Mocht u de informatie op onze website kanker-actueel.nl waarderen dan wilt u ons misschien ondersteunen met een donatie

Ons rekeningnummer is: RABO 37.29.31.138 t.n.v. Stichting Gezondheid Actueel in Terneuzen.

Onze IBANcode is NL79 RABO 0372 9311 38

Als donateur kunt u ook korting krijgen bij verschillende bedrijven.

En we hebben een ANBI status

Update 18 mei 2019: 

Ik heb de specieke studievermeldingen van niet-toxische middelen en weinig tot geen invasieve behandelingen al of niet als aanvulling op behandelingen voor borstkanker in alle stadia bij elkaar gezet in onderstaande lijst. De nummers refereren aan de plaats in de algemene literatuurlijst van arts-bioloog drs. Engelbert Valstar 

Onderaan artikel staan de preventie studies specifiek gerelateerd aan borstkanker

Aparte lijsten van studies uitgevoerd bij specifiek een bepaalde vorm van kanker of naast bestraling of chemo of operatie of stamceltransplantaties c.q. beenmergtransplantaties heb ik uitgesplitst uit de algemene lliteratuurlijst om het u gemakkelijker te maken.

Zie: https://kanker-actueel.nl/NL/literatuurlijsten-niet-toxische-middelen-en-behandelingen-per-kankersoort-en-aanvullend-op-chemo-operatie-en-bestraling.html

Zie ook Nutritional Oncology van D.Heber et al ISBN 0-12-335960-0 ; dit boek is geredigeerd door Harvard en door het Memorial Sloan Kettering Institute !! Als u het boek bestelt krijgt u de tweede bijgewerkte versie van het boek.

Voor artsen en wetenschappers en voedingsdeskundigen is dit studierapport: Epigenetics: A New Link Between Nutrition and Cancer dat volledig gratis is in te zien zeer zeker interessant. Het analyseert de relatie tussen effecten van bepaalde voedingstoffen op de mRNA's, dus het effect van voedingstoffen op het ontstaan of juist repareren van DNA fouten - genmutaties.

Van een aantal van de belangrijkste studies uit onderstaande lijst vindt u ook omschrijvingen en vertalingen van abstracten en volledige studierapporten op onze website. Zoek via sleutelwoorden in onze zoekfucntie rechtsboven elk artikel of raadpleeg sitehulp hoe U op onze website naar artikelen kunt zoeken. Specifiek benoemde niet-toxische middelen en weinig invasieve behandelingen vindt u ook onder de rubriek complementair.

meridian_clock

De Chinese "elementenwijzer" voor TCM - Traditionele Chinese Medicijnen bij lichamelijke aandoeningen

Ervaringen van kankerpatienten, met ook andere vormen van kanker dan borstkanker, met complementaire aanpak zijn te vinden onder ervaringsverhalen en er zijn ook een aantal video's te bekijken van kankerpatiënten.

Zo maar een boek uit de selectie van boeken over voeding die mij werd aanbevolen en wellicht een  hulp voor kankerpatiënten. De 45 meest geneeskrachtige groenten, de culinaire gids van Thomas Dijkman,

 

Raadpleeg voor aanvullende antioxidanten en voedingsupplementen aub altijd een goed gekwalificeerd orthomoleculair arts. Soms is een bepaald voedingssupplement niet gewenst tijdens een behandeling met een bepaalde chemo of immuuntherapeutische aanpak bv. Of moet voor de goede opname een bepaald voedingsupplement gecombineerd worden met een ander voedingsupplement. En ook met de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van personalised medicine kunnen bepaalde supplementen juist tegengesteld werken.

Wellicht kunt u deze lijst uitprinten of een aantal studies uit deze lijst door selecteren en aan uw behandelend oncoloog voorleggen.

Selectie van gerandomiseerde studies op alfabetische volgorde ingedeeld met voeding, voedingstoffen, vitamines, antioxydanten, niet-toxische stoffen en niet invasieve behandelingen specifiek voor borstkanker uit de literatuurlijst van arts-bioloog drs. E. Valstar:

Acupunctuur en Sham-acupunctuur:

1332)Roscoe JA et al ; J Soc Integr Oncol 4:16-20 ; 2006 : Acupressuurbanden verminderen verminderen misselijkheid bij vrouwen met borstkanker die adriamycine-bevattende chemo krijgen ; zie ook 1054 plus achterliggende literatuur en 1136 ; PMID 16737668.

1389)Nedstrand E et al ; J Psychosom Bbstet Gynaecol 27:193-9 ; 2006 ; Bij vrouwen met borstkanker  nemen door ontspanningstherapie en elektro acupunctuur  climacterische klachten af en verbetert het psychologisch welbevinden ; PMID 17225620.

1436) Mehling  WE et al ; J Pain Symptom Manage 33:258-66 ; 2007 : Massage en acupunctuur verminderen tezamen postoperatieve pijn igv borstkanker ; ook psychisch was de uitwerking significant positief ; PMID 17349495.

1437) Molassotis A et al ; Complement Ther Med 15:3-12; 2007 : Acupressuur op P6 vermindert misselijkheid, braken etc. bij borstkankerpatienten die chemo krijgen. PMID 17352966. Zie ook 1136.

1873)Suh EE ; Oncol Nurs Forum 2012 Jan;39(1):E1-9;PMID22201663 ; Acupunctuur op P6 verminderde ook in dit onderzoek de misselijkheid bij borstkankerpatiënten die chemo kregen. Zie ook o.a. 1136, 1437 en 1438.L

1822)Bokmand S en Flyger H; Breast 2013 Jun;22(3):320-3; PMID 22906948 ; Acupunctuur blijkt in dit onderzoek menopausale klachten bij borstkankerpatiënten te verminderen.

1651)Yu JM et al ; Zhen Ci Yan Jiu 2010 Feb;35(1):43-6; PMID 20458906; Elektroacupunctuur vermindert bij narcose behoefte aan reguliere medicatie en geeft eveneens een stabielere bloeddruk (dit alles bij operatie vanwege borstkanker).

1654)Frisk J et al ; Support Care Cancer 2011 ; april ; PMID 21468626 ; Acupunctuur verbetert levenskwaliteit en slaap bij borstkankerpatiënten, die last hebben van hot flushes : deze nemen af, maar ook de angst etc.

2218)Crew KD et al; J Cancer Surviv 2007 Dec;1(4):283-91;PMID18648963 ; in dit onderzoek verminderde acupunctuur bij patienten met borstkanker gewrichtsklachten door aromataseremmers.

2231)Frisk J et al; Climacteric 2008 Apr;11(2):166-74;PMID 18365859 ;Eletroacupunctuur blijkt bij vrouwen met borstkanker het aantal hot flushes te verminderen

2243)Deng G et al; J Clin Oncol 2007 Dec 10;25(35):5584-90;PMID 18065731 ; Acupunctuur vermindert hot-flushes bij borstkankerpatienten.

