID 17990468 ; Bannaitong thee vermindert misselijkheid van chemo extra.

3147)Liu Y et al; Evid Based Complement Alternat Med 2008 Sep;5(3):337-44;PMID 18830451 ; atractylenolide gaat cachexie bij kanker tegen en het verbetert de Karnofsky-index.

3150)Chen Y et al; Zhongguo Fei Ai Za Zhi 2008 Jun 20; 11(3):441-4;PMID 20731951 ; TCM geeft bovenop chemo geen significante levensverlenging ; de trend in de tijd is voor de TCM groep echter wel significant beter.

3157)Wang  LF et al; Chin J Integr Med 2017 Feb;23(2):105-109 ; PMID 27484763 ; Shuanghuan g Shenghai  vermindert bijwerkingen van chemo op beenmerg, wat klinisch ook duidelijk was.

3161)Xu K et al; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2016 May:36(5):559-63 ; PMID 27386647 ; tanshinone llA vermindert neuropathie door oxaliplatin.

3164)Wu Th et al; Asia Pac J Clin Nutr 2008;17(1):17-22;PMID 18364321 ;een Taiwanees kruidendieet met Lilii bulbus, Nelumbo-zaad en Jejube, vermindert pijn bij kankerpatienten.

3302)Oteki T et al; Exp Ther Med 2016 Jan;11(1):243-6 ;PMID 26889248: rikkunshi-to verbetert calorische inname ingeval van carboplatin-based chemo niet bij andere typen.

3365)Tian A et al; Evid Based Complement Alternat Med 2017;2017:3970601 ; Danxiong lokaal vermindert huideffecten zoals het hand-voetsyndroom bij chemo in vergelijking met placebo ; PMID 28845183

3385)Cai P et al; Medicine (Baltimore); 2018 Mar;97(11):e9965 ; PMID 29538220 : Warme kompressen (Chinese stijl)  helpen bij de pijnbestrijding bij kanker.

3537)Pang CLK et al; Mol Clin Oncol 2017 May;6(5):723-32; PMID 28529748: Lokale electro-hyperthermie plus TCM effectiever voor lokale tumorcontrole dan intraperitoneale chemo bij peritoneale carcinomatosis en maligne ascites.

3606)Ohnishi S et al; J Gynecol Oncl 2017 Sep;28(5):e44;PMID 28657216 ; Rikkunshito vermindert misselijkheid en braken bij chemo.

3701)Lee JY et al; Integr Cancer Ther 2018 Jun;17(2):524-530; PMID 29034740 ; Gamiguibi-tang gaat bij kankerpatienten slaap- en vermoeidheidsklachten tegen.

3777)Pourmohamadi K et al; Int J Hematol Oncol Stem Cell Res. 2018 Oct 1;12(4):313-317; PMID 30774832 ; Ginseng verbetert bij kankerpatienten met nog niet uitgezaaide kanker ondubbelzinnig het welbevinden.

Coley-vaccin:

116) Johnston B ; Cancer Chemotherapy Reports 21 : 19-68 ; 1962 : Het Coley-vaccin geeft bij kankerpatiënten significant vaker klinisch relevante verbeteringen dan in de controlegroep van dit gerandomiseerde onderzoek met een placebobehandeling optreedt (in de experimentele groep werd de tumor bij 9 van de 34 patiënten kleiner, terwijl dit in de controlegroep van 37 patiënten dit in het geheel niet werd waargenomen).

Zie ook deze studie: Fever in Cancer Treatment: Coley's Therapy and Epidemiologic Observations.

Cryotherapie:

1151) Karagozoglu S en Filiz Ulusoy M : Orale cryotherapie vermindert mucositis door meervoudige chemo tov een controle-groep ; mogelijk speelt pH-stijging hierbij een rol ; PMID 15946284 ; zie ook nummer 1074.

1228) Lilleby K et al ; Bone Marrow Transplant 2006 ; 24 april ; Epub ahead of print. Cryotherapie vermindert kans op mucositis bij patienten die melphalan krijgen : minder mucositis en in samenhang daarmee minder pijn en meer activiteit bij de patienten door cryotherapie. PMID 16633359 ; zie ook 1058, 1074 en 1151, met vergelijkbare resultaten.

1479)Sorensen JB et al ; Cancer 2008 Apr 1 ; 112(7):1600-6 ; PMID 18300265 ; Cryotherapie gaat ook in dit onderzoek duidelijk mucositis door 5-FU tegen ; zie ook o.a. 1074.

2472)Li F et al; Exp Ther Med 2014 Aug;8(2):539-544;PMID 25009616 : Cryoablatie plus  ‘zoledronic acid’ geeft meer teruggang van botmetastasen dan ‘zoledronic acid’ alleen en is significant pijnstillender.

3200)Dos Reis PE et al; Support Care Cancer 2016 oct;24(10):4393-8 ;PMID 27189615 : Cryotherapie met kamille vermindert orale mucositis samenhangend met chemotherapie.

3220)Erden Y et al ; Eur J Cancer Care (Engl.) 2017 Sep;26(5); PMID 27132630 ; cryotherapie brengt orale voeding bij mucositis niet sneller op gang.

3362)Rocke LK et al; Cancer 1993 Oct 1;72(7):2234-8;PMID 8374882 ; cryotherapie gaat stomatitis bij 5-FU-therapie tegen, maar 60 minuten niet meer dan 30 minuten ; PMID 8374882

Hyperthermie:

510) Kim JY en Bae HS; Gastric Cancer 4: 27-33; 2001; Ook in dit onderzoek bij kankerpatienten met een mindere prognose blijkt hyperthermie naast chemo na in principe curatieve operatie de overleving te verbeteren tov een dergelijke operatie en chemo alleen.

751) Colombo R et al ; J Urol 155 : 1227-32 ; 1996 ; Hyperthermie verbetert zoals in meerdere andere onderzoeken al is gevonden (zie deze lijst) het resultaat van intravesicale chemo : meer regressies door hyperthermie in de neoadjuvantsituatie.

946) Kondo M et al ; Gan To Kagaku Ryoho 22:1807-11; 1995 : In geval van levermetastasen vergroot hyperthermie de regressiekans door intraarteriele chemo met epirubicine, mitomycine en 5-FU.

1623)Li XJ et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie Ha Za Zhi 2011 Aug;31(8):1062-5 ; PMID 21910335 ; Lokale hyperthermie plus Lentinan-injectie blijkt werkzaam tegen tumoren met vochtvorming in de borstholte.

3537)Pang CLK et al; Mol Clin Oncol 2017 May;6(5):723-32; PMID 28529748: Lokale electro-hyperthermie plus TCM effectiever voor lokale tumorcontrole dan intraperitoneale chemo bij peritoneale carcinomatosis en maligne ascites.

Hypnose, zie ook psycho-sociale ondersteuning:

1119) Liossi C en Hatira P ; Int J Clin Exp Hypn 51: 4-28 ; 2003 :In dit gerandomiseerde onderzoek blijkt hypnose pijn en angst bij kinderen met kanker te verminderen.

1122) Wall VJ en Womack W ; Am J Clin Hypn 31: 181-91; 1989: Zowel hypnose als cognitieve gedragstherapie verminderen ook in dit gerandomiseerde onderzoek pijn en angst bij kankerpatienten die een beenmergpunctie ondergaan.

1123) Zeltzer L en LeBaron S ; J Pediatr 101 : 1032-5 ; 1982 : In dit gerandomiseerde onderzoek met kinderen met kanker bleek hypnose zowel de pijn bij beenmerg- als bij lumbaalpuncties te verminderen.

1124) Syrjala KL et al ; Pain 48: 137-46; 1992: Hypnose verminderde in dit onderzoek pijn, maar niet de misselijkheid bij kankerpatienten ; cognitieve gedragstherapie was in dit onderzoek in het geheel niet effectief.

1262) Liossi C et al ; Health Psychol 25:307-15 ; 2006 : Hypnose helpt bij kinderen met kanker aan behandeling gerelateerde pijn te verminderen ; PMID 16719602. Zie ook o.a. 1118 en 1119.

1379)Montgomery GH et al ; JNCI 99:1304-12 ; 2007 : Hypnose verminderde in dit onderzoek bij kankerpatienten in vergelijking met gewoon aandacht : de pijn, misselijkheid, maar ook vermoeid. We hebben dit soort resultaten met name mbt de pijn al in vele andere onderzoeken van deze lijst gezien. PMID 17728216.

1517)Lang EV et al ; J Vasc Interv Radiol 19; 897-905 ; 2008 ; PMID 18503905 ; Hypnose vermindert bij percutane behandeling tumor in vergelijking met de controlegroep pijn, angst en het medicijnverbruik.

1520)Liossi C et al ; Pain 142: 255-63 ; 2009 ; PMID 19231082 ; Voorafgaande hypnose vermindert bij kinderen met kanker angst en pijn samenhangend met een venepunctie.

1593)Jacknow DS et al ; J Dev Behav Pediatr 1994 Aug;15(4):258-64;PMID 7798371;  Hypnose vermindert in geval van chemo bij kinderen misselijkheid en braken ; zie  de vele andere studies met hypnose bij andere kankersoorten, veelal evenwel in een andere setting.

1837)Snow A et al; J Psychosoc Oncol 2012;39(3):281-93;PMID22571244 ; Ook in dit onderzoek verminderde hypnose angst significant ; de pijn nam niet significant af ; overigens is het laatste in zeer veel onderzoek ook significant ; zie o.a. 1019 , 1118 ; 1119 ; 1122; 1123 ; 1124 ; 1165 ; 1262 ; 1316 ; 1397 ; 1464 ; 1515 ; 1516 ; 1517 ; 1518 ; 1520 ; 1548 ; 1593 ; 1613  en 1631!!!!

Laag gedoseerde laser:

1523)Abramoff MM et al ; Photomed Laser Surg. 26 : 393-400 ; 2008 ; PMID 18754720 ; Laag gedoseerde laser vermindert mucositis als bijwerking van chemo. Zie ook 1393 , 1395,1396 , 1399 en 1400.

1396)Cruz LB et al ; Influence of low-energy laser in the prevention of oral mucositis in children with cancer receiving chemotherapy. PMID 16862549.

Bij kinderen die goede tandverzorging genieten blijkt een laag gedoseerde laser bij kinderen die chemo (!) krijgen niet duidelijk aantoonbaar mucositis tegen te gaan.

2897)Arbabi-Kalati F et al; Acta  Med Iran 2013 Apr 6;51(3):157-62;PMID 23605599 ; Laser vermindert droogte,pijn en mucositis samenhangend met chemo ; zie ook o.a. 1973.

3191)Amadori F et al; Lasers Med Sci. Aug;31(6):1231-6;PMID 27272517 ; Laser vermindert pijnklachten door mucositis bij kinderen die chemo kregen. Zie ook o.a. 2948 in deze lijst.

3228)Bensadoun RJ et al; Support Care Cancer 1999 Jul;7(4):244-52;PMID 10423050 ; Laaggedoseerde Neon/heliumlaser verminderde ook hier bij chemoradiatie mucositis.

3320)Oton-Leite AF et al; Lasers Surg Med  2015 Apr;47(4):296-305 ; PMID 25824475 ; low dose laser gaat mucositis door chemo tegen ; het zoveelste bewijs.

3808)Bauman B et al; J Natl Compr Canc Netw. 2019 Apr 1;17(4):358-64; PMID 30959472 Cryotherapie oraal tijdens oxaliplatininfuus gaat hyperalgesie mond tegen.

Magneetveldtherapie - TENS:

3205)Rick O et al ; Bioelectromagnetics 2017 Feb;38(2):85-94;PMID 27657350 ; magneetveldtherapie op de juiste wijze toegepast vermindert neuropathie als bijwerking van chemo.

Maretakinjecties - Viscum Album:

704) Piao BK et al ; Anticancer Res 24 :303-9 ; 2004 ; Maretak vermindert bijwerkingen chemo bij diverse vormen van kanker (eierstokkanker, niet-kleincellige longkanker - NSCL en borstkanker) en verbetert zo de levenskwaliteit.

990) Grossarth-Matichek R et al ; Altern Ther Health Med 7:57-66;68-72,74-6 passim. ; 2001 : Iscador verlengt in dit gerandomiseerde onderzoek het leven van patienten met kanker significant.

2355)Longhi A et al; Evid Based Complement Alternat Med 2014; 2014:210198;PMID 24803944 ; Viscum album - maretakinjecties vermindert de bijwerkingen van chemo bij osteosarcoompatienten.

Massage:

1144) Soden K et al ; Palliat Med 18:87-92; 2004 : Massage al dan niet met lavendelolie verbetert in vergelijking met niet behandelen, slaap bij kankerpatienten ; vermindert eveneens depressies, maar heeft geen effect op pijn of angst. PMID 15046404.

1287) Barclay J et al ; Eur J Oncol Nurs 10:140-9 ; 2006 : Zelfmassage met of zonder aromatische olie laat bij kankerpatienten met oedeem het volgende zien : de aromatische olie erbij verbeterde het significante resultaat van de massage slechts niet significant. PMID 16563861.

1675)Post-White J et al ; Integr Cancer Ther 2003 Dec;2(4):332-44;PMID 14713325 ; Therapeutische massage en healing touch verminderen beide pijn,vermoeidheid en neerslachtigheid dan standard care alleen. De korte subjectieve evaluatie van een continue variabele  sluit hier evenwel een placebo-effect niet uit.

1773)Toth M et al ; J Altern Complement Med 2013 Jul ; 19(7):650-6: PMID 23368724. Massage van terminale kankerpatienten aan huis verbetert hun levenskwaliteit aantoonbaar ; er waren sterke aanwijzingen dat de pijn afnam en de slaapkwaliteit ook verbeterde.

2173)Mazlum S et al; Iran J Nurs Midwifery Res. 2013 Jul;18(4):280-4;PMID 24403922 : Massage vermindert bij kinderen, die chemo krijgen misselijkheid en braken.

2167)Khieuwkhern  S et al; Asian Pac J Cancer Prev 2013;14(6):3903-7;PMID23886205 : aromatherapie plus Thaise massage (met kokos-/gemberolie) stimuleerde bij kankerpatienten het immuunsysteem en verminderde pijn, stress en vermoeidheid bij de chemo.

2181)Batalha LM en Mota AA ; J Pediatr (Rio J):2013 Nov-Dec;89(6):595-600 :massage vermindert pijn bij kinderen die voor kanker behandeld worden. PMID24035872.

2365)Wilkinson SM et al; J Clin Oncol 2007 Feb 10;25(5):532-9;PMID 17290062 ; aromamassage vermindert angst en depressie bij kankerpatienten op kortere termijn maar niet op langere termijn ; bij zelfrapportage was er ook een verbetering op langere termijn.

3045)Lai TK et al;  Complement Ther Clin Pract 2011 Feb;2011 Feb;17(1):37-43 ; PMID 21168113; Aroma-massage gaat constipatie bij kankerpatienten tegen.

3052)Weinrich SP en Weinrich MC ; Appl Nurs Res Nov;3(4):140-145 ; PMID 2252400 ;Massage vermindert pijn bij mannelijke kankerpatienten  significant ; bij de vrouwen was er een niet significant gunstig effect.

3060)Dixon J ; Nurs Res 1984 Nov-Dec;33(6):330-5;PMID 6387632 : Relaxatie remt bij kankerpatienten optreden cachexie.

3084)Rosen J et al; Adv Mind Body Med 2013 Winter;27(1):12-23; PMID 23341418 ; Massage blijkt angst en pijn bij plaatsen portacat voor kankerbehandeling te verminderen.

3172)Wilkinson S et al; Palliat Med. 1999 Sep;13(5):409-17;PMID 10659113 ; massage vermindert angst bij kankerpatienten ; met essentiele olien erbij echter nog meer; het totale welbevinden verbetert.

3230)Tabatabaee A et al; Mater Sociomed 2016 Jun;28(3);220-3;PMID 27482166 ; Therapeutisch aanraken bij kankerpatienten vermindert de pijn.

3282)Miladinia M et al; Cancer Nurs 2017 Jan/Feb;40(1):31-38 ; PMID 26925992; Langzame rugmassage vermindert bij kankerpatienten pijn en vermoeidheid ; het verbetert ook de slaap.

3321)Matourypour P et al J Educ Health Promot 2015 Aug 6;4:61;PMID 26430688 ; therapeutisch aanraken vermindert de misselijkheid bij chemo.

3388)Zorba P en Ozdemir L ; Cancer Nurs 2017 Apr 20 ; PMID 28426542 ; massage en aromatherapie verminderen misselijkheid bij chemo.

3385)Cai P et al; Medicine (Baltimore); 2018 Mar;97(11):e9965 ; PMID 29538220 : Warme kompressen helpen bij de pijnbestrijding bij kanker.

3531)Uysal N et al ; Int J Nurs Pract 2017 Jun;23(3);PMID 28176423 ; Voetzoolmassage verminderde pijn, maar voetreflexologie verminderde ook nog de vermoeidheid.

Melatonine (zie ook onder voedingstoffen en vitamines):

13) Lissoni P et al ; J Pineal Res 1996 ; 21(4):239-42 . In dit gerandomiseerde onderzoek bleek de melatoninegroep na 31 maanden significant minder recidieven te kennen.

17) Lissoni P et al ; Cancer 1994 ; 73(3) : 699-701. Melatonine plus "supportive care" gaf bij patiënten met hersenmetastasen van solide tumoren na 1 jaar een significant betere overleving dan wanneer alleen "supportive care" werd toegepast.

39) Lissoni P et al ; Br J Cancer 1994 ; 69 : 196-9 ; melatonine vergroot in dit gerandomiseerde onderzoek bij kanker significant de regressiekans door interleukine 2.

87) Lissoni P ; Nat Immun 1998; 16(1) : 27-33 ; aloe vera remt tumorgroei en verbetert overleving in gerandomiseerd onderzoek (de patienten in dit onderzoek kregen allen tevens melatonine).

122) Lissoni P et al ; Eur J Cancer 35 : 1688-92 ; 1999 ; In een groot gerandomiseerd onderzoek met uiteenlopende typen gemetastaseerde kanker blijkt melatonine de bijwerkingen van de reguliere therapie te verminderen en de overleving te verbeteren.

119) Lissoni P et al ; Neuroendocrinol Lett 21 : 319-23 ; 2000 : de lichaamseigenstof methoxytryptamine blijkt bij patiënten die reeds melatonine krijgen de tumorprogressie aantoonbaar additioneel te remmen.

190) Lissoni P et al ; Support Care Cancer 4 : 313-6 ; 1996 ; Melatonine gaat zowel hypotensie door interleukine 2 als door TNF tegen.

269) Brackowski R et al ; J Biol Regul Homeost Agents 8 : 77-80 ; 1994 ; Melatonine vermindert asthenie (lichameiljke en geesteljke verzwakking)  en lage bloeddruk als bijwerkingen van TNF - Tumor Necrosis Factor.

324) Lissoni P et al ; J Pineal Res 30 : 123-6 ; 2001 ; Melatonine plus methoxytryptamine blijken bij kankerpatiënten een te laag aantal thrombocyten in vergelijking met melatonine alleen te kunnen normaliseren.

1331)Turkistani A et al ; Eur J Anaesthesiol. 2006 Nov 10 ; 1-4 ; Epub ahead of print. Melatonine verlaagt de benodigde dosis propofol voor anaesthesie tov placebo. PMID 17094871.