2262)Mao JJ et al; Cancer 2014 Jul 30 ;PMID25077452 ;  electroacupunctuur vermindert bij vrouwen die voor borstkanker AI’s gebruiken in vergelijking met sham-acupunctuur : vermoeidheid, angst en depressie.

2302)Bao T et al; Cancer 2014 Feb 1;120(3):381-9;PMID 24375332 ; Acupunctuur vermindert bijwerkingen aromataseremmers op spieren/gewrichten ; zie ook 1998 en 2262.

2183)Nedstrand E et al ; Climacteric 2005 Sep;8(3):243-50 ;PMID 16390756 ; Ontspanningsoefeningen plus elektroacupunctuur vermindert vasomotorische symptomen bij vrouwen  met borstkanker ; zie ook o.a. 1389

2662)Lv X et al; Zhongguo Zhen Jiu 2015 May ;35(5):447-50; PMID 26255515; Oorbehandeling met acupunctuur maar ook TCM - Chinese kruiden zijn zinvol om depressieve symptomen bij borstkanker te verminderen.

2729)Hervik J en Mialand O ; Springerplus 2014 Mar 14:3:141 ;PMID 25674442 ; acupunctuur werkt tegen hot flashes bij borstkanker na een vervroegde overgang ; het werkt 3 maanden tot 2 jaar door.

2733)Xiao B en Liu ZH ; Zhongguo Zhen Jiu 2014 Oct;34(10):956-60;PMID 25543421 acupunctuur en ooraccupressuur werkzaam tegen depressie bij vrouwen met borstkanker.

2739)Giron PS et al ; Support Care Cancer 2015 Dec 15 ;  PMID 26670916; bij vrouwen die voor borstkanker geopereerd werden had acupunctuur geen effect op het herstel, maar ook niet op de kans op een depressie.

2782)Mao JJ et al ; J Clin Obcol 2015 Nov 1;33(31):3615-20; PMID 26304905 ; elektroacupunctuur is beter dan gabapentine tegen overgangsklachten bij borstkankerpatienten.

2786)Yeh  CH et al; Cancer Nurs 2015 Oct 26 ; PMID 26390073 ; Ooracupunctuur vermindert pijn en vermoeidheid bij borstkankerpatienten ; tevens verbetert het de slaap.

2791)Lesi G et al ; J Clin Oncol 2016 Mar 28;PMID 27022113 ; Acupunctuur plus selfcare vermindert hot flashes bij vrouwen met borstkanker en verbetert de levenskwaliteit.

2874)Belmonte R et al; Clin Rehabil 2012 Jul;26(7):607-18 ; PMID 22172923 ; Elektrotherapie in een lage frequentie vermindert oedeem bij borstkanker niet.

2811)Crew KD et al ; J Clin Oncol 2010 Mar 1;28(7):1154-60;PMID 20100963 ; acupunctuur vermindert stijfheid en gewrichtsklachten door aromataseremmers.

2888)Walker EM et al ; J Clin Oncol 2010 Feb 1;28(40:634-40;PMID 20038728; acupunctuur naast tamoxifen bij borstkanker vermindert vasomotorische symptomen door dit middel.

2936)Solanki SL ; Korean J Anesthesiol 2016 Jun;69(3):234-8; PMID 27274367; acupressuur vermindert hoesten als bijwerking van fentanyl.

2937)Yao C et al; Curr Oncol 2016 Feb;23(1):e27-34;PMID 26966410 ; warme acupunctuur vermindert borstkanker gerelateerd oedeem.

2938)Greenlee h et al; Breast Cancer Res Treat 2016 Apr;156(3):453-64 ; PMID 27013473 ; electroacupunctuur gaat neuropathie door taxol niet tegen.

3001)Jahr S et al; J Rehabil  Med 2008 Aug; 4098):645-50;PMID 19020698; laag-frequente electrostatische velden verminderen oedeem bij borstkanker en de daarmee samenhangende pijn.

3043)Hervik J en Mjaland O ; Int J Womens Health  2010 Sep 28;2:319-25 ; PMID 21151679 ; Acupunctuur vermindert bijwerkingen aromataseremmers ; ook op langere termijn!

3168)Zick SM et al; JAMA Oncol 2016 Nov 1;2(11):1470-6;PMID 27388752; Acupressuur zelf toegediend vermindert vermoeidheidsklachten bij vrouwen met borstkanker.

3287)Garland SN et al; Menopause 2017 May;24(5):517-23;PMID 27875389 ; Electroacupunctuur is bij borstkankerpatienten even effectief om de slaap te bevorderen als gabapentine.

3355)Yeh CH et al; Oncol Nurs Forum 2017 Jul 1 ;44(40:476-87;PMID 28632237 ; Acupressuur vermindert artrosepijnen in relatie tot aromataseremmers bij de behandeling van borstkanker.

3436) B ao T et al; Breast Cancer Res Treat 2018 Mar 8; PMID 29520533 ;Acupunctuur vermindert oedeem door borstkankerbehandeling niet.

BCAA - Aminozuren:

6) Heys S et al ; Int J Oncol 1998 ; 12 : 221-5. In dit gerandomiseerde onderzoek bleek het aminozuur l-arginine bij borstkanker de responskans op chemotherapie significant te verbeteren.

2772)Greven KM et al; J Community Support Oncol 2015 Mar;13(3):87-94 ; PMID 26287032 ; de combinatie van arginine , ginseng, ginkgo, damiana en een multi  verbeterde het sexueel welbevinden bij vrouwen met een gynaecologische tumor of borstkanker niet. Het lichamelijk welbevinden werd door de combinatie wel beter.

BCG - Bacillus Calmette-Guerin:

451) Pouillart P et al ; Bull Cancer 68 : 6-18 ; 1981 ;BCG naast chemo bij uitgezaaide borstkanker verbetert de prognose niet.

452) Pouillart P et al ; Bull Cancer 68 :171-86 ; 1981 ; BCG is bij borstkanker ook niet van belang in de adjuvantsituatie.

507) Muss HB et al; Cancer 47:2295-2301; 1981; Een methanolextract van BCG (geen levend vaccin) had geen effect op regressiekans, mate van complicaties en overleving bij borstkankerpatienten die chemotherapie kregen. Zie ook referentie 451.

561) Senn HJ et al; Recent Results Cancer Res 80: 177-84; 1982; BCG als extra adjuvans naast chemo voor geopereerde borstkankerpatiënten verbetert de ziektevrije overleving en de overleving sec.

664)Hubay CA et al ; Surgery 87 : 494-501 ; 1980 ; Bij patiënten met een positieve oestrogeenreceptor verbetert tamoxifen plus BCG de ziektevrije overleving meer dan tamoxifen alleen ; bij patiënten met een negatieve oestrogeenreceptormeting werd dit niet gevonden.

681)Senn HJ et al ; Adjuvante chemo plus BCG bij vrouwen, die bij operatie wegens borstkanker nul klieren hadden geven een betere ziektevrije overleving dan chemo alleen.

695) Britell JC et al ; Cancer Clin Trials 2 ; 345-50 ; 1979 ; Een methanolextract van BCG verbetert resultaat van 5-FU,cyclofosfamide en prednison bij patienten met gevorderde borstkanker niet.

726)Hubay CA et al ; J Steroid Biochem 23:1147-50 ; 1985 ; Als extra adjuvans wegens borstkanker naast CMF/hormonale therapie verbetert BCG ziektevrije overleving na 6 jaar follow-up niet.

740) Buzdar AU et al ; Cancer 53 : 384-9; 1984 ; BCG als extra adjuvans bij de behandeling van borstkanker verbetert ziektevrije overleving en overleving sec niet ; dit resultaat stemt overeen met ander onderzoek : BCG is expliciet van belang bij blaaskanker, AML, darmkanker en NHL maar expliciet niet bij borst-, longkanker, de ziekte van Hodgkin en het maligne melanoom.

742) Pearson OH et al ; Breast Cancer Res Treat S61-8 ; 1983 ; BCG naast CMF en Tamoxifen als extra adjuvans verbetert de prognose van borstkanker niet ; dit is vaker gevonden!

904) Torney DC et al ; J Clin Oncol 1:138-45;1983 ; BCG verlaagt bij patienten die voor borstkanker CMF krijgen de kans op leukopenie en verbetert bij 5 jaar de ziektevrije overleving. 558,681 en 664 zijn wat BCG als extra adjuvans voor borstkanker ook positief ; in 452,740 en 742 wordt evenwel geen voordeel van BCG gevonden.

Bewegen en sporten:

800) Headley JA et al ; Oncol Nurs Forum 31:977-83;2004; Extra lichaamsbeweging zittend blijkt in gerandomiseerd onderzoek bij vrouwen met vergevorderde borstkanker die chemo krijgen het fysieke welbevinden aantoonbaar langer op niveau te houden. Minder calorieen (zie studie onder no. 11) al dan niet gecombineerd met extra lichaamsbeweging zijn bij borstkanker gunstig. Extra calorieen zijn bij kanker in het algemeen juist eerder ongunstig. Een en ander correleert met epidemiologisch onderzoek dat overgewicht (veel eten en/of weinig bewegen) in de preventieve periode een risicofactor voor kanker is.

806) Mock V et al ; Psychooncology 14 oktober ; 2004; Ook in dit gerandomiseerde onderzoek bleek lichaamsbeweging vermoeidheid bij borstkankerpatienten die chemo krijgen, tegen te gaan.

807) Segal R et al; J Clin Oncol 19:657-65;2001; Conditietraining bij vrouwen met borstkanker stadium 1 /2 verbetert hun lichamelijke conditie tov de controlegroep waar deze verslechtert gedurende de behandeling.

808) Courneya KS et al ; J Clin Oncol 21:1660-8;2003; Conditietraining verbetert in gerandomiseerd onderzoek bij patienten behandeld voor borstkanker met o.a. chemo, hart/longfunctie, maar ook de levenskwaliteit.

949) Molassiotis A et al ; Support Care Cancer 10 : 237-46; 2002 : Spierontspanningsoefeningen verminderen in gerandomiseerd onderzoek significant misselijkheid en braken als bijwerking wegens chemo ivm borstkanker.

954) Yoo HJ et al ; Support Care Cancer 2005 Apr 23 (Epub ahead of print) : Ontspanningsoefeningen van de spieren en geleid fantaseren verminderen samen de angst voor chemo, depressiviteit en opstandigheid bij patienten die chemo ivm borstkanker kregen ; na een half jaar was in de interventiegroep de kwaliteit van leven aantoonbaar beter.

934) Campbell A et al ; Eur J Oncol Nurs 9:56-63; 2005 : In dit mini-gerandomiseerde onderzoek (10 versus 12) verbetert lichaamsbeweging de fitheid e.d. bij vrouwen die adjuvante chemo voor borstkanker krijgen.. Het verschil was niet significant maar in combinatie met de vele andere onderzoeken over dit onderwerp in deze lijst is het fenomeen wil van significant belang.

1022) Segar ML et al ; Oncol Nurs Forum 25; 107-13; 1998 : Aerobics verbetert in gerandomiseerd onderzoek welzijn borstkankerpatienten dwz : angst en depressies nemen af/ treden minder op ; self-esteem verbetert echter niet significant.

1102) Lauridsen MC et al ; Acta Oncol. 44:423-57 ; 2005 : In gerandomiseerd onderzoek blijkt fysiotherapie zinvol ivm een slechte schouderfunctie, samenhangende met een eerdere operatie wegens borstkanker.

1116) Nicole Culos-Reed S et al ; In gerandomiseerd onderzoek blijkt yoga bij patienten met borstkanker de kwaliteit van leven te verbeteren , het emotioneel functioneren te verbeteren en diarree te verminderen ; 8 andere psychosociale variabelen verbeterden net niet significant (P < 0,10). Veel variabelen zijn niet onafhankelijk van elkaar ; bij nadere analyse blijkt toch overall de kwaliteit van leven door yoga te verbeteren en darmklachten af te nemen. Verder onderzoek is nodig. Zie ook 977 en 1030.

1137) Mustian KM et al ; J Support Oncol 4:139-45; 2006 : Tai chi chuan doet op gerandomiseerde basis in vergelijking met psychosociale therapie (physical activity control) bij patienten behandeld voor borstkanker de fysieke vermogens toenemen ; de psychosociale groep vertoonde slechts een toename van de flexibiliteit. PMID 16553140. Zie ook 1023.

1150) Ohira T et al ; Cancer 2006 ; March 27 : Gewichtstraining blijkt op basis van gerandomiseerd onderzoek bij borstkankerpatienten de levenskwaliteit te verbeteren. PMID 16568409.

1152) Kim CJ et al ; Cancer Nurs 29:156-65 ; 2006.: Vrouwen die een adjuvante behandeling voor borstkanker krijgen hebben baat bij intensieve lichaamstraining : de conditie gaat minder achteruit ; verder blijkt dat ze ook na de interventieperiode een hogere lichamelijke activiteit blijven houden. PMID 16565627. Zie ook nummer 231 uit de preventieve lijst : bewegen verlaagt bij postmenopauzale vrouwen de oestrogeenspiegels!!

1191) Mckenzie DC en Kalda AL ; J Clin Oncol 21: 463-6 ; 2003 : Bewegingstherapie van arm met lymfeoedeem bij patienten met borstkanker vermindert oedeem niet ; fitheid, algemene gezondheid, vitaliteit en mentaal welbevinden namen wel significant toe. PMID 12560436

1196) Sandel SL et al ; Cancer Nurs 28:301-9 ; 2005 : Dansen blijkt in dit gerandomiseerde onderzoek de kwaliteit van leven bij vrouwen net behandeld voor borstkanker aantoonbaar te verbeteren. PMID 16046894.

1197) Pinto BM et al ; J Clin Oncol 23:3577-87 ; 2005 : Stimulering van lichaamsbeweging thuis van patienten met borstkanker in een vroeg stadium leidt tot vermindering van spanning en vermoeidheid. PMID 15908668.