1360)Lissoni P et al ; Patho Biol (Paris) 55: 198-200 ; 2007 : In dit gerandomiseerde onderzoek verminderen zowel melatonine (20 mg per dag) als 5-methoxytryptamine (1 mg per dag) de bijwerkingen van chemo ; ook verhoogde beide stoffen de regressiekans door chemo significant ; PMID 17451889 ; zie de vele andere onderzoeken met melatonine in deze lijst.

2464)Ghielmini M et al; Br J Cancer 1999 Jun;80(7):1058-61;PMID10362116 ; melatonine vermindert myelopathie (beenmergproblemen) bij patienten met longkanker die carboplatin en etoposide krijgen, niet ; zie ook 16 : maar het leven van dergelijke patienten wordt door melatonine wel verlengd!

2500)Sookprasert A et al; AnticancerRes 2014 Dec;34(12):7327-37 ;PMID 25503168 ; melatonine verbetert de levenskwaliteit van hen die chemo krijgen.

2996)Kurdi MS en Muthukalai SP ; Indian J Palliat Care 2016 Jul-Sep;22(3):295-300;melatonine bevordert ook de slaap bij kankerpatienten met slaapstoornissen.

3304)Kurdi MS en Muthukalai SP ; Indian J Palliat Care 2016 Jul-Sep;22(3):295-300 ;  dagelijks 3 mg melatonine voor slapen verbetert de slaapkwaliteit bij kankerpatienten met slaapklachten ; PMID 27559258

3579)Onseng K et al; J Altern Complement Med. 2017 Dec; 23(12):957-63; PMID 28657801 ; Bij chemoradiatie vermindert melatonine ernst en complicaties mucositis; het gebruik van morfine is hierdoor lager.

Muziek:

881) Cai GR et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 21:891-4 ; 2001 : Muziektherapie verbetert in gerandomiseerd onderzoek significant welbevinden kankerpatienten.

887) Ezzone S et al ; Oncol Nurs Forum 25:1551-6 ; 1998 ; Muziek vermindert in gerandomiseerd onderzoek misselijkheid en braken samenhangend met chemo. Zie ook 881.

905) Beck SL ; Oncol Nurs Forum 18:1327-37; 1991: Muziek verminderde in dit gerandomiseerde onderzoek pijn bij kankerpatienten. Zie ook 881 en 887.

915) Cassileth BR et al; Cancer 98:2723-9;2003:Muziek gaat gemoedsstoringen bij patienten die een autologe stamceltransplantatie krijgen tegen. Zie ook 881 en 910.

918) Hilliard RE ; J Music Ther 40:113-37 ; 2003: Muziek als extra therapie verbetert kwaliteit van leven van terminale kankerpatienten ; het leven werd er echter in dit onderzoek niet door verlengd.

963) Burns DS ; J Music Ther 2001 Spring; 38(1):51-65 : Muziek plus visualisatie verbetert in gerandomiseerd onderzoek wederom humeur en levenskwaliteit van kankerpatienten.

1371)Ferrer AJ ; J Music Ther 44:242-55 ; 2007 ; Muziek vermindert in gerandomiseerd onderzoek angst en vermoeidheid bij kankerpatienten ; ook werkte het ontspannend en bloeddrukverlagend ; PMID 17645387 ; zie ook 881, 887, 905, 910, 915 , 918, 925 en 963 ; de gunstige effecten van muziek zijn zeer consistent!

1682)Bufalini A ; Minerva Pediatr 2009 Aug; 61(4):379-89;PMID 19752847 ; muziek bleek hier bij kinderen met kanker duidelijk de angst te verminderen. Zie ook 881,887 , 905, 910, 915, 918, 925,1371, 1676 en 1681.

1693)Lin MF et al ; J Clin Nurs 2011 Apr ; PMID 21385249 ; Muziek en geruststellend toespreken verminderen bij kankerpatienten de angst voor chemo (niet verbazingwekkend).

1888)Li XM et al; J Adv Nurs 2012 May;68(5)1145-55;PMID21978087; Muziek verminderde ook in dit gerandomiseerde onderzoek de angst bij kankerpatiënten ; zie ook 1857 en 1887.

2009)Liao J et al; Chin J Integr Med 2013 Oct;19(10):736-40 : PMID 24092240 ; zogenaamde 5-elementen-muziek vermindert symptomen kanker en verbetert de levenskwaliteit.

2107)Nguyen TN et al; J Pediatr Oncol Nurs 2010 May-Jun;27(3):146-55;PMID 2038063 ; muziektherapie vermindert angst en pijn bij kinderen die in verband met kanker een lumbaalpunctie krijgen. Ga met de zoeker door deze lijst en u vindt zeer veel studies die laten zien dat muziek angst,pijn en bijwerkingen van chemo bij kankerpatienten vermindert! Zie bijv. 881,887 en 905.

2439)Burrai F et al; Holist Nurs Pract 2014 Sep-Oct;28(5):301-11;PMID 25099983 ; sax-muziek verhoogt de zuurstofgehaltes bij kankerpatienten, maar verbetert ook hun stemming

2440)Yung PM et al; J Adv Nurs 2002 Aug ; 39(4):352-9; PMID 12139647 ; muziek vermindert angst bij kankerpatienten.

2441)Silva GJ et al; Rev Bras Enferm 2014; Jul;67(4):630-6 ; PMID 25271590 ; Muziek vermindert misselijkheid en braken bij kankerpatienten die chemo krijgen.

2444)Docherty SL et al; J Adolesc Health 2013 Feb;52(2):170-8;PMID 23332481 ; Muziektherapie  voor adolescenten tijdens de kankerbehandeling kwam hun toestand ten goede.

2485)Lee EJ et al; Complement Ther Med 2012 Dec;20(6):409-16; PMID 23131371 ; eensnarige tonen plus ontspanning van spieren verminderen angst  en bevorderen spierontspanning tijdens chemo.

3102)Toccafondi A et al; Palliat Support Care 2017 Mar 28:1-8 ;PMID 28347381 ;Live music vermindert de impact van een nare boodschap bij kankerpatienten.

3136)Liao J et al; Chin J Integr Med 2017 May 11; PMID 28497396 ; TCM plus muziek verminderde angst en depressies bij kankerpatienten.

3292)Jasemi M et al; Indian J Palliat Care 2016 Oct-Dec;22(4):455-58;PMID 27803568 ; Muziek vermindert angst en depressie  bij kankerpatienten in het ziekenhuis.

3435)Ramirez  R et al; Front Psychol 2018 Mar 2; 9: 254; PMID 29551984 ; muziek verbetert welbevinden kankerpatienten.

3438)Burns DS et al; J Music ther 2018 Mar 9;55(1):83-108;PMID 29471518; Muziek vermindert stress bij chemo ; maar met imagery erbij is het resultaat nog beter.

3472)Bates D et al; Biol Blood Marrow Transplant 2017 Sep;23(9):1567-72; PMID 28533058; Muziektherapie leidt bij kankerpatienten tot een duidelijke vermindering van het gebruik van pijnstillers.

3495)Chen SC et al; Support Care  Cancer 2018 Feb;26(2):461-9;PMID 28799076: zelf muziek maken vermindert bijwerkingen chemo.

OK-432:

1716)Shimizu T et al ; Gan To Kagaku Ryoho 2005 Aug;32(8);1139-43;PMID 16121916 ; OK-432 was net zo effectief bij het bestrijden van maligne pleurale effusie als cisplatin, maar OK-432 werd beter verdragen ; zie ook 249.

Operatie - Chirurgie: klik hier voor aparte lijst bij operatieve ingrepen

Orale koude therapie:

1005) Mahood DJ et al ; J Clin Oncol 9:449-52; 1991 : Orale koude therapie gaat in gerandomiseerd onderzoek stomatitis door 5-FU tegen.

Probiotica en synbiotica - melkzuurbacteriën:

305) Ekert H et al ; Med Pediatr Oncol 8 :47-51 ; 1980 ; Cotrimoxazol en lactobacilli blijken in vergelijking met andere vormen van selectieve darmdecontaminatie geen misselijkheid of braken te geven. Opmerkelijk is dat alle publicaties uit deze lijst betreffende melkzuurbacteriën of extracten daarvan gunstig zijn (5,6,41,42,108,133,304 en 305).

691) Isenberg J et al ; Anticancer Res 14 : 1399-404 ; 1994 ; Propionibacterium granulosum vermindert vooraf gegeven de postoperatieve infectiekans ; in stadium 1 en 2 bleek bovendien de overleving beter.

1524)Wada M et al ; Support Care Cancer 2009, Aug 14 (Epub ahead of print) PMID 19685085 ; Bifidobacterium breve vermindert antibioticagebruik en koortsperioden bij kinderen met kanker die chemo krijgen.

1752)Yamashiro Y en Nagata S; Benef Microbes. 2010 Nov;1(4):357-65;PMID 21831775 ; Bifidobacterium breve vermindert  aantal te behandelen infecties bij kinderen, die wegens kanker chemo krijgen.

2717)Mego M et al ; Complement Ther Med 2015 Jun;23(3):356-62 ; PMID26051570 ; Probioticum vermindert diarree bij gebruik irinotecan.

Psycho-sociale ondersteuning:

917) Burish TG en Jenkins RA; Health Psychol. 11:17-23;1992 : Ontspanningstherapie vermindert angst en misselijkheid bij chemo in dit gerandomiseerde onderzoek.

925) Reinhardt U ; Forsch Komplementarmed 6:135-41;1999: Ontspanningsoefeningen met lullaby-muziek erbij vermindert pijnstillersconsumptie bij kankerpatienten en bevordert zo blijkt uit dit gerandomiseerde onderzoek het in slaap vallen.

962) Walker LG et l ; Br J Cancer 80:262-8 ; 1999 : Spieronspanningsoefeningen en visualisatie samen hebben geen invloed in dit onderzoek op humeur of regressiekans ; ‘mood disturbance’ kwam weinig voor ; vandaar dit itt vele reeds genoemde onderzoeken negatieve resultaat.

980) Speca M et al ; Psychosom Med 62:613-22;2000: Een op meditatie gebaseerd stress-reductieprogramma vermindert significant psychische problematiek bij kankerpatienten.

986) Holland JC et al ; J Clin Oncol 9 :1004-11; 1991: In gerandomiseerd onderzoek blijken alprazolam en spierontspanningstechnieken allebei even significant bij kankerpatienten depressieve en angstgevoelens te verminderen ; zie ook 929 , 942,949, 954 en 962.

996) Kwekkeboom KL ; Oncol Nurs Forum 30:433-40; 2003: Afleiding vermindert angst en pijn bij kankerpatienten even goed ; afleiding is wel persoonlijk bepaald en zeker geen placebo effect.

999) Sander Wint S et al ; Oncol Nurs Forum 29:E8-E15; 2002: Bij adolescenten met kanker die een ruggeprik ondergaan hebben door afleiding met vitual reality glazen plus film kijken ; hierdoor nam de pijn van de punctie slechts niet significant af.

1118) Liossi C en Hatira P ; Int J Clin Exp Hypn 47: 104-16 ; 1999 : Zowel cognitieve gedragstherapie als hypnose verminderen tov niet behandelen pijn en aan pijn gerelateerde angst bij kinderen met kanker. Zie ook 1029.

1120) Kuttner L et al ; J Dev Behav Pediatr 9: 374-81 ; 1988 : Psychologische behandeling van wanhoop, pijn en angst met o.a. hypnose blijkt in dit gerandomiseerde onderzoek zinvol.

1121) Jay S et al ; Pain 62:3-9 ; 1995 : Cognitieve gedragstherapie blijkt in gerandomiseerd onderzoek om pijn i.v.m een beenmergpunctie tegen te gaan even effectief als anesthesie.

1126) Syrjala KL et al ; Pain 63 : 189-98 ; 1995 ; Ontspanning , ‘imagery’ en cognitieve gedragstherapie werden in dit gerandomiseerde onderzoek op hun pijnreducerend vermogen getest ; ontspanning en ‘ímagery’ verminderden de pijn ; toevoeging van cognitieve gedragstherapie gaf geen beter resultaat.

1161) Vos PJ et al ; Patient Educ Couns 60: 212-9; 2006 : Psychosociale ondersteuning in een vroeg stadium geeft een duidelijkere vermindering van distress ; later werkt dit ook, al blijft er een achterstand in sociale interacties ; PMID 16442463.

1165) Spiegel D en Bloom JR ; Psychosom Med 45 : 333-9 ; 1983 : In dit gerandomiseerde onderzoek bleek groepstherapie stress en pijn te verminderen ; hypnose bleek de pijn verder te reduceren. PMID 6622622.

1172) Sloman R ; Cancer Nurs. 25: 432-5 ; 2002 : Ontspanning en guided imagery leiden bij patienten met vergevorderde kanker niet tot vermindering van angst, maar wel tot vermindering van depressies en tot een verbetering van de levenskwaliteit, zo blijkt uit dit gerandomiseerde onderzoek. PMID 12464834.

1174) Oyama H et al ; J Med Syst 24:173-82; 2000 : Psychotherapie aan bed: Bedside welness system blijkt in dit gerandomiseerde onderzoek misselijkheid en vermoeidheid samenhangend met chemo bij kankerpatienten te verminderen.

1175) Herth K; J Adv Nurs 32: 1431-41; 2000: Psychotherapie gericht op bevorderen van hoop bij patienten met een recidief van kanker is significant effectief tov 2 verschillende gerandomiseerde controle-groepen : het blijkt dat de hoop ook in vergelijking met het geven van louter extra informatie toeneemt ; ook na 3, 6 en 9 maanden is het effect van de behandeling nog significant. PMID 11136411.

1176) Baider L et al; Gen Hosp Psychiatry 23: 272-7; 2001: Guided imagery en spierontspanning blijkt bij patienten waarbij net kanker is geconstateerd tov geen extra therapie het welbevinden significant te verbeteren. PMID 11600169.

1185) Gundel H et al ; Z Psychosom Med Psychother 49: 246-61; 2003 ; Psychoeducationele interventie verbeterde bij kankerpatienten informatieniveau en emotioneel welbevinden, zo bleek uit dit gerandomiseerde onderzoek. PMID 12964131.

1198) Thorsen L et al ; J Clin Oncol 23:2378-88 ; 2005 : Home based fitness verbetert bij kankerpatienten die net met chemo zijn behandeld wel de cardio-fitness, maar mental distress of de kwaliteit van leven werden niet beinvloed. PMID15800330.

1200) Moynihan C et al ; BMJ 316:429-35 ; 1998: Bij patienten die zoals bekend iha succesvol met chemo te behandelen zijn blijkt psychotherapie geen invloed op welbevinden te hebben ; ook niet bij hen die onder dit soort patienten kwetsbaarder zijn. PMID 9492666.

1237) Sloman R et al ; Contemp Nurse 3:6-12 ; 1994 : Ontspanning door ademoefeningen, spieroefeningen en imagery leidde tot pijnreductie bij patienten met een vergevorderde kanker, hetgeen ook tot uiting kwam in een vermindering van de niet-opiaat pijnstilling. PMID 8136641.

1238) Gruber BL et al ; Biofeedback Self Regul 18:1-22 ; 1993 : De combinatie van spierontspanning, biofeedbacktraining en guided imagery leidde in dit onderzoek tot verhoging van de NK-celactiviteit en andere relevante immunologische parameters ; ook de angst nam aantoonbaar af. PMID 8448236.

1239) Burish TG et al ; J Consult Clin Psychol 59:518-25 ; 1991 : Spierontspanningsoefeningen plus guided imagery verminderen in dit onderzoek braken bij chemo ; duidelijk is dat goede informatie vooraf ook een gunstig effect heeft op bijwerkingen van chemo ; PMID 1918555.

1240) Troesch LM et al ; Oncol Nurs Forum 20: 1179-85 ; 1993 : Met guided imagery was er bij chemo geen additioneel effect bovenop die van basale antiemetische medicatie (maakt het effect van zo’n complementaire methode veel moeilijker toetsbaar ; gewone geneesmiddelen doen het grote werk al) ; toch was in de guided imagery-groep het welbevinden aantoonbaar beter. PMID 8415147.

1279)Andersson KO et al ; Cancer 107 :207-14 ; 2006 : Cognitieve gedragstherapie leidt bij kankerpatienten wel op korte, maar niet op lagere termijn tot vermindering van de pijn ; PMID 16708359.

1280) Graves KD et al ; Palliat Support Care 1: 121-34 ; 2003 ; Cognitieve gedragstherapie leidde in dit gerandomiseerde onderzoek tot een verbetering van de levenskwaliteit. PMID 16594274.

1336)Rosenbloom SK et al ; Psychooncology 2007 ; 7 maart ; Epub ahead of print ; informatie geven over hoe je onderzoek doet naar de kwaliteit van  e.d. , zelfs met informatie over resultaten, verbetert de kwaliteit van leven en de graad van tevredenheid over de kankerbehandeling niet, zo bleek uit dit gerandomiseerde onderzoek ; kortom psychische ondersteuning etc. houdt echt iets in voor kankerpatienten ; PMID 17342789.

1352)Gallo JJ et al ; Ann Intern Med 146:689-98; 2007 : Behandeling van depressies verminderde in dit gerandomiseerde onderzoek juist bij kankerpatienten de sterftekans ; PMID 17502629.

1368)Tsang KL et al ; Integr Cancer Ther 6 : 25-35 ; 2007 : Reiki blijkt in dit kleine gerandomiseerde crossover onderzoek pijn, angst en vermoeidheid bij kankerpatienten te verminderen ; PMID 17351024.

1390)Arving C et al ; Patient Educ Couns 62 : 235-43 ; 2006 ; Psychologische support door gespecialiseerde verpleegkundigen bleek in dit gerandomiseerde onderzoek (uiteraard) even goed als psychologische support door psychologen. Zie ook 1388, 1389 en zeer veel andere eerder genoemd onderzoek. PMID 16500071.

1421) Allard NC ; Oncol Nurs Forum 34:133-41; 2007 : gerichte psychologische support met gerichte extra informatie via de telefoon verbetert blijkens een reeks variabelen het psychische welbevinden van vrouwen, die in dagbehandeling voor borstkanker zijn geopereerd. PMID 17562640.

1423) May AM et al ; Acta Oncol Oct 5 ; 1-10 ; 2007 ; Cognitieve gedragstherapie verbetert de conditieverbetering bij kankerpatienten, die fysiek trainen, niet extra. Evident is dat een grote variantie van de conditietraining verbetering door cognitieve gedragstherapie statistisch kan verhullen. PMID 17917819.

1574)Aghabati N et al ; Evid Based Complement Alternat Med 2010 Sep;793):375-81;PMID 18955319 ; Therapeutisch aanraken vermindert bij kankerpatienten die chemo krijgen pijn en vermoeidheid meer dan placebo.

1583)Andersen BL et al Cancer 2008 Dec 15; 113(12):3450-8; PMID 19016270 : In deze interventie verbetert psychologische interventie de overleving ; zie ook nummer 1244 in deze lijst.

1668)Burish TG en Lyles JN ; J Behav Med 1981 Mar;4(1):65-78;PMID 7026794 ; Ontspanningstherapie vermindert bijwerkingen chemo ; zie ook  o.a. 917 en 1239.

1668)Vasterling J et al ; J Behav Med 1993 Feb;16(1):65-80;PMID 8433358 ; afleiding en ontspanning  helpen bijwerkingen chemo te verminderen ; zie ook o.a. 1667.