1198) Thorsen L et al ; J Clin Oncol 23:2378-88 ; 2005 : Home based fitness verbetert bij kankerpatienten die net met chemo zijn behandeld wel de cardio-fitness, maar mental distress of de kwaliteit van leven werden niet beinvloed. PMID15800330.

1202) Pinto BM et al ; Psychooncology 12:118-26; 2003 : Vrouwen waarbij tot 3 jaar terug borstkanker was ontdekt, gingen door lichaamsbeweging positiever over hun lichaam denken ; distress nam af en de conditie nam toe. Het laatste is uiteraard niet verbazingwekkend. PMID 12619144.

1206) MacVicar Mg et al ; Nurs Res 38; 348-51; 1989 : Aerobische interval training blijkt tov placebo en tov niet aerobische strekoefeningen bij patienten die vanwege borstkanker adjuvantchemo krijgen , hun (aerobische) conditie te verbeteren. Dit kan dus ook tijdens chemo. PMID 2587289.

1209) LeVu B et al ; Bull Cancer 84: 957-61; 1997 : Fysiotherapie sec vermindert lymfeoedeem in relatie tot operatie wegens borstkanker ; schouderbewegingen verbeteren dit resultaat niet, maar die verminderden wel de pijn en verbeterden op zich de bewegingsmogelijkheden. PMID 9435797.

1211) Box RC et al ; Breast Cancer Res Treat 75: 35-50; 2002 : Fysiotherapie bevordert herstel schouderbeweging na operatie wegens borstkanker in vergelijking met simpele bewegingsinstructie. PMID 12500933.

1215) Bendz I et al ; Breast 11:241-8; 2002 : Eerder toepassen van schouderbewegingen versnelt herstel abductie schouder na operatie wegens borstkanker ; uiteindelijk geeft een wat latere start van hetzelfde trainingsprogramma hetzelfde resultaat. Voor uitstel van een dergelijk programma is echter normaliter geen reden ; PMID 14965674.

1217) Sprod LK et al ; Integr Cancer Ther 4:287-93 ; 2005 : Uit gerandomiseerd onderzoek blijkt hier dat het gebruik van een wandelstok het herstel van de schouderfunctie na operatie wegens borstkanker bevordert. PMID 16282505.

1219) Schultz I et al ; Ann Surg Oncol 4: 293-7; 1997 : Pas een week in plaats van daags na de operatie wegens borstkanker beginnen met fysiotherapie leidt tot een even goed herstel van de schouderfunctie, maar seroma (ophoping van lymfevocht kort na de operatie) is dan aantoonbaar minder. PMID 9181227. Zie ook 1211 en 1215.

1225) Rezende LF et al ; Rev Assoc Med Bras 52:37-42; 2006 : Gerichte fysiotherapie ipv vrij oefenen heeft geen effect op de kans dat bij borstkankerpatienten de wondranden vlak na operatie loslaten volgens de onderzoekers ; kijk ik naar de trend dan is de gericht behandelde groep niet-significant in het voordeel ; hierbij past een significant geringere arm- en handomvang in de gericht behandelde groep. PMID 16622537. Zie ook 1191, 1209, 1211, 1215 en 1219 ; overall : gericht oefenen na operatie wegens borstkanker is goed om oedeemvorming en daarmee samenhangende problemen tegen te gaan.

1258) Johansson K et al ; Lymphology 38:167-80 ; 2005 : Ingeval van een oedemateuze arm gerelateerd aan borstkanker  blijkt oefenen met een zwachtel zwaarder ; indien men zonder zwachtel oefent en toch met tussenpozen deze draagt blijkt het oedeem op langere termijn niet erger te zijn dan wanneer er tijdens de oefening ook een zwachtel wordt gedragen. PMID 16515225. Zie ook 1209 en vooral meta-analyse bij 1225 : oefenen sec gaat oedeem tegen ; het is goed dat dit zonder zwachtel kan.

1264) Herrero F et al ; Int J Sports Med 27:573-80 ; 2006 : Lichaamsbeweging verbetert conditie en levenskwaliteit als extra behandeling voor borstkanker. PMID 16802254.

1265) Ahmed RL et al : J Clin Oncol 24: 2765-72 ; 2006 : Lichaamstraining (die zoals uit nummer 1264 en andere voorgaande studies blijkt goed is voor borstkankerpatienten) waarbij ook de armen worden meegenomen verergert de lymfeoedeem arm niet. PMID 16702582. Zie ook 1258.

1314)Drouin JS et al ; Cancer 9 oktober ; 2006 ; Epub ahead of print : Regelmatige lichaamsbeweging voorkomt daling Hb bij borstkankerpatienten die adjuvante radiotherapie krijgen. PMID 17031805.

1334)Lee TS et al ; Breast Cancer Res Treat 2006 ; 2 dec ; Epub ahead of print : Oefening van de musculi pectorali vermindert kans op onstaan lympheopedeem tijdens radiotherapie niet. PMID 17143593.

1344)Nikander R et al ; Acta oncologica 46:181-6 ; 2007 : Stevige lichaamstraining na chemo-/radiotherapie voor borstkanker verbetert de fysieke situatie significant, zo blijkt ook uit dit gerandomisserde onderzoek ; PMID 17453366.

1345)Daley AJ et al ; J Clin Oncol 25:1713-21 ; 2007 ; als 1344 ; hier blijkt ook de psychische situatie voor borstkankerpatiënten door de training aantoonbaar te verbeteren. PMID 17470863.

2069)Hayes SC et al; Breast Cancer Res Treat 2013 Jan;137(1):175-86;PMID 23139058; lichaamsbeweging verbeterde ook in dit onderzoek de levenskwaliteit van patienten met borstkanker.

2074)Rogers LQ et al; Integr Cancer Ther 2013 Jul;12(4):323-35;PMID 22831916; Wederom : meer fysieke activiteit  verbetert levenskwaliteit bij borstkankerpatienten.

2092)Haines TP et al; Breast Cancer Res Treat 2010 Nov;124(1):163-75;PMID20734132 ; Fysieke training verbeterde ook in dit onderzoek de mindere conditie van borstkankerpatienten.

2056)Greenlee HA et al; Obesity (Silver Spring) 2013 Jan;21(1):65-76;PMID 23505170; Lichaamsbeweging en en caloriebeperking leidt bij borstkankerpatienten tot verlies van overtollig gewicht, maar na stoppen hiermee kwam het gewichr weer terug. Het accent zou veeleer moeten liggen op lichaamsbeweging sowieso en anders eten.

2057)Cormie P et al; Integr  Cancer Ther 2013 Sep;12(5):423-32;PMID 23439658 ; Trainen met zware gewichten verergert oedemen bij borstkankerpatienten niet. Ik vind het vreemd dat een onderzoek wordt opgezet om te kijken of een vermeende bijwerking misschien optreedt. Duidelijk is op grond van zeer veel studies in deze lijst dat trainen niet alleen de conditie van dergelijke patienten verbetert, maar bijvoorbeeld ook de bijwerkingen van chemo tegengaat.

2052)Cormie P et al; J Cancer Surviv 2013 Sep;7(3):413-24; PMID 23604998 ; het liften van gewichten als deel van trainen  is voor vrouwen met lympheoedeem wegens borstkanker  niet alleen veilig : het verbetert de conditie extra.

2039)Midtgaard J et al; Ann Oncol 2013 Sep;24(9):2267-73;PMID23704198 ; Fysieke training  verbetert niet alleen de conditie van borstkankerpatienten, maar ook hun mentale gezondheid en reduceert depressies.

2036)Ergun M et al; Eur J Cancer Care (Engl). 2013 Sep; 22(5):626-37;PMID 23731173 ; lichaamsbeweging bij borstkankerpatienten  verandert eiwitprofiel overall richting angiogenese remming.

1990)Courneya KS et al; JNCI 2013 Dec 4;105(23):1821-32;PMID 24151326 ; Sporten vernmindert bij chemo voor borstkanker de bijwerkingen ; iets wat al veel vaker is gevonden.

1997)Rogers LQ et al ; Med Sci Sports Exerc 2013 ;PMID 24212124 ; Sporten vermindert vermoeidheid bij overlevers van borstkanker ; bij mensen die slecht slapen was het resultaat beter dan bij de betere slapers ; ook bij wie er zin in had was het resultaat beter.

1920)Mehnert A et al; Onkologie 2011;34(5):248-53:PMID 21577030 : Fysieke training vermindert bij borstkankerpatiënten angst en depressie ; het verbetert ook het zelfbeeld.

1948)Winters-Stone KM et al; Breast Cancer Res Treat 2011 Jun;127(2):447-56; PMID 21424279; Fysieke training gaat bij postmenopauzale borstkankerpatiënten botverlies tegen en maakt de spieren sterker.

1901)Devoogt N et al; BMJ 2011 Sep 1;343:d5326;PMID 21885537 : Extra lymfklierdrainage en extra armoefeningen verbeteren het resultaat van  de standaardlymfklierdrainage bij borstkankerpatiënten niet.

1890) Pace do Amaral MT et al; Physiother Theory Pract. 2012 May;28(40:299-306; PMID 22007656 :  Manuele therapie extra naast gewone schouderoefeningen versus alleen schouderoefening geeft geen verschil bij revalidatie schouder na borstoperatie inclusief lymfklierverwijdering.

1879)Anderson RT et al; J Cancer Surviv 2012 Jun;6(2):172-81 ; PMID 22160629 ;  Snel na de borstkankerdiagnose beginnen met lichaamstraining verbetert direkt de conditie.

1508)Schmitz KH et al ; NEJM 361: 664-73 ; 2009 : PMID 19675330 : Weight-lifting vermindert oedeem aan de arm vanwege borstkanker niet, maar vermindert wel de kans op verergering, vermindert de klachten ervan en maakt de armen sterker uiteraard.

1532)Hsieh CC et al ; Oncol Nurs Forum 35 : 909-15 ; 2008 ; PMID 18980921 ; Trainen leidt voor borstkankerpatienten tot een betere conditie cardiovasculair, maar ook tot vermindering van de vermoeidheid ; iets wat op allerlei manieren al veel vaker is gevonden.

1597)Mustian KM et al ; J Support Oncol 2009 Sep-Oct; 7(5):158-67 ; PMID 19831159 ; Intensief sporten vermindert  bij patienten, die voor prostaatkanker of borstkanker bestraald worden, de kans op vermoeidheid in vergelijking met een controle-groep.

1809)Cantarero-Villanueva I et al ; Arch Phys Med Rehabil 2013 Feb;94(2):221-30;PMID23017985; diepzeeduiken verminderde in deze RCT de vermoeidheid bij patiënten behandeld voor borstkanker.

1810)Winters-Stone KM et al; Osteoporos Int 2013 May;24(5):1637-46;PMID22996743 ; lichaamsbeweging verbetert kwaliteit botten bij patiënten behandeld voor borstkanker.

1818)Cantarero-Villanueva I; Pain Med. 2012 Nov;13(11):1509-19;PMID 22958507 : Oefeningen in warm water verminderen pijn borstkankerpatiënten in nek, schouder en oksel.

1797)Scott E et al; Cancer Causes Control 2013 Jan;24(1):181-91:PMID23184120 : Meer bewegen en caloriebeperking samen  blijkt bij patienten behandeld voor borstkanker de kwaliteit van leven te verbeteren, maar ook cardiovasculair gunstig en niet verbazingwekkend ook de heupomvang te verkleinen.

1808)Saarto T et al; Anticancer Res 2012 Sep;32(9):3875-84;PMID22993332 : bij borstkankerpatiënten verbetert fysieke activiteit kwaliteit van leven.

1779)Johansson K et al; Am J Phys Med Rehabil 2013 Apr;92(4):312-9;PMID 23370582 ;  zwemmen vermindert  chronisch arm oedeem bij patienten met borstkanker.

1765)Taleghani F et al; Iran J Nurs Midwifery Res 2012 Jan; 17(1):47-51: PMID23493334 ; flinke fysieke inspanning door borstkankerpatiënten verbetert hun conditie en hun kwaliteit van leven.

1770)Kashani F et  al; Iran J Nurs Midwifery Res. 2012 Jan;17(1):30-3:Ontspanningsoefeningen verminderen  bij borstkankerpatienten depressie, angst en stress.

1727)Reul-Hirche H ; J Physiother 2011;57(4);258 ; PMID 22093127 ; Bij borstkanker na operatie plus bewegen, geen preventieve werking van lymfklierdrainage ten aanzien van oedeem. Dat zegt niet zoveel : een gunstig effect van lymfklierdrainage, gedurende korte tijd bij bestaand oedeem is echter niet uitgesloten.

2105)Lee SA et al; Clin  Rehabil 2010 Jul;24(7):600-13;PMID 20530648; bij trainen focussen op de scapula in ver band met lymfeoedeem ivm borstkanker, vermindert pijn effectiever en vergroot de kwaliteit van leven in vergelijking met gewoon trainen.

2106)Peppone LJ et al; Clin Breast Cancer 2010 Jun;10(3):224-9;PMID 20497921 ;Trainen met gewichten gaat botontkalking bij vrouwen behandeld voor borstkanker tegen en stimuleert  botvorming zelfs ; uiteraard was dit een gerandomiseerd onderzoek.

2118)Torres Lacomba M et al; BMJ 2010 Jan 12;340;PMID20068255 ; fysiotherapie direct na operatie vanwege borstkanker vermindert de incidentie aan lympheoedeem tot in ieder geval 12 maanden na operatie.

2131)Waltman NL et al; Osteoporos Int. 2010 Aug;21(8):1361-9;PMID 19802506 ; Trainen gaat osteoporose bij postmenopauzale borstkankerpatienten tegen : zij gaan eerder vanwege de therapie in de overgang en hebben het dus eerder nodig.

2136)Courneya KS et al; J Clin Oncol 2009 Sep 20;27(27):4605-12;PMID 19687337; aerobic exercise verbetert conditie en psychische gesteldheid bij vrouwen met borstkanker die last hebben van oedemen.