1675)Post-White J et al ; Integr Cancer Ther 2003 Dec;2(4):332-44;PMID 14713325 ; Therapeutische massage en healing touch verminderen beide pijn,vermoeidheid en neerslachtigheid dan standard care alleen. De korte subjectieve evaluatie van een continue variabele  sluit hier evenwel een placebo-effect niet uit.

1707)Van der Lee ML en Garssen B ; Psychooncology, 2012 Mar;21(3):264-72;PMID 22383268 ; Mindful-based cognitieve therapie  verminderde in deze RCT de vermoeidheid bij kankerpatienten lijdende aan extreme vermoeidheid.

1708)Garssen B et al ; Psychooncology 2012 Mar 1; PMID 22383279; In deze RCT verminderde stressmanagement vermoeidheid, depressie en dergelijke op de korte termijn.

1709)Ndao DH et al ; Psychooncology 2012 Mar;21(3):247-54;PMID 22383266; met aromatherapie (bergamotolie uitwendig) waren bij kinderen en adolescenten 1 uur na stamcelinfusie de angst en misselijkheid eerder erger dan minder. Complementair  is niet altijd een verbetering en/of zelfstandig van extra belang.

1759)Prinsen H et al ; Support Care Cancer 2013 Aug; 21(8):2279-88:PMID 23519566 : Cognitieve therapie verminderde  in deze RCT los van meer fysieke activiteit bij kankerpatienten de vermoeidheid.

1768)Kim YH et al; Complement Ther Med 2013 Aug;21(4):379-87:PMID 23876569 : Meditatie zinvol om bij kankerpatiënten, vermoeidheid  en angst te verminderen ; de kwaliteit van leven verbetert.

1791)Branstorm R et al; Psychosomatics 2013 Mar-Apr;54(2):158-64 ; PMID 23218058 ; mindfulness verlaagt de cortisolspiegel in de morgen ; er lijkt hier een link met o.a. nummer 1789.

1796)Jones L et al ; J Pain Symptom Manage.2013 Sep;46(3):315-325;PMID 23182307 ; Psychologische support, fysieke training en andere support blijkt niet alleen zinvol voor de kankerpatient , maar in dit gerandomiseerde  onderzoek ook nog eens geld te besparen.

1801)Mahigir F et al; Asian Pac J Cancer Prev 2012;13(9):4561-5;PMID 23167380 ;  psychotherapie blijkt  bij kankerpatiënten de pijn te kunnen verminderen.

1807)Xiao H et al; Cancer Nurs 2013 Jul-Aug;36(4):274-83;PMID 23047792 ; Psychotherapie verbetert bij patiënten met kanker de overall kwaliteit van leven.

1814)Philips KM et al; Stress Health 2012 Dec;28(5):368-75;PMID 22972771; Stress management en lichaamsbeweging vermindert bijwerkingen chemo.

1832)Kwekkeboom KL et al; J Pain Symptom Manage 2012 Dec;44(6):810-22;PMID22771125 ; cognitieve gedragstherapie blijkt bij patiënten met kanker pijn, vermoeidheid en slaapstoornissen te verminderen.

1848)Druva A et al ; J Altern Complem Med 2012 May;18(5):473-9;PMID 22525009;  Pranayama (een bepaald type yoga), blijkt in deze RCT, verbeterde bij kankerpatiënten die chemo krijgen de slaap, verminderde de angst en verbeterde de mentale gezondheid.

1858)Hsiao FH et al; Psychother Psychosom,. 2012;81(3):173-82;PMID 22399076 : psychotherapie had bij kanker een verlaging van de cortisolspiegels tot gevolg ; het welbevinden verbeterde niet significant ; mijn hypothese is dat de psychotherapie feitelijk voor een deel de stress-regulatie over kan nemen.

1867)Aquado Loi CX et al; J Psychosoc Oncol 2012;30(1):57-80;PMID 22269076; patiënten met kanker die chemo krijgen bleek te leren zelf hun stress niveau’s te verlagen en bleken daarin succesvol ; uiteraard in vergelijking met een controle-groep.

1868)Breitbart W et al; J Clin Oncol 2012 Apr 20;30(12):1304-9;PMID 22370330: Een vorm van psychotherapie bleek in dit onderzoek de kwaliteit van leven meer te verbeteren dan therapeutische massage.

1910)Chochinov HM et al; Lancet Oncol 2011 Aug;12(8):753-62;PMID21741309; ‘waardigheidstherapie’, een vorm van psychotherapie  blijkt terminale kankerpatiënten op meerdere manieren verlichting te bieden.

1913)Oh B et al; Support Care Cancer 2012 Jun;20(6):1235-42;PMID 21688163; Qi Gong verbetert bij kankerpatiënten de kwaliteit van leven in vele opzichten ; ook ontstekingen nemen af.

1917)Goerling U et al; Eur J Cancer 2011 Sep;47(13):2009-14;PMID 21612912 : psychotherapie  blijkt angst en depressie bij kankerpatiënten tegen te gaan.

1924)Catlin A en Taylor-Ford RL;Oncol Nurs Forum 2011 May;38(3):E212-20;PMID 21531671 : Reiki verbetert in vergelijking met placebo welbevinden van kankerpatiënten, die chemo krijgen : dit onderzoek verdient herhaling om een en ander te bevestigen!

1933)Mustian KM et al; J Clin Oncol 2013 Sep 10;31(26):3233-41;PMID 23940231 ; Yoga verbetert aantoonbaar de slaap bij kankerpatiënten na behandeling. Zie ook onder andere 977 en 1848.

1936)Carlson LE et al; J Clin Oncol 2013 Sep 1;31(25):3119-26; PMID23918953 ; Mindfulness bevorderde net als in eerder onderzoek het herstel van kankerpatiënten ; zie ook de nrs. 1707, 1789, 1790 , 1791 en 1892.

1937)Monti DA et al; Stress Health 2012 Dec;28(5):397-407;PMID 23129559 ;  bevestigt resultaat  nummer 1936 en laat zien dat dit met een betere cerebrale doorbloeding samen gaat.

1939)Foley E et al ; J Consult Clin Psychol 2010 Feb ;78(1):72-9;PMID 20099952 ; Dit onderzoek is net als 1937 met 1936 vergelijkbaar, met overigens vergelijkbaar resultaat.

1940)Nidich SI et al; Integr Cancer Ther 2009 Sep;8(3):228-34;PMID 19815592 : in deze RCT blijkt meditatie bij kankerpatienten de levenskwaliteit op vele punten te verbeteren.

1960)Banasik J et al; J Am Acad Nurse Pract 2011  mar ;23(3):135-42 ; PMID 21355946 ; in deze pilotstudy verminderde yoga de vermoeidheid ; zie ook o.a. 1911 en 1935.

2017)Ludwig G et al; Psychooncology 2014 Jan;23(1):65-74;PMID 23983096 ; er is geen verschil op wat  langere termijn tussen psychotherapie direkt of wat later.

2035)Spahn G et al; Integr Cancer Ther 2013 Jul; 2013 Jul;12(4):291-300;PMID 23766391; trainen vermindert vermoeidheid bij kanker, maar een mind-body-programma verbeterde dit resultaat niet.

2041)Milbury K et al; Psychooncology 2013 May 9;PMID 23657969 ; Tibetaanse geluidsmeditatie verbeterde in dit gerandomiseerde onderzoek het cognitief functioneren bij vrouwen die net veel chemo hadden gehad ; later bleek er geen verschil meer.

2061)Nakamura Y et al; J Cancer Survi 2013 Jun; 7(2):165-82;PMID 23338490 ; mind-body intervention  verbetert slaap bij  kankerpatienten.

2067)Lloyd-Williams M et al; J Affect Disord 2013 May 15;148(1):141-5;PMID 23219061 ; Praten met patienten en daarbij de patient zoveel mogelijk zelf laten praten werkt angst reducerend en vermindert depressies.

2076)Wong J et al; Integr Cancer Ther  2013 Jan;12(1):25-30;PMID 22710258 ; Healing touch bleek in deze kleine gerandomiseeerde studie pijn, stress en vermoeidheid  bij oncologie patienten te verminderen.

2079)Clark PG ; Soc Work Health Care 2010;49(9):872-90’PMID 20938880 ; Flex Care vermindert stress bij kankerpatienten in een RCT.

2081)Goedendorp MM et al; Oncologist 2010;15(10):1122-32; Cognitieve therapie verminderde ook in deze RCT vermoeidheid bij kankerpatienten ; PMID 20930100

2091)Van Weert E et al; Phys Ther 2010 Oct;90(10):1413-25;PMID 20651011; ook in dit onderzoek bleek cognitieve therapie de vermoeidheid bij kankerpatienten naast fysieke training in vergelijking met fysieke training alleen, te verminderen.

2114)Branstrom R et al; Ann Behav Med 2010 May;39920:151-61;PMID 20177843 ; Mindfulness verbeterde ook in dit onderzoek bij kankerpatienten de levenskwaliteit.

2126)Oh B et al ; Ann Oncol 2010 Mar;21(3):608-14 ; PMID 19880433 ; Qigong verbetert bij kankerpatienten de levenskwaliteit, de stemming en vermindert de bijwerkingen van de behandeling. Zie ook 1934, 1991 en 2060. Onderschat de Chinezen niet : er zijn stellingen uit de moderne wiskunde die zij al 3000 jaar eerder kenden!!

2127)Berger AM et al ; J Clin Oncol 2009 Dec 10;27(35):6033-40;PMID 19884558 ; Gedragstherapie verbetert de slaapkwaliteit op de korte termijn, niet op de lange termijn ; wel is de vermoeidheid minder, ook op lage termijn.

2147)Steel JL et al; J Psychosoc Oncol 2007;25(3):19-42;PMID 19341012 ; Psychotherapeutische ondersteuning van kankerpatienten verbeterde in dit onderzoek de levenskwaliteit en de werking van het immuunsysteem.

2150)Nicklasson M et al; Support Care Cancer 2013 Jan;21(1):87-95; PMID 22644259 ; Psychologische interventie helpt om patienten communicatiever te maken.

2153)Monti DA et al; Psychooncology 2013 Nov;22(11):2565-75 ; PMID23873790 : ook hier blijken patienten met mindfulness een betere levenskwaliteit te hebben.

2166)Song QH et al; Int  J Clin Exp Med 2013 Oct 25;6(10):979-84 ; PMID 24260607 ; Ontspanningsoefeningen verminderen de bijwerkingen van chemo  en verbeteren de mentale gezondheid.

2167)Khieuwkhern  S et al; Asian Pac J Cancer Prev 2013;14(6):3903-7;PMID23886205 : aromatherapie plus Thaise massage (met kokos-/gemberolie) stimuleerde bij kankerpatienten het immuunsysteem en verminderde pijn, stress en vermoeidheid bij de chemo.

2169)Wu LM et al; J Adv Nurs 2014 Jul;70(7);1653-62;PMID24372367 ; Psychoeducatie vermindert bij kinderen met kanker pijn en darmklachten.

2327)Johns SA et al; Psychooncology 2014 Aug 17 ; PMID 25132206 ; Mindfulness vermindert moeheid en depressie bij kankerpatienten ; zie de vele andere studies op dit gebied in deze lijst.

2351)Gagnon P et al; Palliat  Support Care 2014 Jul 22:1-10;PMID 25050872 ; Cognitieve therapie verbeterde ook in dit zoveelste onderzoek bij patienten met kanker de levenskwaliteit.

2381)Nolte S et al; Oncol Nurs Forum 2006 Nov 3;33(2):305-11;PMID16518446 ; Bij vrouwen met een gynaecologische tumor, die chemo kregen nam door de aklopecia het zelfbeeld af ; extra informatie/adviezen via video ging dit niet tegen ; verbaast mij niet.

2382)Ream E et al; j Pain Symptom Manage 2006 Feb;31(2):148-61; PMID 16488348 ; Psychologische steun en voorlichting verminderde bij kankerpatienten vermoeidheid, angst en depressie tijdens chemotherapie.

2388)Sherwood P et al ; Oncol Nurs Forum 2005 Nov 3 ;32(6):1190-8;PMID 16270114 ; Cognitieve gedragstherapie vermindert de klachten van patienten met vergevorderde kanker.

2389)Gil KM et al; J Psychosoc Oncol 2005;23(2-3):3-21;PMID 16492649; Psychologische ondersteuning vermindert onzekerheid bij kankerpatienten en geeft zo een betere levenskwaliteit.

2391)Lee V et al; Soc Sci Med 2006 Jun;62(12):3133-45 ;PMID 16413644 ; Psychische steun verhoogt bij kankerpatienten het gevoel van eigenwaarde.

2396)Scott JL et al; J Consult Clin Psychol 2004 Dec;72(6):1122-35;PMID 15612858; De partner betrekken bij psychologische interventie verbetert het resultaat bij de kankerpatient ; o.a. een betere stemming

2398)Northouse L et al; Psychooncology 2005 Jun;14(6):478-91 ; PMID 15599947 ; psychische steun voor de hele familie verbetert het welbevinden van de patient.

2399)Zakowski SG et al; Health Psychol 2004 Nov;23(6):555-63;PMID 15546223; Het schriftelijk uiten van problemen blijkt bij kankerpatienten stress en sociale spanningen te verminderen.

2407)Kuijer RG et al ; Psychooncology 2004 May;13(5):321-34;PMID 15133773; psychotherapie van kankerpatienten samen met hun partner blijkt de levenskwaliteit van kankerpatienten te verbeteren ; ook na 3 maanden was het verschil nog steeds aantoonbaar.

2415)Patel SK et al; J Pediatr Psychol 2014 Oct;39(9):1013-27;PMID 24966398 ; psychologische support aan de ouders van kinderen met kanker , helpt de kinderen.

2450)Lerman C et al; Cancer Nurs 1990 Oct;13(5):308-15 ; PMID 2245418 ; spierontspanningsoefeningen ver minderen de angst bij chemotherapie

2452)Zeltzer LK et al; Pediatrics 1991 Jul;88(1):34-42; PMID 2057271 ; Cognitieve afleiding plus ontspanningsoefeningen verminderden bij kinderen  de bijwerkingen van chemo ; zie ook 1123.

2454)Greer S et al; BMJ 1992 Mar 14;304(6828):675-80;PMID 1472184 ; adjuvante psychotherapie  verbetert welzijn kankerpatienten.

2483)Arakawa S ; Cancer Nurs 1995 Feb;18(1):60-6;PMID 7866978; relaxatie vermindert angst bij kankerpatienten, die chemo krijgen.

2507)Orsak G et al; J Evid Based Complementary Altern Med 2015 Jan;PMID 25381189 ; Zowel Reiki als een metgezel bij chemo verbeteren bij kankerpatienten de levenskwaliteit

2512)Ream E et al; Patient Educ Couns. 2015 Feb;98(2):199-206;PMID 25468398 ; telefonische support verminderde bij kankerpatienten die chemo kregen wel de vermoeidheid, maar niet depressiviteit.

2513)Chen HM et al; Br J Cancer 2015 Feb 3; 112(3):438-45;PMID 25490525 ; wandelen vermindert angst, depressie en aan kanker gerelateerde problemen

2516)Zhang H et al; Int J Nurs Pract 2014 Dec 22;PMID25529391 ; ontspanningsoefeningen, emotionele support plus extra uitleg over de kanker  hadden bij kankerpatienten een positieve uitwerking op zelfwaardering, humeur en levenskwaliteit.

2551)Casault L et al; Behav Res Ther 2015 Apr;67:45-54;PMID 25746777; Cognitieve gedragstherapie vermindert slaapklachten bij patienten met kanker.

2582)Greer JA et al; Oncologist 2012;17(10):1337-45;PMID22688670 ; Cognitieve gedragstherapie vermindert bij terminale kankerpatienten aantoonbaar de angst.

2600)Gielissen MF et al; Support Care Cancer 2012 Jul;20(7):1441-7;PMID 21773676 ; cognitieve gedragstherapie vermindert na kankerbehandeling de vermoeidheid, maar op de algehele gezondheidstoestand was dat niet duidelijk van invloed.

2797)Focan c et al ; Anticancer Res 2015 Nov;35(11):6311-5 ;PMID 26504068; Dieetadvies plus mindfulness gaat cachexie tegen.

2799)Stagi JM et al ; Breast Cancer Res Treat 2015 Nov; 154(2):319-28 ;PMID 26518021 ; cognitief stress verminderen leidt tot een langer recidiefvrij interval en een betere overleving na 11 jaar.

2822)Breitbart W et al;  Psychooncology 2010 jan;19(1):21-8 ; PMID 19274623 ; Psychotherapie zo goed mogelijk verbetert welbevinden patienten met gevorderde kanker.

2826)Espie CA et al; J Clin Oncol 2008 Oct 1;26928):4651-8;PMID 18591549 ; cognitieve gedragstherapie vermindert slaapproblemen bij kankerpatienten.

2827)Butler RW et al ; J Consult Clin Psychol 2008 Jun;76(3):367-78;PMID 18540731 ; Bij kinderen die kanker hebben gehad en last hebben van concentratiestoornissen, blijkt cognitieve therapie zinvol.

2831)Cepeda MS et al; J Pain Symptom Manage 2008 Jun;35(60:623-31;PMID 18359604 ; Praten over emoties vermindert pijn en verbetert welbevinden kankerpatienten.

2841)Epstein DR en Dirksen SR ; Oncol Nurs Forum 2007 sep;34(5):E51-9;  PMID 17878117 ; Cognitieve therapie zinvol tegen slaapstoornissen bij kankerpatienten.

2843)Arving C et al; Cancer Nurs 2007 may-Jun;30(3):e10-9;PMID 17510577 ; psychologische support van een verpleegster is naast standard care bij kanker ook zinvol ; zie ook 1390.

2847)Gielissen MF et al; J Clin Oncol 2006 Oct 20;24(30);4882-7;PMID 17050873 : Cognitieve therapie  vermindert vermoeidheid bij kankerpatienten.

2859)Ross L et al ; Psychooncology 2005 Nov;14(11):949-61 ; psychische steun, zonder selectie vooraf (dus bij patienten zonder veel klachten) blijkt niet zinvol.

2860)Conklin HM et al; J Clin Oncol 2015 Nov 20; 33(33):3894-902 ; PMID 26460306 ; cognitieve therapie via de computer verbetert levenskwaliteit van patienten behandeld voor kinderkanker. Zie ook 2871.

2864)Moorey S et al; Psychooncology 1998 May-Jun;7(3):218-28;PMID 9638783 ; gerichte psychologische ondersteuning is geschikt om welzijn kankerpatienten te verbeteren.

2873)Arathuzik D ; Cancer Nurs 1994 Jun;17(3):207-14;PMID 8055491 ; psychische ondersteuning vermindert bij kankerpatienten pijn en verbetert het welbevinden.

2907)Arruda MA et al; J Palliat Med 2016 Sep;19(9):943-8;PMID 27529806 ; zowel poezie als muziek verminderen bij kanker pijn en depressie.

2961)Matourypour P et al; Iran J Nurs Midwifery Res. 2016 May-Jun;21(3):255-60; PMID 27186202 : Therapeutisch aanraken vermindert braken als gevolg van chemo.

2971)Safarabadi –Farahani A et al ; J Pediatyr Nurs 2016 Jul-Aug;31(4):e262-70; PMID 26860879 ; Psychosociale interventie bij kinderen die kanker hebben gehad verbetert hun levenskwaliteit.