2180)Reis D et al ; Oncol Nurs Forum 2013 Sep;40(5):E374-81;PMID 23989030; Het Chinese bewegingsprogramma NIA  vermindert bij vrouwen, die voor borstkanker  bestraald worden de vermoeidheidsklachten.

2220)Payne JK et al; Oncol Nurs Forum 2008 Jul;35(4):635-42;PMID 18591167; Bij vrouwen die hormonaal voor borstkanker behandeld worden blijkt met  lichaamsbeweging, de slaap te verbeteren.

2222)Demark-Wahnefried W et al; Clin Breast Cancer 2008 Feb;8(1):70-9;PMID18501061 ; Gezondere voeding (meeer groenten/fruit en extra calcium onder andere) plus bewegen gaat niet alleen overgewicht tegen na chemo bij borstkanker maar ook de meer ongunstige lichaamssamenstelling, die vaak na chemo optreedt.

2249)Heim ME et al;Onkologie 2007 Sep; 30(8-9):429-34;PMID 17848814; Trainen vermindert de vaak bij borstkankerpatienten optredende vermoeidheid ; het is juist zinvol er mee door te gaan.

2251)Courneya KS et al; J Clin Oncol 2007 Oct 1;25(28):4396-404;PMID 17785708 ; aerobe training  en weerstandstraining  verbeterde bij borstkankerpatienten , die chemo kregen in dit onderzoek, niet de levenskwaliteit zoals in dit onderzoek gemeten, maar wel de lichaamssamenstelling en de fitheid.

2253)Beurskens CH et al; BMC  Cancer 2007 Aug 30;7:166;PMID 17760981 : Fysiotherapie vermindert schouderpijn na okseltoilet wegens borstkanker en verbetert de functie van het gewricht.

2258)Naraphong W et al; Nurs Health Sci 2014 Mar 17 ;PMID 24636322 ; Lichaamsbeweging tijdens chemo voor borstkanker verbeterde het psychisch welzijn van de patienten.

2259)Husebo AM et al; ScientificWorldJournal 2014;jan 19;2014:271828 ;PMID24563628; alleen adviezen om te bewegen lijdt bij borstkanker vermoeidheid al tot zoveel meer bewegen, dat de conditie verbetert.

2268)Letelier ME et al; Am J Phys Med Rehabil 2014 Sep;93(9);751-63;PMID 24743455 ; water-lymphetherapie vermindert bij borstkankerpatienten lymfeoedeem, wanneer naast lichaamsbeweging gegeven versus lichaamsbeweging alleen.

2273)Saxton JM et al; Breast Cancer Res 2014 Apr 14;16(2):R39;PMID 24731917 ;  Life-style-interventie bij patienten met een vroege borstkanker verminderde bij hen depressieve symptomen ; de interventie bestond uit bewegen en een laag calorisch dieet.

2278)Courneya KS et al; Med Sci Sports Exerc 2014 Sep ; 46(9):1744-51;PMID 24633595; trainen naast chemo geeft bij borstkanker in een vrij klein onderzoek niet alleen minder bijwerkingen, maar ook een trend tot een betere PFS ; deze trend was sterker in geval van obesitas.

2281)Courneya KS et al; Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 2014 May;23(5):857-64;PMID 24599578; nog meer bewegen dan al extra trainen vermindert psychosociale stress bij borstkankerpatienten die chemo krijgen niet meer, maar wel indien er  in het begin al sprake was van depressieve symptomen.

2286)Courneya KS et al; Breast Cancer Res Treat 2014 Apr;144(2):361-9:PMID 24554388 ; Lichaamsbeweging, maar vooral extra aerobe training verbetert het slapen bij patienten met borstkanker die chemo krijgen.

2295)Petito EL et al ; J Clin Nurs 2014 Jan 31 ; PMID24479839 ; Of een patient direct na operatie voor borstkanker dan wel pas na de laatste drain gaat fitnessen voor verder herstel blijkt er geen effect op seromavorming of het loslaten van de wond ; kortom een ‘rehabilitatie/oefen’-programma direkt na de operatie is ok.

2298)Backman M et al ; Acta Oncol. 2014 Apr;53(4):510-20; PMID 24460069; Dagelijks een wandeling blijkt bij patienten met borstkanker of darmkanker o.a. de aan kanker gerelateerde pijn al te verminderen.

2304)Winters-Stone KM et al; J Cancer surgery 2014 Jun;892):260-8;PMID 24390808 ; trainen met gewichten gaat bij vrouwen behandeld voor borstkanker osteopenie tegen.

2306)Hornsby WE et al; Acta Oncol 2014 Jan ; 53(1):65-74 ;PMID 23957716 ; Aerobe training tijdens chemo voor borstkanker brengt patienten juist ook cardiopulmonaal in een betere conditie.

2311)Courneya KS et al;J Clin Oncol 2007 Oct 1;25(28):4396-404;PMID 17785708 ;  Noch aerobe training , noch weerstandstraining verbeterde zoals de onderzoekers maten de levenskwaliteit bij borstkankerpatienten, die chemo krijgen ; de zelfwaardering, conditie, lichaamssamenstelling en de kans om de chemo zonder extra problemen te voltooien verbeterden wel!

2314)Schwartz AL et al; Oncol Nurs Forum 2007 May;34(3):627-33; Lichaamsbeweging vermindert bij vrouwen met borstkanker  tijdens chemo botverlies.

2322)Steindorf K et al; Ann Oncol 2014 Aug 5 ; PMID 25096607 ; Weerstandstraining bij borstkankerpatienten, die bestraald worden, vermindert vermoeidheid, de kwaliteit van leven is beter, maar er is geen verschil in cognitie ; de pijn blijkt in de verumgroep ook minder

2326)Larkey LK et al; Ann Behav Med 2014 Aug 15 ; PMID25124456 ;Qigong/Tai Chi vermindert vermoeidheid bij borstkankerpatienten, maar slaapklachten bijv. nemen niet af. Zie ook respectievelijk : 1934,

2340)Mewes JC et al ; J Cancer Surviv 2014 Sep 2 ; Cognitieve gedragstherapie , maar ook trainen verminderen bij borstkankerpatienten  menopauzale klachten, al lijkt cognitieve therapie efficienter. PMID 25179578.

2368)Mutrie N et al; BMJ 2007 Mar 10;334(7592) : 517 ;PMID 17307761 ; Vrouwen behandeld voor borstkanker in een vroeg stadium hebben door trainen een betere levenskwaliteit.

2390)Daubenmier JJ et al; Urology 2006 Jan;67(1):125-30 ; PMID 16413347; Bij patienten met borstkanker blijkt een gezondere levensstijl tot een betere levenskwaliteit te leiden.

2542)Vardar Yagli N et al; Integr Cancer Ther 2015 Mar;14(2):125-32 ; Zowel yoga als aerobe oefeningen verbeteren bij patienten met borstkanker de levenskwaliteit.