2973)Beheshtipour N et al; Int J Community Based Nurs Midwifery 2016 Jan;4(1):90-7;PMID 26793734 ; spirituele educatie vermindert burnout bij kinderen die kanker hebben gehad.

2991)Rabin C et al; J Adolesc Young Adult Oncol. 2016 Mar;5(1):41-7; PMID 26812450 ; de combinatie van mediteren en trainen verbetert het welbevinden bij jonge kankerpatienten.

2994)Zupanec S et al; Cancer Nurs  2016 Dec 5;PMID 27922922 ; Ontspanningsoefeningen bevorderen bij kankerpatientjes de slaap slechts niet-significant ; het betrof slechts 20 versus 20 patienten.

3007)Schneider G et al; Z Psychosom Med Psychother 2016 Dec ;62(4):336-352; PMID 27924697 ; Psycho oncologische interventie bij kankerpatienten had in een opzet van 25 versus 26 geen effect op het welbevinden ; de onderzoeksgroep was sowieso te klein.

3138)Johannsen M et al ; Clin J Pain 2017 May 5;PMID 28481837 ; Mindfulness heeft juist ook bij hevige pijn een significant effect, al zal andere pijnbehandeling vaak daarnaast nodig zijn.

3165)Shelke AR et al; J Pain Symptom Manage 2008 Apr;35(4):381-7;PMID 1824364; Door de verwachting omtrent misselijkheid bij chemo te manipuleren kan die misselijkheid daadwerkelijk verlaagd worden.

3173)Garland SN et al; Sleep Med 2016 Apr;20:18-24; PMID 27318221 : Cognitieve therapie verbeterde ook in dit onderzoek de nachtrust bij overlevenden aan kanker.

3254)Conklin HM et al; J Pediatr Psychol.2017 Mar 1;42(2):220-231; PMID 27342301: cognitieve training  bij kinderen die kanker hebben gehad geeft ook na meer dan 6 maanden nog een beter geheugen en een sneller verwerken van informatie.

3255)Mendoza ME et al; Psychooncology 2016 Jul 28; PMID 27467589 ;Hypnose plus cognitieve therapie: hierdoor nemen pijn en vermoeidheid in relatie tot kanker af ; het effect werkt zeker 3 maanden door.

3336)Breitbart W et al; J Clin Oncol 2015 Mar 1;33(7):749-54;PMID 25646186 ; psychische steun verbetert de kwaliteit van leven bij gevorderde kanker ondubbelzinnig.

3341)Charalambous A et al; Plos One 2016 Jun 24;11(6):e0156911; PMID 27341675 ; Guided Imagery en spierontspanning samen verminderen depressie, misselijkheid en braken  bij patienten met kanker, die chemo krijgen.

3369)Morrow GR en Morrell C ; N Engl J Med 1982 Dec 9;307(24):1476-80; PMID 6128673 ;gedragstherapie vermindert misselijkheid en braken bij chemo

3391)Chaoul A et al; Cancer 2018 Jan 1;124(1):36-45 ; PMID 28940301 ; Tibetaanse yoga verbetert welbevinden tijdens chemo.

3395)Bruggeman-Everts FZ et al; J Med Internet Res. 2017 Oct 19(10):e336 ; PMID 29051138 ; zowel een actieve support met o.a. fysiotherapie  als mindful based psychotherapie verminderden ernstige vermoeidheid bij kankerpatienten in vergelijking met louter e-mails.

3450)Kampshoff CS et al; J Cancer Surviv. 2018 Jun;12(3):417-29; PMID 29497963; Intenser trainen is voor kankeroverlevers beter voor kwaliteit van leven, ook qua sociale aspecten dan matig trainen.

3462)Prinsloo S et al; J Pain Symptom Manage 2018 May;55(5):1276-85; PMID 29421164; Neurofeedback electroencephalografisch vermindert neuropathie door chemo.

3463)Esplen MJ et al; J Clin Oncol 2018 Mar 10;36(8):749-56; PMID 29356610: psychische ondersteuning leidt bij kankerpatienten tot een positiever zelfbeeld.

3498)Yildirim M et al; Clin J Oncol Nurs 2017 Feb 1;21(1):E15-E22; PMID 28107336 ; ‘Self-Affirmation’ vermindert bijwerkingen chemo.

3501)De Jong M et al; J Clin Psychiatry 2018 Jan/Feb;79(1); PMID 28252881; Mindfullness verbetert welbevinden versus controlegroep als functie van de tijd.

3520)Neises M et al; Zentralbl Gynakol . 2001 jan;123(1):27-36;PMID 11385908; Deelnemen aan psychologische support verbetert niet alleeen welbevinden, maar ook relevante immuunparameters.

3533)Prinslkoo S et al; Cancer 2017 Jun 1;123(11):1989-1997 ; PMID 28257146 ; Neurofeedback bij chemo  vermindert symptomen van neuropathie bij chemo.

3542)Kim YH et al; J Clin Nurs 2018 Feb;27(3-4):572-81; Psychologische interventie tijdens chemo bestrijdt depressie en verbetert levenskwaliteit ; PMID 28557043.

3550)Rudolph B et al; Psychother Psychosom Med Psychol 2018 Jan;68(1):38-43;PMID 28718864; Psychische steun vermindert angst dat kanker terugkomt.

3559)Chambers SK et al; J Med Internet Res 2018 Jan 31;20(1):e42;PMID 29386173 ; Cognitieve therapie via het web vermindert distress bij kankerpatienten.

3561)Mohd-Sidik S et al;Patient Educ Couns. 2018 May;101(5):862-71; ; betere uitleg bij chemo verhoogt gevoel van zelfwaarde bij patient.

Reflexologie:

3555)Kurt S en Can G ; Eur J Oncol Nurs 2018 Feb;32:12-19;PMID 29353627 ; Reflexologie gaat perfifere neuropathie bij chemo niet tegen.

Thymostimuline - thymushormoon:

152) Sanchiz F en Milla A ; Eur J Cancer 32A(1) : 52-6 ; 1996 : Thymostimuline - thymushormoon vermindert in gerandomiseerd onderzoek het aantal infecties tijdens chemo.

153) Alba E et al ; Minerva Gineacol 43 : 585-7 ; 1991 : bevestigt resultaten nummer 152.

221) Gebbia V et al ; Anticancer Res 14 : 731-4 ; 1994 ; bij patiënten, die chemo krijgen vermindert thymopentine bij 50 versus 50 het aantal koortsepisoden en de leukopenie ; het verschil was evenwel niet significant ; ook was het aantal schimmelinfecties in de thymopentinegroep lager, zij het dat ook dit verschil weer niet significant was ; een integrale analyse zou interessant zijn.

227) Braga M et al ; Minerva Chir 47 : 125-30 ; 1992 ; Thymopentine vermindert in gerandomiseerd onderzoek de kans op sepsis in geval van operatie wegens kanker ; bij nadere analyse bleek het voordeel van thymopentine (bijna) geheel aan de oudere patiënten toe te komen.

Voeding, voedingstoffen, vitamines en antioxidanten, alfebetisch op naam:

Algemeen en combinaties van voedingsstoffen:

3431)Schonsteiner SS et al; Exp Hematol Oncol 2017 Feb 7;6:5; PMID 28194306 ; vibratie naast een basisprogramma integrative medicine vermindert  neuropathieklachten bij chemo in vergelijking met integrative medicine alleen.

3801)Bauersfeld SP et al; BMC Cancer 2018 Apr 27; 18(1):476; PMID 29699509 ; Vooraf vasten verbetert welbevinden van patienten met borstkanker en eierstokkanker tijdens chemo; o.a. vermoeidheid is minder.

AF-2:

167) Krege S et al ; Urologe A 41 : 164-8 ; 2002 ; AF-2 vermindert in geval van chemo voor urotheliale kanker maag en darm bijwerkingen aantoonbaar ; beenmergtoxiciteit kwam met AF-2 minder voor, maar hier werd statistische significantie niet bereikt.

Aloe arborescens:

1486)Lissoni P et al ; In Vivo 23:171-5 ; 2009 ; PMID 19368145 ; Aloe arborescens : 10 ml 3 keer per dag leidde bij patienten met uitgezaaide kanker die chemo krijgen significant vaker tot stilstand van de tumorgroei, dan wel regressie.

Alpha-liponzuur:

1930)Guo Y et al; Support Care Cancer 2013, Dec22;PMID 24362907 : dagelijks 600 mg alpha-liponzuur gaat in vergelijking met placebo het optreden van neuropathie in geval cis-/oxaliplatin niet tegen.

Aminophyline en Theophyline:

3234)Mousavi SS vet al; Saudi J Kidney  Dis Transpl. 2014 Mar;25(2):333-7 ; PMID 24626000 ; Amino- en theophylline verminderden in dit onderzoek de nefrotoxiciteit van cisplatin niet aantoonbaar.

Antrodia cinnamomea:

3343)Tsai MY et al; BMC Complement Altern Med 2016 Aug 26;16(1):322;PMID 27565426 ; Antrodia cinnamomea verbetert levenskwaliteit naast chemo voor adenocarcinoma.

Arsenicumtrioxide:

1782)Meng YL et al; Zhonggua Nei Ke Za Zhi 2012 Dec;51(12):971-4;PMID 23327960; Arsenicumtrioxide verbetert bij levermetastasen het resultaat van TACE ; in de eerste groep waren er significant meer regressies.

Astralagus:

271) Duan P en Wang ZM ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 22 : 515-7 ; 2002 ; Astragalus vermindert de bijwerkingen van chemo en verlengt de niet-progressieve periode bij kankerpatienten.

513) Duan P en Wang ZM; Zh Zh Xi Yi Jie He Za Zhi 22: 515-7; 2002; Astragalus vermindert in gerandomiseerd onderzoek bij patienten met kanker die chemo krijgen de bijwerkingen en vermindert de ziekteprogressie.

1863)Chen HW et al; Clin Invest Med 2012 Feb 1;35(1):E1-11;PMID22309959 ; Een Astragalus membranaceus-extract blijkt in vergelijking met placebo de kanker gerelateerde vermoeidheid bij kankerpatiënten te verminderen.

3129)Duan P en Wang ZM ; Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2002 Jul;22(7):515-7 ; PMID 12592686 : Astragalus naast chemo in vergelijking met chemo remt progressie bij kanker en verbetert de levenskwaliteit.

ATP - Adenosine Triphosphaat:

2095)Beijer S et al; J Pain Symptom Manage 2010 Oct;40(4):520-30;PMID 20598849 ; In dit miniatuuronderzoek waren er met ATP geen duidelijke verbeteringen mbt de kwaliteit van leven  bij kankerpatienten die chemo kregen. Zie echter ook 105,106,130, 440, 498 en 855 ; overall is er wel een gunstig effect van ATP bij de behandeling van kanker!!

855) Wu MH et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 25:218-21; 2005 ; ATP blijkt in dit gerandomiseerde onderzoek een betere pijnstiller voor kankerpatienten dan de toegepaste diclofenac.

Avemar, een gefermenteerd tarwekiemenextract:

752) Garami M et al ; J Pediatr Hematol Oncol 26 : 631-5 ; 2004 ; Avemar, een gefermenteerd tarwekiemenextract vermindert bij kinderen met kanker die chemo krijgen de kans op neutropenie plus koorts.

Bromeline en MSM-liponzuur:

3583)Desideri I et al; PMID 28205185 MSM.liponzuur en bromelaine gecombineerd ((Opera®)) vermindert neuropathie als gevolg van chemo; 

Cafeine:

297) Mercadante S et al ; J Pain Symptom Manage 21 : 369-72 ; 2001 ; Cafeine vermindert in dubbelblind gerandomiseerd onderzoek bij patienten met een vergevorderde kanker de negatieve effecten van morfine op de cognitie.

1761)Suh SY et al; J Pain Symptom Manage 2013 Mar:PMID23498965 : Cafeine vermindert de pijn bij kankerpatiënten vergeleken met placebo ; ingeval van opiaatgebruik is het aanvullend effect van cafeine echter net niet significant.

Calcium:

3046)Grothey A et al; J Clin Oncol 2011 Feb 1;29(4):421-7 ; PMID 2118938; IV calcium en magnesium verminderen  nuerotoxiciteit van oxaliplatin.

3114)Dong M et al; Zhonggua Zhong Liu Za Zhi. 2010 Mar;32(3):208-11;PMID 20450590 ; calcium, noch magnesium, noch glutathion verminderde in dit onderzoek de kans op neuropathie door oxaliplatin.

3123)Markiewicz  M et al; Support Care Cancer 2012 Sep;20(9):2223-9 ;PMID 22736463 ;Calciumfosfaat vermindert bij beenmergtransplantatie mucositis ivm chemo.

3130)Ishibashi K et al; Int J Clin Oncol. 201§0 Feb;15(1):82-7;PMID 20108160; Extra calcium/magnesium verminderde in dit onderzoek niet de neurotoxiciteit van platinaverbindingen.

3333)Banava S et al; Electron Physician 2015 Nov 20;7(7):1535-41 ; PMID 26767110 ; caseine fosfopeptiden plus calciumfluoride-pasta heeft een beschermend effect op speekselklieren tijdens chemo.

Carnitine en L-carnitine:

121) Lissoni P et al ; Tumori 79 : 202-4 ; 1993 ; L-carnitine vermindert in gerandomiseerd onderzoek de kans op cardiale complicaties bij patiënten, die met interleukine behandeld worden.

1816)Cruciano RA et al; J Clin Oncol 2012 Nov 1;30(31):3864-9;PMID 22987089 ; dagelijks 2 gram L-carnitine verminderde bij kankerpatiënten, die verder goed gevoed waren, de vermoeidheid niet.

1468)Cruciani RA et al ; J Pain Symptom Manage 2008 ; Epub ahead of print ; PMID 18809275 ; Carnitine in doses tot 2 gram per dag bij vermoeide kankerpatienten met te lage carnitinespiegel, niet werkzaam tegen deze vermoeidheid.

1845)Szefel J et al; Oncol Rep 2012 Jul;28(1):319-23;PMID 22562434 : MCT’s verminderen bij kankerpatienten release van carnitine van spieren ; logisch, want voor het katabolisme daarvan heb je geen carnitine nodig ; er is dan meer carnitine beschikbaar voor andere ondersteunende functies.

1902)Campone M et al; Oncologist 2013;18(11):1190-1;PMID 24105751 : Acetyl-l-carnitine vermindert neuropathie in vergelijking met placebo bij gebruik van sagopilon.

2003)Campone M et al; Oncologist 2013;18(11):1190-1;PMID 24105751 : L-carnitine gaat neuropathie door sagopilone niet tegen.

3096)Sun Y et al; Exp Ther Med 2016 Dec;12(6):4017-24; PMID 28105133 ; Carnitine gaat neuropathie bij chemo tegen.

3297)Tsuchiya T et al, Int J Clin Oncol 2016 Dec ; 21(60:1085-90; PMID 27306219  ; Cystine plus L-theanine  van S1-adjuvante chemo ; de chemo werd vaker voltooid hierdoor.

Caseine fosfopeptiden plus calciumfluoride-pasta:

3333)Banava S et al; Electron Physician 2015 Nov 20;7(7):1535-41 ; PMID 26767110 ; caseine fosfopeptiden plus calciumfluoride-pasta heeft een beschermend effect op speekselklieren tijdens chemo.

Creatine:

3591)Jatoi  A et al; Ann Oncol 2017 Aug 1;28(8):1957-63;PMID 28475678 ; Creatine helpt niet om anorexie en gewichtsverlies bij kanker tegen te gaan.

Cocculine:

1788)Perol D et al; BMC Cancer 2012 Dec 17;12:603 ; PMID 23244208 ; Cocculine vermindert braken samenhangend met chemo in vergelijking met placebo niet bij patienten die adjuvante chemo krijgen.

Corynebacterium parvumpreparaat:

371) Fritze D et al ; Klin Wochenschr 62 : 162-7 ; 1984 ; Subcutane toediening van een Corynebacterium parvumpreparaat (op dag 1 dan wel dag 14 naast de chemo) blijkt een even grote kans op respons te geven als intraveneuze toediening van een Corynebacterium parvumextract ; bij subcutane toediening blijken de responders echter wel zeer significant veel langer te blijven leven.

COX-2-remmers en EPO:

771) Lundholm K et al ; Cancer 100:1967-77;2004; Patienten met cachexia als gevolg van kanker kregen allen, COX-2-remmers en EPO ; de helft kreeg ook voedingsondersteuning, gericht op ontstekingsremming, anemiepreventie en om de voedingsstatus te verbeteren. Extra calorieen was nu niet het primaire doel ; nu was er wel sprake van levensverlenging in de voedingsgroep.

Curcuma - curcumine - kurkuma:

2102)Panahi Y et al; Phytother Res 2014 Mar 19;PMID24648302 ; Curciminoiden verminderen in vergelijking met placebo bij patienten die chemo krijgen de mate van ontsteking en verbetert de kwaliteit van leven.

Cystone:

2763)El-Ghiaty MA et al ; Int Urol Nephrol. 2014 jul; 46(7);1367-73 ;PMID 24448757 ; Het kruidenpreparaat cystone vermindert de nefrotoxiciteit van cisplatin zonder met de therapeutische activiteit van cisplatin te interfereren.

Delta-9-tetrahydrocannibol:

175) Sallan SE et al ; N Engl J Med 293 : 795-7 ; 1975 ; In dubbelblind onderzoek blijkt delta-9-tetrahydrocannibol het braken samenhangend met chemo te verminderen.

Duizendblad:

2728)Miranzadeh S et al; Nurs Midwifery Stud 2014 sep;3(3);PMID 25699281 ; Duizendblad vermindert stomatitis als gevolg van chemo.

Enterale voeding (via sonde) en TPN - totale parenterale voeding (via infuus en bloed), orale voeding:

501) Grau T et al; Nutr Hosp 18: 159-66; 2003; Medium-chain triglycerides (MCT) deels ipv LCT blijkt parenteraal gegeven aan patienten met een slechte voedingstoestand het aantal ernstige infecties te verminderen en de overleving te verbeteren.

632) Samuels ML et al ; Cancer Treatment Rep 65 : 615-27 ; Intraveneuze hyperalimentatie bij patiënten met uitgezaaide testiskanker welke chemo krijgen vergroot de kans op levensbedreigende infecties ; dit onderzoek ondersteunt de hypothese dat extra calorieen e.d. beter voor de kanker zijn dan voor de patient.

633) Shamberger RC et al ; Am J Med 74 : 40-8 ; 1983 ; Patiënten met botkanker die chemotherapeutisch behandeld worden krijgen met TPN significant meer calorieën binnen ; hierdoor neemt o.a. hun transfusiebehoefte significant toe ; wederom extra calorieën hebben geen zin!!

634) Christensen ML et al ; Cancer 72 :2732-8 ;1993 'Ook in dit onderzoek wordt met (eenzijdig samengestelde) TPN geen voordeel gezien bij kinderen met kanker die chemo krijgen ; in tegendeel : er treden aantoonbaar meer infecties op ; dit wordt niet alleen door 632, maar ook door meta-analyses bevestigt ; de orthomoleculairen halen wederom hun gelijk ; zie ook 633 en 11 (in dit laatste onderzoek heeft juist caloriebeperking op langere termijn therapeutische consequenties). 