2547)Ho RT et al ; Cancer Nurs 2015 Feb 27 ; PMID 25730591 ; Dansen verbetert welbevinden borstkankerpatienten die bestraald worden.

2548)Swisher AK ; Support Care Cancer 2015 Mar 1 ; Gezonder eten plus trainen vermindert bij patienten met triple negative borstkanker het gewicht en verbetert de levenskwaliteit.

2573)Wyatt G et al; Oncol Nurs  Forum 2012 Nov;39(6):568-77;PMID 23107851; refelexologie verbetert fysieke toestand vrouwen met vergevorderde borstkanker, al was er op sommige individuele parameters als bijvoorbeeld misselijkheid geen duidelijk effect.

2578)Nuri R et al; J Cancer Res Ther 2012 Apr-Jun;8(2):238-42;PMID 22842368 ; Vrouwen die naast borstkanker een metabool syndroom hebben, kunen met trainen de symptomen van het metabool syndroom verminderen ; dit is extra relevant omdat bij vrouwen met overgewicht vaker borstkanker wordt gevonden, maar ook omdat uitgebreid aangetoond is dat lichaamsbeweging de bijwerkingen van chemo vermindert! Zie ook PMID 22836201 : adjuvante training  heeft zelfs 5 jaar na de diagnose nog een gunstig effect  : ze trainen nog steeds meer en hun psychische en lichamelijke conditie is beter!!!

2579)Schmidt T et al; Anticancer Res 2012 Aug; 32(8):3229-33;PMID22843897 : submaximale krachttraining blijkt bij borstkankerpatienten gevoel van welzijn te bevorderen , de vermoeidheid te verminderen ; net als gewone gymnastiek.

2589)Rao R et al; Breast Cancer (Auckl). 2012;6:39-46;PMID 22399859 ; Trainen tijdens chemo voor borstkanker verminderde ook in dit onderzoek de bijwerkingen van chemo ; ook het Ki-67 niveau daalde significant ; een uiterst belangrijke conclusie, want dit gehalte is nauw gecorreleerd aan een betere overleving!!

2592)Kilbreath SL et al; Breast Cancer Res Treat 2012 Jun;133(2):667-76;PMID 22286332 ; trainen arm aan kant borstamputatie vergroot beweeglijkheid arm ook langere tijd na operatie ; de kans op oedeem wordt er echter niet door verlaagd.

2597)Saarto T et al; Osteoporos Int. 2012 May;23(5):1601-12:PMID 21892676 ; extra trainen gaat osteoporose bij borstkankerpatienten tegen ; relevant want deze patienten gaan eerder door de therapie in de overgang en medicatie kan botontkalking bevorderen bij hen.

2599)Cantarero-Villanueva I et al; Evid Based Complement Alternat Med 2012;2012:620619 ;PMID 21792370; Standaardoefeningen plus massages verminderen vermoeidheid bij borstkankerpatienten.

2604)Fernandez-Lao C et al ; Clin J Pain 2012 Feb;28(2):113-21;PMID 21705873; fysieke training  plus massages verminderen nek- en schouderpijn bij borstkanker en verminderen hyperalgesie.

2606)Brown JC en Schmitz KH ; J Clin Oncol 2015 Jul 1;33(19):2184-9;PMID 25964257; Gewichtheffen verbetert bij borstkanker het fysiek ; na 12 maanden is het verschil nog steeds meetbaar!

2609)Travier N et al; BMC Med 2015 Jun 8;13:121;PMID 26050790 ; Trainen verbetert welbevinden van patienten die voor borstkanker behandeld worden.  Dit is tot 36 weken na de behandeling nog aantoonbaar.

2621)Testa A et al; Eur J Phys Rehabil Med 2014 Jun;50(3):275-84 ;PMID 24518147 : Gericht trainen na operatie wegens borstkanker  bevordert hergebruik schouder aan geopereerde kant , vermindert pijn en verbetert de levenskwaliteit.

2663)Kim do S et al; Arch  Phys Med Rehabil 2010 Dec;91(12):1844-8;PMID 21112424 ; Weerstandstraining bij borstkanker helpt lymfezwelling te verminderen en verbetert de levenskwaliteit.

2666)Yang CY et al; J Adv Nurs 2011 Jan;67(1):158-68;PMID 20973811 ; Huisgebonden extra lichaamsbeweging  bij vrouwen met borstkanker vermindert bijwerkingen chemo en verbetert het welbevinden.

2667)Moros MT et al ; Rev Med Chil 2010 Jun;138(6):715-22 ; PMID 20919481 ; Lichaamstraining vermindert bij vrouwen met borstkanker die chemo krijgen  de bijwerkingen.

2672)Portela AL et al ; Rehabil Oncol 2008 Apr 1;26(2):20-31 ;PMID 20664723 ; Ook in dit onderzoek verbeterde trainen, in dit geval na de behandeling,  het welzijn van vrouwen met borstkanker.

2676)Unukovych D et al ; Breast 2014 Aug;23(4):357-63; PMID 24524874 ; Na mastectomie en borstreconstructie  : in deze kleine studie was er geen duidelijk effect van fysiotherapie op het welbevinden. Echt zelf trainen lijkt veel zinvoller.

2683)Rock CL et al; J Clin Oncol 2015 Oct 1;33(28):3169-76;PMID 26282657 ; bij borstkankerpatienten met overgewicht leidt trainen tot gewichtsreductie ; verlaging van de bloeddruk ; juist omdat borstkanker bij overgewicht meer voorkomt is dit zinvol om commorditeit tegen te gaan.

2692)Cho Y et al ; Support Care Cancer 2015 Nov 5 ; Trainen plus lymphedrainage verminderen bij borstkanker lymfeoedeem en schouderfunctie ; de pijn neemt af en welbevinden toe.

2756)Hagstrom AD et al; Breast Cancer Res Treat 2016 Feb;155(3):471-82;PMID 26820653 ; Resistance training versterkt bij vrouwen met borstkanker de immuniteit ; ook de spierkracht verbeterde.

2781)Casla S et al ; Breast Cancer Res Treat 2015 Sep;153(2):371-82 ; PMID 26293147; Conditietraining van borstkankerpatienten verbetert conditie en levenskwaliteit ; iets wat al veel vaker is gevonden.

2802)Gokal K et al; Support Care Cancer 2016 Mar;24(3):1139-66;PMID 26275768 ;stimuleren meer te lopen verbetert bij borstkankerpatient psychosociaal welbevinden.

2812)Schwartz AL en winters-Stone K ; Phys Sportsmed. 2009 Oct;37(3):62-7 ;PMID 20048529 ; weerstandstraining en aerobics verbetert bij vrouwen behandeld voor borstkanker de levenskwaliteit, spiersterkte , aerobe capaciteit en spiersterkte.

2813)Sagen A et al ; Acta Oncol 2009;48(8):1102-10;PMID 19863217 ; zuiver meer bewegen verandert de kans op en mate van lympheoedeem niet.

2815)Irwin ML et al ; Obesity (Silver Spring) 2009 aug;17(8):1534-41; PMID 19629060 ; Bij patienten behandeld voor borstkanker  gaat trainen botverlies tegen, bevordert vetverlies en verhoogt de spiermassa.