763) Van Eys J et al ; Med Pediatr Oncol 8:63-73;1980; Intraveneuze hyperalimentatie verbetert resultaat chemo niet aantoonbaar ; wel treden er infectie gerelateerd aan de hyperalimentatie op ; zie o.a. ook 761.

930) De Cicco M et al ; JPEN 17:513-8 ; 1993 : TPN - totale parenterale voeding vermindert in gerandomiseerd onderzoek niet het aantal ernstige complicaties van chemotherapie ; dit geheel in overeenstemming met ander onderzoek.

770)Shamberger RC et al ; Surgery 96:1-13; 1984 ; Ook in dit gerandomiseerde onderzoek werd met extra calorieen geen therapeutisch voordeel gevonden bij patienten die chemo voor botkanker kregen.

783)Drott C et al ; Surgery 103:499-506;1988; Intermitterend extra calorieen voor patienten die chemo krijgen voor testiskanker gaat de vermagering die samenhangt met deze chemo en die behoorlijk lang aanhoudt niet aantoonbaar tegen.

847) Van Eys J et al ; JPEN 6:291-4;1982: Intraveneuze hyperalimentatie leidt bij kinderen met kanker op korte termijn niet tot een aantoonbaar voordeel ; wel tot aantoonbaar meer complicaties.

848) Samuels ML ; Cancer Treatment Reports 65:615-27;1981 ; Hyperalimentatie bij testiskanker leidt tot niet significant minder regressies, wat al geen reclame is, maar ook nog eens tot significant meer infecties ; uit deze en de vorige studie blijkt maar weer dat hyperalimentatie in principe niet aan te bevelen is.

968) Ghavimi F et al ; J Pediatr 101:530-7;1982: TPN heeft bij kinderen die voor abdominale kanker worden bestraald en later chemo krijgen geen invloed op toxiciteit of prognose ; kortom het orthomoleculaire principe namelijk dat bij een zekere minimale voedingstoestand extra calorieen e.d. geen zin hebben wordt hier onderschreven.

970) Issell BF et al ; Cancer Treatment Rep 62:1139-43; 1978 : Intraveneuze hyperalimentatie heeft geen aantoonbaar effect ; wel iets minder leukopenie ; echter wel complicaties en geen effect op het klinisch beloop.

1060) Bouletreau P et al ; Intensive Care Med 31:1394-400 ; 2005 : TPN met relatief meer suiker dan vet geeft in gerandomiseerd onderzoek iets meer stikstofbesparing, echter meer kans op zoals te verwachten is een slechtere suikercontrole. Commentaar : TPN heeft geen zin zoals eerder gebleken is ; relatief meer enkelvoudige suikers lijkt nog slechter te zijn ; een en ander klopt wederom met de orthomoleculaire pricipes.

1099) Schmid I et al ; Eur J Cancer 2006 Jan ; 42(2):205-11; Epub 2005 : Parenterale voeding gaat bij kinderen orale mucositis door chemo niet tegen ; geen gunstig effect op de leuco’s noch op de hospitalisatieduur ; kortom ook nu weer blijkt parenterale voeding zinloos.

1181) Persson CR et al ; Nutr Cancer 42:48-58 ; 2002 : Bevorderen van louter de energie inname leidt bij kankerpatienten wel tot vermindering van het gewichtsverlies of zelfs gewichtstoename, maar niet tot een langere/betere overleving ; iets wat al veel eerder in deze lijst met onderzoek is onderbouwd. PMID 12235650.

1233) Shang E et al ; JPEN 30:222-30; 2006 : Honderdtweeenvijftig patienten met vergevorderde kanker kregen naast de enterale voeding of niets extra’s of ook nog extra parenterale voeding. De totale calorische inname was echter gelijk (zelfs niet significant hoger in de groep met parenterale voeding erbij) ; de eiwitinname was ook gelijk. Toch was de overleving van de deels parenteraal gevoede groep beter. Dit moet samenhangen met een andere dwz betere samenstelling van de parenterale voeding (meer omega-3-vetzuren bijvoorbeeld?) PMID 16639069.

1269) Candelaria M et al ; Med Oncol 22:161-8 ; 2005 : Met ijzersuppletie per injectie is een te laag Hb bij kankerpatienten makkelijker op te krikken dan met een bloedtransfusie. PMID 15965279. Uiteraard is het vermijden van transfusies ook wenselijk vanuit immunologisch standpunt.

1308)Menashian L et al ; J Am Diet Assoc 92: 58-61 : 1992 : De combinatie van cottage chees, appelmoes en vanilleijs o.a. 3 keer daags geeft bij patienten die cisplatin krijgen tot minder misselijkheid en braken dan een eigen gekozen dieet ; ook is er dienovereenkomstig verschil in welbevinden ; zou het vooral aan de cottage cheese liggen? PMID 1728624.

1527)Ryu J et al ; Dysphagia 2009 ; PMID 19255706 ; Totale parenterale voeding is duurder, maar niet beter dan voeding via neussonde.

2184)Wang ZH et al; Zhonghua Wei Chang Wai Ke Za Zhi 2013 Aug;16(8):735-8;PMID23980043 ; Eerder oral voeden na operatie wegens darmkanker verkort de ligduur, bespaart geld en verbetert het immuunsysteem. Niets nieuws!

2387)Schmid I et al ; Eur J Cancer 2006 Jan;42(2):205-11;PMID 16330203 ; Indien er bij kinderen sprake is van mucositis door chemo dan is parenterale voeding voor herstel niet beter dan intraveneuse ondersteuning.

2563)Oh SY et al; J Palliat Med 2014 Nov;17(11):1266-70:PMID 24984081 ; Extra calorieen parenteraal verlengen leven in geval van gevorderde kanker niet. Klopt met zeer veel ander onderzoek in deze lijst.

3382)Zietarska M et al; Nutrients 2017 Oct 11;9(10); PMID 29019951; extra eiwit verbetert bij precachectische patienten voedingstoestand, maar verbetert levenskwaliteit niet.

EPA:

3047)Trabal J et al; Nutr Hosp 2010 Sep-Oct:25(5):736-40; PMID 21336429 ; EPA gaat gewichtsverlies bij chemo tegen en lijkt bijwerkingen chemo te verminderen.

Fluoride tandpasta:

2959)Bardellini E et al; Int J Dent Hyg Nov ; 14(4):314-319 ; : PMID 27160933 ; fluoride-tandpasta met speekselenzymen, esentiele olien, eiwit en colostrum gaat in vergelijking met alleen fluoride-tandpasta mucositis samenhangend met chemo tegen.

Foliumzuur:

217) Doroshow JH et al ; NCI Monogr 5 : 171-4 ; 1987 ; in een klein gerandomiseerd onderzoek bleek de actieve vorm van foliumzuur de werking van 5-FU te verbeteren : meer regressies en een langere ziektevrije overleving.

959) Dencausse Y et al ; Onkologie 25:426-30 ; 2002 : 5-FU plus Leucovorin was in dit onderzoek even goed als 5-FU plus levamisdol ; ander onderzoek in combinatie met dit doet toch een voorkeur naar 5-FU plus LV uitgaan.

Ganglioside-monosialinezuur:

3422)Zhu Y et al; World  j Surg Oncol 2013 jan 25;11:19; PMID 23351188 ; Ganglioside-monosialinezuur gaat perifere neuropathie door oxaliplatin tegen.

Gember:

1531)Zick SM et al ; Support Care Cancer 17 ; 563-72 ; 2009 ; PMID 19005687 ; Gember heeft een effect tegen misselijkheid bij chemo ; wordt het echter gegeven naast 5-HT-antagonisten als extra middel tegen misselijkheid, dan werkt het niet, sterker nog werkt iets tegen ; wel vermindert het dan aantoonbaar vermoeidheid en andere bijwerkingen, die met chemo samenhangen. Zie ook bijvoorbeeld 871.

1543)Zhao XX et al ; Zhongguo Zhen Jiu 2007 Oct ;27(10):715-20 ;PMID 18257343 ; Moxibustion met gember blijkt leukopenie bij chemotherapie meer tegen te gaan dan een regulier middel, zo blijkt uit gerandomiseerd onderzoek.

1590)Ryan JL et al ; Support Care Cancer 2011 Aug 5 ; PMID 21818642 ; Gember vermindert in vergelijking met placebo misselijkheid bij chemotherapie.

1591)Pillai AK et al ; Pediatr Blood Cancer 2011 Feb;56(2):234-8;PMID 20842754 : Ook bij kinderen vermindert gember in vergelijking met placebo de misselijkheid van chemo ; zie ook 1590, 1531 en 871

1722)Panahi Y et al ; Integr Cancer Ther 2012 feb 7;PMID 22313739 ; Gember helpt misselijkheid bij chemo te verminderen. Zie ook 871,1531,1543, 1590 en 1591.

1723)Ryan JL et al ; Support Care Cancer 2012 Jul;20(7):1479-89;PMID 21818642 ; Gember in reeds een dagdosis van 0,5 tot 1 gram vermindert misselijkheid bij chemo; zie ook 1722.

2160)Yekta ZP et al; Iran J Nurs Midwifery Res 2012 Jul;17(5):325-9;PMID23853643 ; gember vanaf 3 dagen voor de chemo, op de chemodag en 2 dagen erna vermindert de kans op braken. Zie ook o.a. 871, 1531, 1590, 1591, 1722 en 1723.

2178)Montazeri AS et al; Iran Red Crescent Med J 2013 Feb;15(2);PMID24693415 ; Ook in dit onderzoek bleek gember de kans op braken vanwege chemo te verminderen.

2568)Fahimi F et al ; Iran J Pharm Res 2011 Spring;10(2):379-84 ;PMID 24250368 ; Gember vermindert misselijkheid en braken wanneer cisplatin gegeven wordt ; zie ook 871;1531 ; 1590; 1591 ; 1722 ; 1723 ; 2160 en 2178. Het bewijs dat gember een duidelijke anti-misselijkheids en antibraakwerking heeft is nu echt wel bewezen.

2569)Lua PL et al ; Complement Ther Med 2015 Jun;23(3):396-404;PMID26051575 ; Inhalatie van gemberdampen vermindert misselijkheid wel maar het braken niet duidelijk ; zie ook vorige studie ; voorts was er een duidelijk positief effect op de levenskwaliteit.

2918)Arsian M en Ozdemir L ; Clin J Oncol Nurs 2015 Oct;19(5):E92-7;PMID 26414587 ; Gember verminderde ook in dit onderzoek misselijkheid en braken door chemo.

2946)Sanaati F et al; Asian Pac J Cancer Prev 2016;17(8):4125-9;PMID 27644672 ; Gember verminderde ook in dit onderzoek in vergelijking met placebo de misselijkheid bij vrouwen met borstkanker.

3089)Konmun J et al; Med Oncol 2017 Apr;34(4):69;PMID 28349496 ; 6-gingerol uit gember gaat niet alleen misselijkheid tegen van chemo , maar verbetert ook welbevinden.

3154)Ansari M et al; Adian Pac   J Cancer Prev 2016;17(8):3877-80 ; Gember vermindert misselijkheid en braken bij geven van doxorubicine-based chemo.

3193)Thamlikitkul L et al; Support Care Cancer 2017 Feb;25(2):459-464;PMID 27714530 ; wanneer er reeds goede antimisselijkheidsmedicatie is gegeven dan voegt 2 keer 500 mg gember daar niets meer aan toe ; in andere studies met meer/beter gedispergeerde gember en bij geen andere antimisselijklheidsmedicatie werkt gember ondubbelzinnig tegen misselijkheid en braken ; zie o.a. 1531, 1590 en 1591 of zoek op gember in deze lijst.

3215)Ansari M et al; Asian Pac J Cancer Prev. 2016;17(8):3877-80;PMID 27644633 ;gember vermindert braken na chemo.

3368)Li X et al; Integr Cancer Ther 2018 Feb 1:1534735417753541; PMID 29417850; In dit onderzoek ging gember niet duidelijk misselijkheid en braken bij chemo tegen, wat doorgaans wel het geval is ; het zou kunnen liggen aan andere medicatie die dezrelfde kant op werkt.

3647)Marx W et al; Nutrients 2017 Aug 12; 9(8);PMID 28805667 ; Gember vermindert misselijkheid en braken bij chemo ; ook het welbevinden is beter.

Ginkgo Biloba:

1547) Yi SY et al ; Zhongguo Zhong Xi yi Jie He Za Zhi 2008 Jan ;28(1):68-70 ; PMID 18418975 ; In dit gerandomiseerde onderzoek bleek Ginkgo biloba de cardiotoxiciteit van adriamycine te verminderen.

1741)Barton DL et al; Support Care Cancer 2012 ; PMID 23150188 ; Twee maal daags Ginkgo biloba  helpt niet om cognitieve achteruitgang tijdens chemo te verminderen.

3352)Dias MA et al ; Int Tinnitus J 2015;19(2):12-9;PMID 27186927 ; Ginkgo biloba vermindert ototoxiciteit  van cisplatinum significant.

Ginseng:

3776)Yennurajalingam S et al; J Natl Compr Cancer Netw. 2017 Sep;15(9):1111-1120; PMID 28874596 Panax ginseng geeft bij vergevorderde kanker versus placebo een betere levenskwaliteit, al verdwijnt het voordeel grotendeels na meer dan 1 maand.

3777)Pourmohamadi K et al; Int J Hematol Oncol Stem Cell Res. 2018 Oct 1;12(4):313-317; PMID 30774832 ; Ginseng verbetert bij kankerpatienten met nog niet uitgezaaide kanker ondubbelzinnig het welbevinden.

Glutamine en Glutathion:

150) Daniele B et al ; Gut 48 : 28-33 ; 2001 ; Glutamine vermindert in gerandomiseerd onderzoek significant de bijwerkingen op de darm.

160) Andersen PM et al ; Cancer 83 : 1433-9 ; 1998 ; glutamine vermindert stomatitis door chemo in gerandomiseerd dubbelblind onderzoek.

169) May PE et al ; Am J Surg 183 : 471-9 ; 2002 ; De combinatie van arginine, glutamine en beta-hydroxy-beta-methylbutyraat gaat in gerandomiseerd dubbelblind onderzoek bij patienten met een vergevorderde vorm van kanker verlies van de vetvrije massa tegen.

171) Coghlin D et al ; JPEN 24 : 61-6 ; 2000 ; Glutamine heeft in gerandomiseerd onderzoek geen aantoonbaar effect op het ontstaan van mucositis samenhangend met beenmergtransplantatie.

211) Van Zaanen HC et al ; Cancer 74 : 2879-84 ; glutamine als dipeptide en onderdeel van TPN (total parenteral nutrition) gaat bij patiënten met een hematologische maligniteit, die chemo krijgen mucositis en andere bijwerkingen niet tegen ; een nadere analyse van de glutamine-artikelen is aangewezen, alvorens tot een meer definitieve conclusie te komen.

292) Ziegler TR et al ; An Intern Med 116 : 821-8 ; 1992 ; Glutamine als adjuvans bij beenmergtransplantatie ivm een hematologische maligniteit verminderde in dit dubbelblinde onderzoek de infectiekans en verkortte de ligduur in het ziekenhuis.

294) Brown SA et al ; Bone Marrow Transplant 22 : 281-4 ; 1998 ; Glutamine beschermt in gerandomiseerd onderzoek de leverfunctie in geval van beenmergtransplantatie.

296) Jackson DV et al ; Am J Med 84 : 1016-22 ; 1988 ; In gerandomiseerd onderzoek blijkt glutamine de neurotoxiciteit van vincristine te verminderen.

298) Schloerb PR en Amare M ; J Parenter Enteral Nutr 17 : 407-13 ; 1993 ; Glutamine vermindert in geval van beenmergtransplantatie de ligduur in het ziekenhuis ; de infectiekans werd niet aantoonbaar beinvloed,maar dat zegt niets omdat er in totaal slechts 29 patiënten waren.

299 )Schloerb PR en Skikne BS ; J Parenter Enteral Nutr 23 : 117-22 ; 1999 ; Glutamine verminderde in dit iets grotere onderzoek dan het vorige de ligduur in het ziekenhuis vanwege beenmergtransplantatie niet ; ook de infectiekans werd niet aantoonbaar beïnvloed ; bezien we alle studies met glutamine tot dusverre, waarin naar ligduur en/of infectiekans gekeken werd.

300) Jebb SA et al ; Br J Cancer 70 :732-5 ; 1994 ; Glutamine verminderde in dit gerandomiseerde onderzoek bij 28 patiënten mucositis door 5-FU en folinezuur niet aantoonbaar.

301) Okuno SH et al ; Am J Clin Oncol 22 : 258-61 ; 1999 ; In dit gerandomiseerde onderzoek bij 66 patiënten verminderde glutamine stomatitis samenhangend met 5-FU niet aantoonbaar ; van de 14 studies in deze lijst betreffende alleen glutamine als (extra) adjuvans, inclusief deze publicatie vallen er 9 van 14 significant in het voordeel van glutamine uit ; bij voorlopige analyse is dat meer dan op basis van statistisch toeval te verwachten is.

306) Bogliun G et al ; Ital J Neurol Sci 13 : 643-7 ; 1992 ; Glutathion vermindert in gerandomiseerd onderzoek de neurotoxiciteit van cisplatinum.

320) Cascinu S et al ; J Clin Oncol 20 : 3478-83 ; 2002 ; Glutathion vermindert de neurotoxiciteit van carboplatin significant ; het aantal regressies was in de glutathion-groep niet significant groter.

624) Anderson PM et al ; Bone Marrow Transplant 22 : 339-44 ; 1998 ; Glutamine vermindert in gerandomiseerd, dubbelblind onderzoek mondpijn samenhangend met beenmergtransplantatie en gaat daardoor samen met een lager opiatengebruik ; de overleving na 1 maand was met glutamine aantoonbaar beter al was er statistisch geen effect van glutamine op het beloop van de kanker.

625) Piccirillo N et al ; Haematologica 88 : 192-200 ; 2003 ; In dit dubbelblinde gerandomiseerde onderzoek bij patiënten die een perifere stamceltransplantatie gehad hebben, gaat l-glutamine het ontstaan van mucositis tegen.

758)Mertes N et al ; Clin Nutr 19:395-401 ; L-alanyl-L-glutamine supplement verkort verblijf in ziekenhuis na abdominale chirurgie significant.

762) Jian ZM et al ; JPEN 23(5 Suppl) : S62-6 ; 1999 ; L-alanyl-glutamine verkort ook in dit onderzoek na abdominale chirurgie het verblijf in het ziekenhuis ; ook was de darmpermeabiliteit beter in de de dipeptidegroep ; in de placebo-groep was er een trend tot meer infecties. Zie ook 759 en 760.

1059) Blijlevens NM et al Support Care Cancer 13:790-6;2005 : Glutamine-dipeptide verminderde tov placebo alle aan mucositis gerelateerde variabelen significant ; de infectiekans en de graft-versus-hostreactie ed waren echter met glutamine-dipeptide slechts niet significant beter. Zie ook 211.

1536) Loven D et al ; Eur j Cancer Care ; 2009 Jan; 18(1):78-83 ; PMID 19473225 ; in dit gerandomisseerde onderzoek bleek glutamaat niet tegen de neurotoxiciteit van taxol te beschermen.

1410) Ward E et al ; Eur J Clin Nutr ; 29 Aug ; 2007 : Glutamine vermindert ernst mucositis door chemo niet aantoonbaar, maar maakt wel minder vaak parenterale voeding nodig, hetgeen een aantoonbaar voordeel is. PMID 17728695. Zie ook 866,1026, 1057, 1272, 1299, 1333, 1340 en 1346. Onder zeer veel condities is het geven van glutamine bij chemo een goed idee.

1451)Berk L et al ; Supportive Care in Cancer Feb 22 (Epub ahead of print) ; 2008 : beta-hydroxyl methyl butyraat samen met arginine en glutamine was net niet in staat significant in dit onderzoek cachexie significant af te remmen. PMID 18293016. Zie ook 169 : hier was er een duidelijk significant effect. Het laatste woord over deze therapie is nog niet gezegd.

1454)Strasser F et al ; Oncologist 13(3):337-46 ; 2008 ; In dit gerandomiseerde dubbelblinde onderzoek blijkt  glutamine smaakverandering door taxanen niet tegen te kunnen gaan. PMID 18378545.

2139)Li Y et al; Aliment Pharmacol Ther 2009 Sep 1; 30(5):452-8; alanyl-glutamine verminderde in dit onderzoek significant de bijwerkingen op de darm ; zie ook 1298, 1300 en 1392 : de conclusie is dan wel heel duidelijk!

2143)Milla P et al; Anticancer Drugs 2009 Jun;20(5):396-402; PMID 19287306 ; Ook in dit onderzoek verminderde gereduceerd glutathion de bijwerkingen van oxaliplatin.

2176)Leal AD et al; Cancer 2014 Jun 15;120(12):1890-7;PMID 24619793 ; Indien naast carboplatin taxol wordt gegeven gaat glutathion (1,5 gram per vierkante meter per dag) neuropathie niet tegen.

2466)Yoshida S et al; Ann Surg 1998 Apr;227(4):485-91;PMID 9563534; Glutamine gaat bij radio-chemotherapie lymfopenie en toegenomen doorlaatbaarheid van de darm tegen.

2539)Bradfield SM et al; Pediatr Blood Cancer  2015 Jun;6296);PMID 25545757 ; Glutamine vermindert neurotoxiciteit van vincristine niet ; wel was er een trend in die richting bij oudere patienten.

2935)Huang JS et al; J Chemother 2015 Aug;27(4):235=40 ; PMID 25800685 ; Intraveneuze glutamine vermindert neuropathie door cisplatin.

3095)Jacobson SD et al; J Support Oncol 2003  Nov-Dec;1(4):274-8;PMID 15334869; Glutamine gaat spier- en gewrichtspijn door paclitaxel niet tegen. 1902

3114)Dong M et al; Zhonggua Zhong Liu Za Zhi. 2010 Mar;32(3):208-11;PMID 20450590 ; calcium, noch magnesium, noch glutathion verminderde in dit onderzoek de kans op neuropathie door oxaliplatin.

3235)Sands S et al; Support Care Cancer 2017 Mar;25(3):701-8; PMID 27830395 : Glutamine zorgt voor minder neuropathie door chemo met vincristine.

3556)Sun WN et al; Hu li Za Zhui  2018 Feb;6591);61-9;PMID 29405021 ; Orale glutamine (30 gram per dag) vermindert neuropathie bij chemo.

Guarana extract:

1993)Del Giglio AB et al; J Diet Suppl 2013  Dec;10(4):325-34;PMID 24237188 : Guarana-extract  had bij kankerpatienten geen effect op de vermoeidheid in vergelijking met placebo.

1994)Da Costa-Miranda V et al; J Altern Complement Med 2009 Apr;15(4):431-3;;PMID 19388866 ; Dit onderzoek is vergelijkbaar met 1993 en heeft een vergelijkbaar resultaat.

Honing:

2264)Raeessi MA et al; BMC Complement Altern Med 2014 Aug 8;14:293;PMID 25106776; honing plus koffie vermindert mucositis door chemo, beter dan honing of koffie alleen, maar ook beter dan steroiden.

2701)Erdem O en Gungormus Z ; Holist Nurs Pract 2014 Jul-Aug;28(4):242-6;PMID 24919094 ; Royal jelli honing vermindert klachten van mucositis door radio- en chemotherapie.

2900)Mofid B et al; Electron Physician 2016 Jun 25;8(6):2475-82;PMID 27504161;Honing en Royal Jelly samen verminderen in vergelijking met honing vermoeidheid bij kanker.

3050)Robson V et al; Br J Oral Maxillofac Surg 2012 Jun;50(4):321-7 ; PMID 21831489 ; Honing helpt infecties tegengaan en bekort ligduur in ziekenhuis.

3603)Osama H et al; J Am Coll Nutr 2017 Jul;36(5);342-6; Honing plus Royal Jelly vermindert nefrotoxiciteit als gevolg van cisplatin; PMID 28548561

IJzerisomaltoside en ijzersulfaat

2982)Birgegard G et al; Pharmacotherapy 2016 Apr;36(4):402-14;PMID 26927900 ; ijzerisomaltoside en ijzersulfaat  zijn intraveneus veven goed om bij kankerpatienten anemie te bestrijden ; de ijzer isomaltoside verminderde bovendien in vergelijking met het sulfaat de vermoeidheid.

3115)Hedenus M et al; Leukemia 2007 Apr;21(4):627-32;PMID 17252006 ;extra ijzer naast epoetine beta, doet Hb beter stijgen dan epoetine beta alleen bij anemische patienten met een lymfoproliferatieve aandoening.

3122)Dangsuwen P en Manchana T ; Gynecol Oncol 2010 Mar;116(3):522-5 ;PMID 20051288 ; Extra ijzer iv vermindert bij chemo voor gynecologische kanker de noodzaak tot bloedtransfusies.

3225)Bastit L et al; J Clin Oncol 2008 Apr 1;26(10):1611-8; PMID 18375890 ; IV ijzer naast darbepoetine geeft een beter herstel van het Hb bij kanker dan darbepoetine alleen.

Improved ATTA:

2953)Kapoor N et al; Integr Cancer Ther 2016 Jun 1 ; PMID 27252077. Improved Atta gaat bij kankerpatienten  cachexie tegen.

Insuline:

1343)Lundholm K et al ; Clin Cancer Res 13:2699-706 ; 2007 ; Insuline leidt bij kankerpatienten tot een hogere kookhydraatinname, ee efficienter metabolisme tijdens inspanning etc. Belangrijker : het leven werd door de insuline verlengd. Niet vreemd : kankercellen hebben in het algemeen sowieso een goed doorlaatbare membraan voor glucose. Met de insuline eet het gezonde deel van het lichaam relatief meer va de dis dan de tumor ; dit resultaat zie je bij proefdieren ook met pyruvaat ipv suiker omdat dan het gezonde deel wederom in een betere concurrentiesituatie geplaatst wordt ; PMID 17473202.

Kamille:

921) Fidler P et al ; Cancer 77:522-5;1996: Kamille gaat stomatitis door 5-FU blijkens gerandomiseerd onderzoek niet tegen.

2339)Braga FT et al; Cancer Nurs 2014 Sep 17;PMID25232958 Kamille vernindert bij beenmergtransplantaties mucositis door chemo.

3200)Dos Reis PE et al; Support Care Cancer 2016 oct;24(10):4393-8 ;PMID 27189615 : Cryotherapie met kamille vermindert orale mucositis samenhangend met chemotherapie.

Kampo:

277) Mori K et al ; Gan To Kagaku Ryoho 25 : 1159-63 ; 1998 ; Kampo, een Japans kruid vermindert in gerandomiseerd onderzoek de ernst van diarree bij het gebruik van Irinotecan.

Kauwgom:

3223)Eghbali A et al; Iran J Ped Hematol Oncol 2016;6(1):9-14 ; PMID 27222697 ; kauwgom kauwen vermindert mucositis door chemo.

Kefir:

2824)Topuz E et al; Invest New Drugs 2008 Dec;26(6):567-72;PMID 18762864 ;Kefir gaat mucositis door 5-FU niet tegen.

Kinine:

272) Wattel E et al ; Adv Exp Med Biol 457 : 35-46 ; 1999 ; Kinine verbetert de overleving van patienten met een P-glycoproteine-positief myelodysplastisch syndroom, welke chemo krijgen.

314) Wattel E et al ; Br J Haematol 102 : 1015-24 ; 1998 ; Ingeval van MDS met een glycoproteine-P blijkt chemo door kinine gepotentieerd te worden. In dit onderzoek had de helft een dergelijk glycoproteine-P. Desondanks waren er meer regressies in de kinine-groep en kende deze een betere overleving dan de controle-groep. Zie ook studieno. 272 ; dit onderzoek kende een vergelijkbaar resultaat.

Knoflook:

1138) Ishikawa H et al ; J Nutr 136:816S-20S ; 2006 : Een gerijpt knoflookextract bleek in dit kleine gerandomiseerde dubbelblinde onderzoek afname van het aantal NK-cellen tegen te gaan en ook een afname in de activiteit van deze cellen tegen te gaan. Op het primaire eindpunt de kwaliteit van leven was evenwel geen effect meetbaar. PMID 16484572

2636)Gatt ME et al; Integr  Cancer Ther 2015 Sep ;14(5):428-35;PMID 26036623 ; Knoflookextracten verminderen de kans op infectie tijdens chemo bij een hematologische maligniteit bij overall-analyse niet aantoonbaar.

Koperchlorophyl-complex:

1093) Gao F en Hu XF ; Chin J Integr Med 11:279-82 ; 2005 : Koperchlorophyl-complex blijkt in vergelijking met placebo zeker zo effectief te zijn om leucopenie te behandelen als Leucogen.

Lavendel:

3454)Ozkaraman A et al; Clin J Oncol Nurs 2018 Apr 1;22(20:203-10; PMID 29547610 ; Lavendel tegen angst en voor de slaap verminderde bij chemopatienten angstklachten.

Lactoferrine:

2615)Perez D et al; Support Care Cancer 2015 May 28;PMID  26018599; Lactoferrine met melkvet verminderde tijdens chemo de kans op diarree niet ; zie ook nummer 1922.

Leucovorin:

151) Nobile MT et al ; Eur J Cancer 28A (11) : 1823-7 ; 1992 ; bij slechts 1 keer per week 5-FU geeft leucovorin ook een grotere responskans ; in dit kleinschalige gerandomiseerde onderzoek was de tijd zonder ziekteprogressie net niet significant langer in de leucovoringroep.

959) Dencausse Y et al ; Onkologie 25:426-30 ; 2002 : 5-FU plus Leucovorin was in dit onderzoek even goed als 5-FU plus levamisdol ; ander onderzoek in combinatie met dit doet toch een voorkeur naar 5-FU plus LV uitgaan.

Liponzuur:

3583)Desideri I et al; PMID 28205185 MSM.liponzuur en bromelaine gecombineerd ((Opera®)) vermindert neuropathie als gevolg van chemo; 

Lithium:

330) Steinherz PG et al ; J Pediatr 96 : 923-7 ; 1980 ; Lithium gaat leukopenie bij patiënten, die chemo krijgen significant tegen ; in de lithiumgroep was verder sprake van minder infecties, zij het dat het verschil niet significant is.

333) Lahousen M et al ; Wien Klin Wochenschr 96 : 739-41 ; 1984 ; Lithium verminderde in dit kleine gerandomiseerde onderzoek leucopenie aantoonbaar.

Low weight heparin:

2405)Kakkar AK et al; J Clin Oncol 2004 May 15;22(10):1944-8;PMID 15143088 : bij patienten met een gevorderde kanker, maar met een wat betere prognose blijkt low weight heparin de overleving te verbeteren.

Magnesium:

285) Evans TR et al ; Eur J Cancer 31A : 174-8 ; 1995 ; Magnesiumsuppletie gaat bijwerkingen (samenhangend met een Mg-tekort) als gevolg van 5-FU plus cisplatinum tegen.

220) Willox JC et al ; Br J Cancer 54 : 19-23 ; 1986 ; Bij patiënten met een testiscarcinoom, die cisplatin krijgen gaat magnesium in gerandomiseerd onderzoek het ontstaan van nierschade tegen.

420) Vokes EE et al ; Br J Cancer 62 : 1015-17 ; 1990 ; Continue een magnesiuminfuus gaat hypomagnesiemie en klachten daarmee samenhangend als gevolg van cisplatin efficiënter tegen dan magnesium op indicatie.

603) Ashraf M et al; Gynecol Oncol 37 : 29-33 ; 1990 ; Magnesium gaat in gerandomiseerd onderzoek de bijwerkingen van cisplatin op het zenuwstelsel tegen.

604) Balmer PE en Reinhart WH ; Cancer Chemother Pharmacol 24 : 109-12 ; 1989 ; In dit gerandomiseerde onderzoek blijkt magnesium bij de toepassing van cisplatinum geen anti-emetische werking te hebben.

1034) Grau JJ et al ; Br J Clin Pharmacol. 42:233-5 ; 1996 : Cisplatin verlaagt de calcium- en de magnesiumspiegel ; geeft voorts gehoorsvermindering ; calciumgluconaat bleek in dit onderzoek hierop niet van invloed vergeleken met geen calciumgluconaat ; juist ook niet wanneer bij iedereen de magnesiumspiegel werd gecorrigeerd. Magnesiumsuppletie is overigens in ander onderzoek voor diverse bijwerkingen van cisplatin sowieso zinvol gebleken ; zie no 240,285,420 en 603.

1528)Bodnar L et al ; Eur J Cancer 44: 2608-14 ; PMID 18796350 ; magnesium helpt de nieren te beschermen tegen nefrotoxicteit door cisplatinum ; zie ook 240, 285, 420 , 603 en 1034.

1968)Chay WY et al; Asia Pac J Clin Oncol 2010 Dec;6(4):270-7;PMID 21114776 : Calcium plus magnesium gaan net niet significant neuropathie door oxaliplatin tegen.

1979)Loprinzi CL et al ; J Clin Oncol 2013 Dec 2;PMID 24297951 ; In deze RCT bleek extra calcium plus magnesium neuropathie door oxaliplatin niet tegen te gaan ; zie ook 1968.

2722)Yan Y et al ; Zhonghua Gan Zang Bing Za Zhi 2015 Mar;23(3):204-8; ; PMID 25938834; Magnesiumisopglycyrrhizinaat vermindert leverbeschadiging bij chemo.

3046)Grothey A et al; J Clin Oncol 2011 Feb 1;29(4):421-7 ; PMID 2118938; IV calcium en magnesium verminderen  nuerotoxiciteit van oxaliplatin.

3114)Dong M et al; Zhonggua Zhong Liu Za Zhi. 2010 Mar;32(3):208-11;PMID 20450590 ; calcium, noch magnesium, noch glutathion verminderde in dit onderzoek de kans op neuropathie door oxaliplatin.

3130)Ishibashi K et al; Int J Clin Oncol. 201§0 Feb;15(1):82-7;PMID 20108160; Extra calcium/magnesium verminderde in dit onderzoek niet de neurotoxiciteit van platinaverbindingen.

Maria Distel creme:

3390)Elyasi S et al; Phytother Res 2017 Sep;31(9);1323-9; PMID 28635153 ; maria distel creme gaat handvoetsyndroom door xeloda tegen.

Medium-chain triglyceride:

1007)Demirer S et al ; Clin Nutr 19:253-8;2000 : MCT plus LCT verminderen onder omstandigheden de infectiekans bij kankerpatienten (zie 501) ; in dit onderzoek bleek dat neutropenie met koorts en antibiotica gebruik bij alleen LCT allemaal minder was dan bij LCT plus MCT.

5-methoxytryptamine:

489) Lissoni P et al ; Neuroendocrinol Lett 24 :83-5 ; 2003 ; 5-methoxytryptamine vermindert in gerandomiseerd onderzoek anemie als bijwerking van cisplatin.

Moxibustion:

3219)Jeon JH et al; Integr Cancer Ther 2017 Mar; 16(1):118-125;PMID 27335088 ;Moxibustion heeft in een kleinschalige RCT geen duidelijk effect op de cachexie bij kankerpatienten.

MS-20 een gefermenteerd sojaprodukt:

2694)Chi KH et al; Nutr Cancer 2014;66(7):1211-9;PMID 25256137 ; MS-20 een gefermenteerd sojaprodukt bevordert het herstel van het immuunsysteem bij chemo en verbetert de levenskwaliteit.

NAC (N-acetylcysteine):

426) Myers C et al ; Seminars in Oncology 10 : 53-55 ; 1983 ; NAC gaat vermindering van ejectiefractie hart door adriamycine tegen ; bij extra hoge doses adriamycine heeft NAC dat effect in dit onderzoek niet meer ; mogelijk wel bij hogere doses NAC of bij een andere toedieningswijze van NAC.

952) Dresdale AR et al ; Am J Clin Oncol 5:657-63;1982 : NAC blijkt een door eerdere adriamycine-behandeling verminderde ejectiefractie van het hart niet te kunnen verbeteren ; men zou NAC eerder tussendoor moeten geven en dan samen met E en C ; deze laatste 2 dan wel continue ; zie ook nummer 103.

1106) Lin P et al ; Support Care Cancer 2006 Feb 1; 1-4 (epub ahead of print) : NAC vermindert in gerandomiseerd dubbelblind onderzoek de neurotoxiciteit van oxaliplatin.

2255)Yoo J et al ; Laryngoscope 2014 Mar;124(3):E87-94;PMID23946126; NAC gaat gehoorverlies door cisplatin niet-significant tegen.

2704)Moslehi A et al; Bone Marrow Transplant 2014 Jun;49(6):818-23;PMID 24614837 ; 100 mg per kg lichaamsgewicht aan NAC vermindert bij chemo in vergelijking met placebo mucositis.

3449)Hershman DL et al; JNCI 2018 Jan 18;PMID 29361042 : acetyl-l-carnitine gaat neuropathie door taxanen niet tegen; onderzoekers suggereren iets anders, maar hun statistiek deugt niet.

3540)Sarafraz Z et al ;Int Tinnitus J. 2018 Jun 1;22(1):40-45;PMID 29993216 ; NAC injectie gaat in vergelijking met dexametason toxiciteit van cisplatin tegen.

Omega vetzuren, visolie enz.:

245) Kenler AS et al ; Ann Surg 223 : 316-33 ; 1996 ; Suppletie met omega-3-vetzuren uit visolie verminderden in een gerandomiseerd onderzoek, bij patiënten die wegens kanker aan de hogere delen van het darmkanaal geopereerd werden, het aantal complicaties en infecties significant.

395) Senkal M et al ; Crit Care Med 25 : 1489-96 ; 1997 ; De combinatie omega-3-vetzuren, arginine en RNA als supplement bij het eten, vermindert in gerandomiseerd dubbelblind onderzoek bij patiënten geopereerd wegens een gastrointestinale maligniteit de kans op laat postoperatieve complicaties en vermindert de totale behandelkosten met meer dan 30%.

396) Braga M et al ; Surgery 132 : 805-14 ; 2002 ; Omega-3-vetzuren plus arginine als orale suppletie vanaf 5 dagen voor colorectale chirurgie vermindert het aantal postoperatieve infecties.

430) Fearon KC et al ; Gut 52 : 1479-86 ; 2003 ; Omega-3-vetzuren plus antioxidanten gaan bij patiënten met een vergevorderde vorm van kanker caxechie in een gerandomiseerd dubbelblind onderzoek tegen ; ook bleek dan de kwaliteit van leven beter.

479) Schilling J et al; Nutrition 12 : 423-9 ; 1996 ; Omega-3-vetzuren, RNA en l-arginine verbeteren de post-operatieve immuniteit van patiënten geopereerd aan kanker in hun buik en verminderen de postoperatieve infectiekans.

480) Bower RH et al ; Crit Care Med 23 : 436-9 ; Omega-3-vetzuren, RNA en l-arginine verminderen bij (kanker)operaties aan de buik de infectiekans en verkorten de ligduur in het ziekenhuis ; zie de vele andere studies in deze lijst met een vergelijkbare conclusie.

927) Chlebowski R ; lezing op de ASCO 2005 (direkte bron Nutraingredients) : minder verzadigd vet vermindert de kans op recidieven binnen 5 jaar met 25%, zo bleek uit gerandomiseerd onderzoek bij 2437 vrouwen

1090) Breitkreuz R et al ; Wien Klin Wochenschr 117:685-92 ; 2005 ; Relatief meer verzadigd vet los van de eiwitcalorieen tijdens chemo verlaagde in dit kleinschalige gerandomiseerde onderzoek het aantal lymphocyten significant ; dit is ondanks de tendens tot minder gewichtsverlies juist tijdens chemo niet gunstig.

1146) Bruera E et al ; J Clin Oncol 21 : 129-34 ; 2003 : Dagelijks 3 gram omega-3-vetzuren , gedurende 14 dagen heeft bij patienten met vergevorderde kanker geen invloed op vermoeidheid, misselijkheid, welbevinden e.d. PMID 12506181. Naar het gewicht is echter niet gekeken en waarom geen hogere dosering plus een veel langere follow-up ; men had dan ook al dan niet met extra E naar de immuunstatus en overlevingsduur kunnen kijken : Gogos et al , nummer 10 vond immers toen een duidelijke levensverlenging!

1324)Fearon KC et al ; J Clin Oncol 24:3401-7 ; 2006 : EPA gaat net niet significant gewichtsverlies bij reeds cachectische patienten in vergelijking met placebo tegen ; P=0,066 ; PMID 16849754.

1472)Bayram I et al ; Pediatr Blood Cancer 2008 ; Dec 17 ; Epub ahead of print ; PMID 19090549 : Een EPA-supplement verhoogt bij kinderen met kanker de remissiekans door chemo en vermindert bij deze kinderen de mate van cachexie.

1820)Goretshi Z et al ; BMC Cancer 2012 Aug 15;12: 355:PMID  22894640 ; In deze RCT met placebo als controle bleken omega-3-vetzuren de kans op neuropathie door Taxol te verlagen.

3047)Trabal J et al; Nutr Hosp 2010 Sep-Oct:25(5):736-40; PMID 21336429 ; EPA gaat gewichtsverlies bij chemo tegen en lijkt bijwerkingen chemo te verminderen.

3399)Hashemipour MA et al; Wounds 2017 Dec;29(12):360-6; PMID 29324423 ; Omega-3-vetzuren verminderen mucositis door chemotherapie.

3595)Chagas TR et al; J Hum Nutr Diet 2017 Dec;30(6):681-92; PMID 28374923.; visolie geeft bij patienten met hematologische maligniteit in dit onderzoek naast chemo levensverlenging.

Paullinia cupana:

3405)Sette CVM et al; J Diet Suppl. 2017 Nov 30:1-11;PMID 29190155; Paullinia cupana vermindert vermoeidheid bij chemo in 2 RCT’s niet.

Perzische kruiden:

3499)Nazari M et al; Electron Physician 2017 Jan 25;9(1):3535-43;PMID 28244340; Perzische kruiden verminderen in vergelijking met placebo bijwerkingen chemo.

Phenylbutyraat:

1894)Yen SH et al; Int J Radiat Oncol Biol Phys 2012 Mar 15;82(4):1463-70;PMID 21840136 : Een mondwassing met phenylbutyraat blijkt effectief om mucositis bij chemo in vergelijking met placebo te bestrijden.

Polysaccharide extract:

2774)Wu YY et al ; Oncol lett 2015 sep;10(3)1793-8;PMID26622752; Een polysaccharideextract van de zwarte sojaboon gaat neutropenie door chemo niet aantoonbaar tegen ; wel verbetert in vergelijking met placebo de levenskwaliteit.

Povidonjodium:

1411) Vokurka S et al ; Support Care Cancer 13: 554-8 ; 2005 : Mucositis van de mondholte door chemo wordt door povidonjodium niet beter voorkomen dan door spoelen met een zoutoplossing. Deze laatste werd bovendien aantoonbaar beter verdragen. PMID 15798915.

3224)Adamietz IA et al;  Support Care Cancer 1998 Jul;6(4):373-7;PMID 9695205 ; povidon-jodium gaat orale mucositis door radiochemotherapie significant tegen.

Propolis:

2177)Tomazevic T en Jazbec J ; Complement Ther Med 2013 Aug ; 21(4):306-12;PMID2387656 ; Propolis vermindert mucositis bij kinderen die chemo krijgen niet.

Q-10:

1227) Iarussi D et al ; Mol Aspects Med 15(Suppl):s207-12; 1994 : Klinische diagnostiek toont bij kinderen die vanwege een lymfoproliferatieve aandoening anthracyclines plus Q10 kregen duidelijk minder nadelen aan het hart aan in vergelijking met anthracyclines zonder Q10. PMID 7752832. Zie ook 1158, met een vergelijkbaar resultaat.

Rhodiola rosea:

2580)Zhang H et al; Drugs RD 2012 Jun 1;12(2):101-6 ; PMID 22770377 ; Salidroside uit Rhodiola rosea blijkt in een RCT de bijwerkingen van epirubicine op het hart te verminderen.

Retinoinezuur - 13-cis-retinoinezuur en 9-cis-retinoinezuur:

367) Walmsley S et al ; J Acquir Immune Defic Syndr 22 : 235-46 ; 1999 : 9-cis-retinoinezuur (weer een andere metaboliet) blijkt in gerandomiseerd dubbelblind onderzoek lokaal geappliceerd effectief tegen het Kaposisarcoom dwz met 9-cis-retinoinezuur was er bij 50% van de patiënten een respons.

368) Bodsworth NJ et al ; Am J Clin Dermatol 2 : 77-87 ; 2001 ; Dit onderzoek is qua vraagstelling en resultaat vergelijkbaar met referentie 367.

386) Clark RE et al ; The Lancet i : 763-5 ; 1987 ; Bij een duidelijk vooraf gedefinieerde subgroep van patienten met het myelodysplastisch syndroom verminderde 13-cisretinoinezuur de sterfte.

387) Koeffler HP et al ; Blood 71 : 703-8 ; 1988 ; Bij patiënten met een myelodysplatisch syndroom bleek 13-cisretinoinezuur in dit onderzoek geen effect te hebben op eventuele progressie van de ziekte ; de duur van het onderzoek was 6 maanden ; naar de veel hardere eindparameter overleving was niet gekeken of kon niet gekeken worden ; dit had men bij een langdurigere suppletie moeten doen.

415) Hellstrom E et al ; Eur J Hematol 45 : 255-61 ; 1990 ; De combinatie van 13-cis-retinoinezuur en 1-alpha-hydroxy-vitamine D3 verbetert in gerandomiseerd onderzoek bij 63 patiënten met een MDS, die met lage doses ARA-C behandeld worden de remissiekans, duur en de overleving niet ; wel lijkt de progressie naar de meer maligne myeloide leukemie te worden geremd (P= eenzijdig 0,0527). In combinatie met het feit dat in referentie 102 van deze lijst is gevonden dat vitamine D de progressie van MDS naar myeloide leukemie remt, maakt dat ik vitamine D in principe bij MDS aanbeveel. In nummer 386 is met cis-retinoinezuur zelfs bij MDS-patiënten een lagere sterfte gevonden ; in 387 werd met 13-cis-retinoinezuur bij een follow-up van 6 maanden geen effect op progressie van het MDS gevonden. Mijn eindconclusie is dat de combinatie van deze vorm van vitamine D en 13-cisretinoinezuur op z’n minst het voordeel van de twijfel heeft.

698) Lippman SM et al ; Invest New Drugs 6 : 51-6 ; 1988 ; 13-cis-retinoic-acid brengt bij plaveiselcelcarcinomen in een vergevorderd stadium significant meer regressies teweeg dan op basis van de spontane regressiefrequentie verwacht mocht worden ; dit gold niet voor de controle-groep die methotrexaat kreeg.

747) Clark RE et al ; Br J Haematol 66 : 77-83 ; 1987 ; Bij patienten met een myelodysplastisch syndroom , verbetert 13-cisretinoinezuur het antigeenpatroon ; de overleving wordt evenwel slechts verbeterd bij patienten zonder sideroblasten en met minder dan 5% blasten.

1463)Brewster AM et al ; J Clin Oncol 25:1974-8 ; 2007 ; 13-cis-retinoinezuur vermindert brecidiefkans van plaveiselcelcarcinomen niet, noch reduceert het het aantal nieuwe plaveiselcelcarcinomen van de huid ; PMID 17513803.

1051) Recchia F et al ; Anticancer Res 25: 3149-57 ; 2005 : Bij patienten met vergevorderde kanker verbetert interleukine-2 plus retinoinezuur tal van parameters significanter dan interleukine-2 sec : de CD4+/CD8+-ratio stijgt ; de NK-cellen nemen toe ; de lymfocyten nemen toe en de endotheliale groeifactor daalt (gunstig). In dit kleinschalige onderzoek bij in totaal 112 patienten was hiermee door toevoeging van retinoinezuur evenwel nog geen verbetering van de ziektevrije overleving c.q. de overall overleving hard te maken.

Rijstvezels:

2767)Itoh Y et al; Evid Based Complement Alternat Med 2015;2015:974390 ; Rijstvezels verminderen in vergelijking met een placebo bij chemo de kans op diarree, al is een verschil in bijwerkingenprofiel niet duidelijk.

Safraan:

2794)Hosseini A et al ;Avicenna j Phytomed 2015 sep-Oct;5(50:434-40 ; PMID 26468463 ; dagelijks 100 mg saffraan induceerde meerdere regressies in vergelijking met een controle-groep.

Samital:

2949}Bertoglio  JC et al; Future Oncol 2013 Nov;9(11):1727-32 ; PMID 24156332.: Samital, een combinatie van kruiden vermindert mucositis door chemo.

Selenium:

110) Hu YJ et al ; Biol Trace Elem Res 56 : 331-41 ; 1997 ; selenium vermindert de nephrotoxiciteit , de leukopenie als mede het aantal bloedtransfusies bij patiënten behandeld met cisplatinum.

2006)Hemati S et al; J Res Med Sci 2012;17;S49-58 : Vitamine E en selenium verminderen nefropathie door cisplatin ; zie o.a. 110 en  2002.

718) Weijl NI et al ; Eur J Cancer 40:1713-23; 2004: In gerandomiseerd onderzoek geen bescherming van C,E en selenium tegen bijwerkingen cisplatinum ; echter wel met stratificatie.

2505)Vieira ML et al; J Med Food Jan;18(1):109-17;PMID 25379637; selenium gaat in vergelijking met placebo bij patienen die chemo krijgen misselijkheid en vermoeidheid tegen ; lever- en nierfunctie was door selenium ook beter

Senna:

884) Agra Y et al ; J Pain Manage 15:1-7;1998 : Senna gaat in gerandomiseerd onderzoek obstipatie door opiaten aantoonbaar beter tegen dan lactulose.

Sesamolie:

2944)Nekuzad N et al; Iran J Pharm Res 2012 Fall;11(4):1065-71; PMID 24250538 ; Seamolie vermindert phlebitis door chemo.

Silymarin:

2532)Shahbazi F et al; Phytother Res 2015 Apr 7;PMID 25857366 ; Silymarin ging in dit onderzoek bij behandeling met cisplatin magnesiumverlies via de urine en de kans op nierfunctieproblemen niet tegen.

2566)Momeni A et al; J Clin Diagn Res 2015 Apr;9(4):OC11-3; PMID 26046020 ; Indien silymarin reeds een week voor de cisplatin wordt gegeven vermindert het de nefrotoxiciteit ; 1-2 dagen ervoor echter niet ; zie 2532.

Smectiet + jodium:

2984)Lin JX et al; Eur J Oncol Nurs 2015 Apr;19(2):136-41 ;PMID 25465773 ; Smectiet plus jodium vermindert mucositis mond samenhangend met chemo.

Suiker:

2022)Nagai H et al; Support Care Cancer 2013 Dec;21(12):3271-8;PMID 23877927; Suiker vermindert pijn van gemzarinfuus ; gezien de bekende nadelen van suiker liever een andere manier om kans op vasculaire pijn te verminderen.

Superoxidedismutase:

2266)Broeyer FJ et al; Br J Clin Pharmacol 2014 May 21;PMID 24844787 ; Superoxidedismutase blijkt het hart niet tegen de bijwerkingen van adriamycine te beschermen.

Talkpoeder:

973) Kuzdzal J et al ; Med Sci Monit 9;P154-9;2003 ; Om maligne pleurale effusie tegen te gaan is talkpoeder superieur aan doxycycline.

TJ-14:

2715)Matsuda C et al; Cancer Chemother Pharmacol 2015 Jul;76(1):97-103 ; PMID 25983022 ; TJ-14 gaat mucositis als bijwerking van 5-FU-type cytostatica tegen.

Uiensap:

2691)Jafarpour-Sadegh F et al ; Asian Pac J Cancer Prev.2015;16(17):7517-22;PMID 26625755 ; uiensap vermindert bijwerkingen doxorubicine en verebetert de activiteit : de tumormarkers dalen sneller.

Ureumzalf:

3040)Wolf SL et al ; J Clin Oncol 2010 Dec 10;28(35):5182-7 ;PMID 21060036 ; een ureum/melkzuur mengsel is lokaal niet geschikt om het hand-voet-syndroom bij gebruik van Xeloda te verminderen ; het is bekend overigens dat ureumzalf wel werkt.

Uncaria tomentosa:

1898)Farias IL et al; Evid Based Complement Alternat Med 2012;2012:892182;PMID 21869902 : Dagelijks  300 mg Uncaria tomentosa vermindert de bijwerkingen van FOLFOX4 niet.

Valeriaan:

1950)Barton DL et al; J Support Oncol 2011; Jan-Feb;9(1):24-31;PMID 21399726; dagelijks 450 mg valeriaan verbeterde in dit onderzoek niet de slaap van kankerpatiënten die behandeld worden, maar verminderde wel hun vermoeidheid.

Vitamines:

10) Gogos CA et al ; Cancer 1998 ; 82(2) : 395-402. Omega-3-vetzuren plus vitamine E verlengen in dit gerandomiseerde onderzoek het leven van terminale kankerpatiënten.

103) Wagdi P et al ; Jpn Heart J 37 : 353-9 ; 1996.Vitamin E plus C plus NAC verminderen in dit gerandomiseerde dubbelblinde onderzoek irreversibele bijwerkingen op het hart door chemotherapie

109) Israel L et al ; Ann Med Interne 136 : 551-4 ; 1985 ; Vitamine A vergroot bij postmenopausale vrouwen responskans chemo, responsduur op de chemo en verbetert de overleving.

302) Wadleigh RG et al ; Am J Med 92 : 481-4 ; 1992 ; Vitamine E gaat in dubbelblind placebo-gecontroleerd onderzoek mucositis als gevolg van chemo tegen.

319) Jyothirmayi R et al ; Eur J Cancer B Oral Oncol 32B : 373-6 ; 1996 ; Vitamine A in een gerandomiseerd onderzoek bij een dosering van 200000 IU per week bleek in gerandomiseerd onderzoek niet in staat het aantal recidieven plus nieuwe kankers te verlagen. Gezien ander onderzoek bij de mens (1050000 IU per week!) en zeker in vergelijking met dierexperimenteel onderzoek is de gebruikte dosis laag. Mbt vitamine A vallen studienummers 14,15 en 109 significant ten faveure van vitamine A uit, zij het dat slechts 2 hiervan ook levensverlenging laten zien ; Studienummers 47,129,267 en 319 laten geen significant effect van vitamine A zien. Het zij nogmaals opgemerkt : de metabolieten van beta-caroteen en vitamine A zijn succesvoller ; zij zullen later apart worden gewogen.

332) Pace A et al ; J Clin Oncol 21 : 927-31 ; 2003 ; Vitamine E vermindert de neurotoxiciteit van cisplatinum significant.

341) Martin-Jimenez M et al ;N Engl J Med 315 : 894-5 ; 1986 ; Vitamine E gaat in gerandomiseerd onderzoek haaruitval door adriamycine niet tegen.

346) Slesarev VI et al ; Med Oncol 15 : 37-43 ; 1998 ; Bij patiënten in een vergevorderd stadium van kanker en last hebbend van de toxiciteit van TNF - Tumor Necrose Factor, bleek de conditie met D-peptidoglucaan significant te verbeteren.

360) Bellantone R et al Suregery 132 ;1109-12 ; 2002 ; Na totale thyreodectomie verminderen calcium en vitamine D in gerandomiseerd onderzoek de verschijnselen van hypocalciemie.

360) Bellantone R et al Suregery 132 ;1109-12 ; 2002 ; Na totale thyreodectomie verminderen calcium en vitamine D in gerandomiseerd onderzoek de verschijnselen van hypocalciemie.

718) Weijl NI et al ; Eur J Cancer 40:1713-23; 2004: In gerandomiseerd onderzoek geen bescherming van C,E en selenium tegen bijwerkingen cisplatinum ; echter wel met stratificatie.

804) Argyriou AA et al ; Neurology 64:26-31;2005;Vitamine E vermindert in dit gerandomiseerde onderzoek significant de neuropathie veroorzaakt door cisplatin ; zie ook studienummer 332 met een vergelijkbaar resultaat.

900) Dagdemir A et al ; Support Care Cancer 12:263-7;2004 : Vitamine A gaat in gerandomiseerd onderzoek bij kinderen malabsorptie tgv methotrexaat tegen.

1290) Beer TM et al ; Br J Haematol 2006 ; Sep 19 ; Epub ahead of print : Vitamine D vermindert in vergelijking met placebo de kans op thrombose bij patienten die docetaxel krijgen ; dierexperimenteel onderzoek voorspelde dit al. PMID 16984385.

1291) Argyriou AA et al ; J Pain Symptom Manage. 32:237-44 ; 2006 : Vitamine E vermindert neuropathie bij gebruik taxol ; PMID 16939848.

1353)El-Housseiny AA et al ; J Clin Pediatr Dent 31(3) ; 167-70; 2007 ; Vitamine E lokaal vermindert mucositis door chemo wel ; systemische vitamine E niet ; PMID 17550040.

1354)Sung L et al ; Eur J Cancer 43:1269-75 ; 2007 : lokale vitamine E in vergelijking met placebo vermindert mucositis door adriamycine evenwel niet ; PMID 17383174.

1733)S Singh et al ; Breast Cancer Research and Treatment ; 2012 ; 132:625-629 ; in vergelijking met placebo verminderen vitamine D (600 IU) en 1200 mg calcium op dagbasis aantoonbaar de bijwerkingen van femara.

1739)Khurana H et al;Oral Dis 2012 Sep 13 ;PMID 23078515 ; Vitamine E gaat mucositus bij chemo tegen ; pycogenol doet dit in mindere mate eveneens.

2006)Hemati S et al; J Res Med Sci 2012;17;S49-58 : Vitamine E en selenium verminderen nefropathie door cisplatin ; zie o.a. 110 en  2002.

2047)Afonseca SO et al; Sao Paulo Med J 2013 Mar;131(1):35-8;PMID 23538593 ; Vitamine E verminderde in dit onderzoek neuropathie door oxaliplatin niet; wel was door de E de diarree bijna significant minder.

2080)Kottschade LA et al; Support Care Cancer 2011 Nov;19(11):1769-77;PMID  20936417 ; vitamine E  : 400 mg per dag verminderde in deze RCT niet de neuropathie door chemo.

2083)Chalermchai T et al; Asia Pac J Clin Oncol 2010 Sep;6(3):155-60; PMID 20887495 ; vitamine B6 in een dagdosering van 200 mg gaat het ontstaan van het hand-voet-syndroom bij gebruik van xeloda tegen.

2112)Pace A et al ; Neurology 2010 Mar 2;74(9):762-6;PMID 20194916 : Vitamine E verminderde ook in dit onderzoek de neurotoxiciteit van cisplatin ; zie ook o.a. 2006.

2376)Argyriou AA ; Support Care Cancer; 2006 Nov;14(11):1134-40;PMID 16622646; Vitamine E extra vermindert neuropathie door cisplatin.

2463)Hidalgo M et al; Anticancer Drugs 1999 Apr;10(4):393-5;PMID 10378674 Lokaal extra vitamine D3 gaat haaruitval door chemo niet tegen.

2709)Ota M et al; Hepatogastroenterology 2014 Jun;61(132):1008-13;PMID 26158157 : Vitamine B6 vermindert handvoetsyndroom niet bij gebruik xeloda. Zie ook 2083 en 2231 ; het lijkt inderdaad niet te werken.

2759)Villani V et al ; Head Neck 2016 ; PMID 26849799 ; 400 mg vitamine E vemindert de toxiciteit van cisplatin in vergelijking met placebo.

2779)Salehi Z et al ; Int J Prev Med 2015 Nov 2;6:104;PMID 26682028 ; Vitamine E gaat neuropathie door oxaliplatin niet tegen.

3076)Kokkonen J et al; Pediatr Hematol Oncol 2002 Apr-May;19(3):181-92;PMID 11936731 ;Extra vitamine A gaat bij kinderen darmlaesies door chemo niet tegen.

3124)Corrie PG et al; Br J Cancer 2012 Aug 7;107(4):585-7;PMID 22814578 ; Vitamine B6 ging in dit onderzoek de bijwerkingen van xeloda op de huid enigszins tegen ; uierzalf is ook een goede optie!

3134)Von Gruenigen V et al; Cancer 2010 Oct 15;116(20);4735-43; PMID 20629022 ; B6 gaat hand-/voetklachten als bijwerking van doxorubicine niet tegen.

3206)Schloss JM et al ; Support Care cancer 2017 Jan;25(1):195-204; PMID 27612466 ; B-complex blijkt neuropathie als bijwerking van chemo niet tegen te gaan.

3581)Eriksen JG et al;Support Care Cancer 2017 jul;25(7):2179-85; PMID 28197850 ; K3 vermindert rash door cetuximab niet ; de onderzoekers zijn dom. K3 moet je met C combineren bij bijv bestraling en gemzar en dan zijn er nog mogelijkheden om het prooxydantkoppel K3 en C te versterken.

3760)Anoushhirvani AA et al ; Open Access Maced J Med Sci 2018 Oct 21;6(10):1857-61 Vitamine E met omega-3 verminderen neuropathie door taxol. PMID 30455762.

Vruchtensappen:

1687)Ingersoll GL et al ; Oncol Nurs Forum. 2010 Mar;37(2):213-21;PMID 20189927 : Corcord-vruchtensap  vermindert in een RCT bij kankerpatienten die chemo krijgen, misselijkheid en braken in vergelijking met placebo!

Yoga:

2486)Sprod LK et al ; J Geriatr Oncol 2014 Oct 30;PMID 25449185 ; yoga verminderde ook in dit onderzoek vermoeidheid en bijwerkingen van de behandeling.

2731)Farifteh S et al; Iran J nCancer Prev 2014 Fall;7(4):179-83;PMID 25628838 ; Lach-yoga vermindert stress kankerpatienten voor chemo.

3391)Chaoul A et al; Cancer 2018 Jan 1;124(1):36-45 ; PMID 28940301 ; Tibetaanse yoga verbetert welbevinden tijdens chemo.

3600)Anestin AS et al; J Evid Based Complementary Altern Med 2017 Oct;22(4):721-30; PMID 28470117 : Bali Yoga vermindert misselijkheid en braken bij chemo niet.

Zilvernitraat:

1049) Paschoalini Mda S et al ; Chest 128: 684-9 ; 2005 ; Zilvernitraat is ter behandeling van pleurale effusie zeker zo effectief als talk (zie 973 : talk is voor dit doel superieur aan doxorubicine!!).

Zink:

20) Ripamonti C et al ; Cancer ; 82(10);1938-45. Zink bevordert smaakherstel na chemotherapie significant beter dan placebo.

1906)Mansouri A et al; Hemat Oncol 2012 Mar;30(1):22-6;PMID 21692101 ; Zink blijkt in vergelijking met placebo mucositis in geval van hematogene stamcel-transplantatie in althans dit onderzoek niet tegen te gaan ; zie ook 1567.

2581)Arbabi-Kalati F et al; Arch Iran Med 2012 Jul;15(7):413-7;PMID22724877 ; zinksulfaat vermindert mucositis door chemo in vergelijking met placebo.

3100)Mehdipour M et al; Daru 2011;19(1):71-3; PMID 22615642 ; Zinksulfaat gaat mucositis mond bij chemo beter tegen dan chloorhexidine.

Zudan:

1413) Huang J et al ; Zhonghua Zhong Liu Za Zhi 20:153-4; 1998 : Zudan blijkt ter bestrijding van nausea en emesis zeker zo effectief als Zofran, indien cisplatinum gegeven wordt. PMID 10920971.

Zwarte bonen:

2774)Wu YY et al ; Oncol lett 2015 sep;10(3)1793-8;PMID26622752; Een polysaccharideextract van de zwarte sojaboon gaat neutropenie door chemo niet aantoonbaar tegen ; wel verbetert in vergelijking met placebo de levenskwaliteit.

Varia aan onderzoeken naast chemo specifiek:

471) Li Z et al ; Hua Xi Yi Ke Da Xue Xue Bao 31 : 334-7 ; 2000 ; Inenting voor Pseudomonas aeruginosa verbetert de immuniteit bij kankerpatiënten zo veel dat althans in gerandomiseerd onderzoek 2/3 van de infecties samenhangend met vooral chemo worden voorkomen, hetgeen de kwaliteit van leven verbetert en een betere behandeling mogelijk maakt.

1058) Nikoletti S et al ; J Clin Nurs 14: 750-3;2005 : Zowel gewoon ijs als ijs met een smaakje gingen tov standard care mucositis samen hangend met 5-FU tegen ; wel gaf ijs met een smaakje eerder aanleiding tot hoofdpijn of misselijkheid ; dus gewoon ijs is een goede optie.

1142) Bruera E et al ; J Clin Oncol 23:2366-71; 2005 : Bij lichte tekenen van uitdroging (!) bij terminale (!) kankerpatienten blijkt 2 dagen achtereen 1000 ml extra vocht in 4 uur parenteraal tov slechts 100 ml met een normaal zoutgehalte als placebo, de toestand te verbeteren : minder spierkrampen, meer rust ; hallucinaties en vermoeidheid namen niet af ; behandelaars die niet bekend waren met de behandeling pikten de behandelden er significant vaker uit. Voldoende vocht is bij dergelijke patienten kennelijk relevanter dan doorgaans wordt gedacht. PMID 15800328.

1143) Cao GW et al ; Zhonghua Zhong Liu Za Zhi 16: 428-31 ; 1994 : Patienten met vergevorderde kanker behandeld met LAK/IL2 lieten met Lycium barbarum polysacchriden significant vaker een respons zien. PMID 7720497.

1231) Williams R et al ; J Pediatr Oncol Nurs 21: 223-32 ; 2004 : Indien kinderen die wegens kanker opgenomen zijn kunnen eten met hun verzorger(s)/ouder(s) dan leidt dit tot meer tevredenheid bij patient en verzorger(s)/ouder(s) en kind. Kortom kinderen met kanker dienen zoveel mogelijk met ouder(s)/verzorger(s) te kunnen eten. PMID 15490867.

1310)Pohl G et al ; Support Care Cancer 13 oktober ; 2006 ; Epub ahead of print : Handen opleggen door iemand die zegt dat hij daardoor symptomen van kanker kan verminderen blijkt in vergelijking met een acteur die doet alsof  onder let wel beide condities tot vermindering van de symptomen te leiden. Het ritueel heeft een gunstig psychologisch effect ongeacht wie het doet. PMID 17039380.

1397)Gandemer V et al ; J Pediatr Hematol Oncol 29:86-94 ; 2007 :Kauwgom kauwen gaat bij kinderen die chemo krijgen mucositis van de mondholte tegen. PMID 17279004.

1519)Simeit R et al ; Rehabilitation (Stuttg) 46: 220-7 ; 2007 ; PMID 17721835 ; slaaptherapie om slapen te bevorderen werkt om conditie kankpatienten te verbeteren ; acceptatie van een therapie blijkt hierbij een zeer grote rol te spelen ; niet onlogisch bij een subjectieve variabele.

1579)Ancoli-Israel S et al ; Support Care Cancer 2011 Jun 11 ; PMID 21660669 ; behandeling met helder wit licht voorkomt vermoeidheid in vergelijking met gedimd rood licht.

1611)Liu Y et al ; Di Yi Jun Yi Da Xue Xue Bao 2005 Oct;25(10):1308-11; PMID 16234118 ; Lactone I van Atractyloides macrocephala Koidz  bleek bij cachectische kankerpatienten in vergelijking met een visoliesupplement de eetlust te verbeteren.

1620)Shi J et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2005 May;25(5):451-3;PMID 15957843 ; Bij vochtophoping in verband met kanker in de borstholte is het resultaat van drainage plus aiyishu-injecties beter dan van drainage alleen ; met Aiyishu was er minder pleurale effusie en was de levenskwaliteit beter.

1710)Jones JM et al ; Psychooncology ; 2011 sep 9; PMID21905162 ; extra informatie over reguliere therapie buiten gewone informatie  maakt dat patienten aantoonbaar beter psychologisch op verdere therapie zijn voorbereid ; juist in de CAM-sector  wordt veel extra informatie over de reguliere therapie gegeven.

1746)Jeste N et al; Qual Life res 2012 Aug 3;PMID 22865153 : wit licht vermindert in vergelijking met gedimd rood licht vermoeidheid bij kankerpatienten.

1803)Carlson LE et al; Psychooncology 2013 Aug;22(8):1880-8;PMID 23147718 : screening voor distress en dan individuele complementaire therapie verminderen pijn en vermoeidheid t.o.v. niet screenen etc.

1805)Duijts SE et al; J Clin Oncol  2012 Nov 20;30(33):4124-33;PMID23045575 ; cognitieve therapie plus lichaamsbeweging vermindert menopauzeklachten bij patiënten die door de behandeling in de overgang gekomen zijn.

1821)Olver IN en Dutney A;Altern Ther Health Med 2012 Sep-Oct ; 18(5):18-27: Blind bidden op gerandomiseerde basis blijkt de levenskwaliteit van kankerpatiënten te verbeteren. Over religie zegt dit onderzoek volgens mij overigens niets ; er is wel een effect op de levenskwaliteit. PMID 22894887.

1980)Lee J en Yoon SW et al; Integr Cancer Ther 2013 Nov 25 ; PMID 24282101 ; bij chronisch zieken inclusief kankerpatiënten blijkt verbranden van moxa de pijn te verminderen  ; zie ook  943, 1543 en 1909.

2004)Athibovonsuk P et al; Gynecol Oncol 2013 Dec;131(3);679-82;PMID 24099839 : intraveneuze ijzer bij chemo vermindert noodzaak extra bloedtransfusies.

2090)Lovell MR et al; J Pain Symptom Manage 2010 Jul;40(1):49-59;PMID20619212 : informatie over pijn in de vorm van een video en folders helpt om de pijn bij kankerpatienten te verminderen.

2096)Ando  M et al; J Pain Symptom Manage 2010 Jun;39(6):993-1002;PMID20538183 ; Het  ‘Leven doornemen’ in een gesprek blijkt via diverse meetschalen de kwaliteit van leven bij terminale kankerpatienten te verbeteren.

2109)Madden JR et al; J Pediatr Oncol Nurs 2010 May-Jun;27(30:133-45;PMID 20386062 ; kunsttherapie verbetert de levenskwaliteit bij kankerpatienten die chemo krijgen.

2111)Forzoni S et al; Palliat Support Care 2010 Mar;8(1):41-8;PMID20163759 ; Kunstherapie bleek ook in dit onderzoek de levenskwaliteit tijdens chemo te verbeteren.

2119)Qiu Y et al; Transplant Proc 2009 Dec;41(10):4232-7;PMID 20005375 ;Patienten die een lever getransplanteerd krijgen vanwege kanker in de lever of om een andere reden hebben door glutaminedipeptide minder last van schade aan de nieuwe lever en een kortere ligduur in het ziekenhuis.

2276)Winger JG et al ; Ann Behav Med 2014 Oct;4892):235-45;PMID24648018 ; Dieet en bewegen verbetert lichamelijke conditie en welzijn ; telefonisch motiveren verbetert  het resultaat.

2457)Ozgur Tan M et al; Urol Int. 2001;67(1):54-8;PMID 11464117 ; Transcutane stimulatie van zenuwen naast ondansetron versus ondansetron gaat misselijkheid en braken bij op cisplatin gebaseerde chemo extra tegen

2462)Pearl ML et al; Cancer Nurs 1999 Aug;22(4):307-11;PMID 10452208; stimuleren van zenuwen door de huid vermindert misselijkheid en braken bij op cisplatin gebaseerde chemotherapie

2503)Saito H et al ; Support Care Cancer 2014 Nov;22(11):2935-40 ; PMID 24854326 ; Goede tandverzorging vermindert de kans op mucositis als gevolg van chemo

2694)Chi KH et al; Nutr Cancer 2014;66(7):1211-9;PMID 25256137 ; MS-20 een gefermenteerd sojaprodukt bevordert het herstel van het immuunsysteem bij chemo en verbetert de levenskwaliteit.

2695)Zhang X et al; Evid Based Complement Alternat Med 2014;2014:860631PMID 25254060 ; electroacupunctuur vermindert misselijkheid en braken bij chemo.

2696)Wang J et al; Zhongguo Xi Yi Jie He Za Zhi 2014 Aug;34(8):947-51 ; guilu erxian verminderde de bijwerkingen van chemo volgens Chinese criteria.

2741)Khedr EM et al; Eur J Pain 2015 Apr;19(4):519-27  ; PMID 25142867 ; Transcraniale magnetische stimulatie vermindert neuropathische pijn bij kanker.

2777)Zhang LL et al J Pain Symptom Manage 2016 Mar;51(3):504-11 ; PMID 26721747 ; Tai Chi naast chemo vermindert vermoeidheid en verbetert de conditie.

2780)Pagliaro G et al ; Explore (NY). 201§6 Jan-Feb;12(1):42-9 ; PMID 26657031 ; Tong Len meditatie vermindert depressie bij kankerpatienten ; uiteraard in vergelijking met een controle-groep van dergelijke patienten.

2797)Focan c et al ; Anticancer Res 2015 Nov;35(11):6311-5 ;PMID 26504068; Dieetadvies plus mindfulness gaat cachexie tegen.

3010)Grob CS et al; Arch Gen Psychiatry  2011 jan;68(1):71-8;PMID 20819978 ; Psilocybine vermindert angst bij patienten met vergevorderde kanker ; verder onderzoek is gewenst.

3107)Yamaguchi T et al; J Pain Symptom Manage. 2012 Jun.; 43(60:1001-12;PMID 22651946 ; extra vocht intraveneus verbetert welbevinden terminale kankerpatienten.

3229)Kissane DW et al; J Clin Oncol 2016 Jun 1;34(16):1921-7 ; PMID 27069071; Familietherapie vermindert psychisch lijden bij kanker.

3245)Bruera E et al; J Clin Oncol 2013 Jan 1;31(1):111-8 ; PMID 23169523 ; extra water parenteral met een fysiologische hoeveelheid zout versus dit niet, heeft geen invloed op levenskwaliteit terminale kankerpatienten of op hun overlevingsduur

3248)Fann JR et al; Psychooncology 2016 Aug 17; PMID 27530529 ; meer kennis kunnen verwerven over de ziekte , hulp daarbij krijgen en de zorg direkt klunnen beinvloeden verbetert het welbevinden van kankerpatienten.

3308)Siekkinen M et al ; Psychooncology 2015(5):515-22;PMID 25241958 : beter het waarom en hoe weten van je behandeling verhoogt je welbevinden wanneer iemand kanker heeft.

3431)Schonsteiner SS et al; Exp Hematol Oncol 2017 Feb 7;6:5; PMID 28194306 ; vibratie naast een basisprogramma integrative medicine vermindert  neuropathieklachten bij chemo in vergelijking met integrative medicine alleen.

3504)Tonezzer T et al; J Phys Ther Sci 2017 Apr;29 94):685-92;PMID 28533610; Transcutane elektrische zenuwstimulatie gaat neuropathie door chemo niet tegen.

3514)Clotfelter CE; Oncol Nurs Forum 1999 Jan-Feb;26(1):27-33;PMID 9921566; Goede voorlichting over pijn leidt tot minder pijn.

3561)Mohd-Sidik S et al;Patient Educ Couns. 2018 May;101(5):862-71; ; betere uitleg bij chemo verhoogt gevoel van zelfwaarde bij patient.

3676)Johnson JA et al; J Cancer Surviv 2018 Apr;12(2):206-215;PMID 29127575 “: Helder licht in de ochtend vermindert vermoeidheid bij kanker patienten.

3688)Schneider SM et al; Oncol Nurs Forum 2004  Jan-Feb; 31(1):81-8; PMID 14722591 ; Virtuele realiteit blijkt aandacht van stress af te leiden en zo welbevinden bij chemo te bevorderen.

3713)XIAO Y et al; Asian Pac J Cancer Prev. 2014;15(9):3951-4; PMID 24935579 ; elektronisch apparaat tegen misselijkheid vermindert daadwerkelijk misselijkheid bij chemo.


Plaats een reactie ...

Reageer op "Studiepublicaties van niet-toxische middelen en behandelingen uit literatuurlijst van arts-bioloog drs. Engelbert Valstar naast chemo ongeacht de vorm van kanker"


Gerelateerde artikelen
 

Gerelateerde artikelen

Studiepublicaties van niet-toxische >> Chemo blijkt alleen effectief >> Voeding vermindert kans op >> Aanvullende voeding en voedingsuppletie >> Aanvullende voeding en voedingsuppletie >> Anti-oxidanten bij chemo verminderen >> Uitleg en opsomming van effecten >> 80 procent van een chemobehandeling >> Lees hier een artikel waar >> Chemo en voedingstoffen: Vitamine >>