2821)Twiss JJ et al ; J Nurs Scholarsh 2009 Mar;41(1):20-7 ; PMID 19335674 ; Exercise-interventie bevordert bij borstkankerpatienten, spierkracht, flexibiliteit gewrichten, balans etc. Ook waren er minder valpartijen, maar dat was niet significant.

2832)Fenlon DR et al ; J Pain Symptom Manage 2008 Apr;35(4):397-405 ;PMID 18359433: Ontspanningsoefeningen verminderen hot flushes bij kankerpatientes.

2833)Courneya KS et al; Ann Behav Med 2008 Feb;35(1):116-22;PMID 18347912 ;trainen bij borstkankerpatienten naast chemo verbetert de levenskwaliteit.

2844)Milne HM et alBreast  Cancer Res Treat 2008 Mar;108(2):279-88;PMID 17530428 ; sporten komt direct de borstkankerpatient na operatie in vele opzichten ten goede, zoals zo vaak al gevonden!!

2848)Matthews CE et al; Support Care Cancer 2007 Feb;15(2):203-11;PMID17001492 ; Lichaamsbeweging in huis gunstig voor welbevinden bij borstkanker.

2922)James EL et al ; BMC Cancer 2015 Oct 15;15:710;PMID 26471791 ; Extra groenten en trainen gaat bij borstkankerpatienten samen met een verbetering van de fysieke mogelijkheden.

2927)Dolan LB et al; Support Care Cancer 2016 Jan; 24(1):119-27 ;PMID 25957010 :interval en continue aerobe training verbeteren conditie borstkankerpatienten evenveel.

2966)Anulka Aweto H et al; Nig Q J Hosp Med. 2015 Jul-Sep:25(3):177-83; PMID 27295811 ; Aerobe training plus strekoefeningen verbetert cardiopulmonale conditie bij borstkankeroverlevers.

2974)Roveha E et al; Integr Cancer Ther 2016 jun 1 ;PMID 27252076 ; trainen verbetert slaap bij overlevenden van borstkanker.

2976)Buchan J et al; Med Sci Sports Exerc. 2016 Oct;48(10):1866-74 ;PMID 27187092 : grotere fysieke activiteit verbetert conditie, kwaliteit van leven, maar vermindert niet borstkanker gerelateerd oedeem.

2977)Lahart IM et al; BMC Cancer 2016 Mar 17;16:234 ; PMID 26988367 ; Grotere fysieke activiteit thuis verbetert bij borstkankerpatienten het welbevinden.

2979)Ligibel JA et al ;Cancer 2016  Apr 15;122(8):1169-77 ;PMID 26872302 ; Extra fysieke training verbetertt bij vrouwen met vergevorderde, uitgezaaide borstkanker itt bij vrouwen met een ‘early stage’ borstkanker de fysieke situatie niet.

2987)Schmitt J et al; Physiol Rep2016 Feb;4(3);PMID 26869680 ;hoge intensiteit interval training verbetert bij borstkankerpatienten de conditie net zoveel als wat minder intensief sporten, maar vergt minder tijd.

2988)Zhang L et al; Lymphat Res Biol 2016 Jun;14(2):104-8;PMID 26824722 ; : trainen plus manuele lymfklierdrainage gaat oedeem bovenarm bij borstkanker patienten tegen.

2990)Bok SK et al; Lymphat Res Biol 2016 Mar;14(1):18-24;PMID 26824517 ; PRE : progressive resistance exercise helpt om oedeem gerelateerd aan borstkanker te verminderen ; de spiermassa neemt toe.

2995)Sun FK et al; Cancer Nurs 2016 ; Dec 5 : spierontspanning vermindert depressie bij borstkankerpatienten.

3002)Baumann FT et al; Support Care Cancer 2016 Dec 9 ; PMID 27942857 ; Individueel oefenen met advies bestrijdt vermoeidheid bij borstkankerpatienten  effectiever dan een algemeen trainingsprogramma.

3020)Hagstrom AD et al; Eur J Cancer Care(Engl). 2016 Sep;25(5):784-94;PMID 26593858 ; weerstandstraining vermindert vermoeidheid bij borstkanker en verbetert de levenskwaliteit.

3013)Dion LJ et al; Complement Ther Clin Pract 2016 May;23:82-7;PMID 25986296 ; massage alleen dan wel massage plus meditatie verminderde beide stress bij borstreconstructie ; meditatie voegde evenwel niet iets aantoonbaars toe.

3030)Gurdal SO et al; Lymphat Res Biol 2012 Sep;10(3):129-35;PMID 22984910; intermitterende pneumatische compressie is ter behandeling vanwege oedeem bij borstkanker even effectief als manuele drainage.

3032)Bertram LA et al; Cancer Causes Control. 2011 Mar;22(3):427-35 ; PMID 21184262 ; fysieke activiteit na behandeling verbeterde bij borstkankerpatienten de overleving aanzienlijk ; dit had een jaar later pas geen duidelijk effect!!

3033)Battaglini CL et al; Braz J Med Biol Res 2008 Aug;41(8):709-15 ; PMID 18797706 ; trainen tijdens behandeling verbetert conditie en gaat ongunstige veranderingen in de lichaamssamenstelling tegen bij borstkankerpatienten.

3151)Schmitz KH et al; JAMA 2010 Dec22 ; 304(24):2699-705 ; gewichtheffen (langzaam opbouwend) vergroot zoals eerst was verwacht de kans op lymfe oedeem na operatie wegens borstkanker niet, nee eerder leek het tegenovergestelde het geval.

3250)Voskuil DW et al; Ann Oncol. 2010 Oct;21(10):2094-101;PMID 20357033 ; trainen na behandeling van borstkanker, waardoor het gewicht meer in overeenstemming blijft met voor de behandeling verbetert de levenskwaliteit na de kankerbehandeling.

3253)Singh B et al ; Asia Pac J Clin Oncol 2016 Sep;12(3):216-24;PMID 26935243: Compressie van oedemateus tijdens sporten door borstkankerpatienten heeft geen zin, althans het maakte niet uit of het aerobics was dan wel weerstandstraining ; ook was er geen relatie tussen oedeem en trainingsduur bijv.

3256)Thomas GA et al; Obesity (Silver Spring). 2017 Feb;25(2);346-351;PMID 28026901: trainen verbetert bij vrouwen die voor borstkanker aromatseremmers gebruiken de lichaamssamenstelling ; ook was er een tendens tot het krijgen van sterkere botten.

3264)Rogers LQ et al; Breast Cancer Res Treat 2016 Sep;159(2):283-91; PMID 27539586 ; Borstkankerpatienten stimuleren tot fysieke activiteit, leidt tot meer training en zo tot een betere levenskwaliteit.

3265)Galiano-Castillo N et al; Cancer 2016 Oct 15;122(20):3166-74; PMID 27332968 ; Trainen ‘via’internet leidt bij borstkankerpatienten tot een betere cognitie, minder pijn, een betere conditie en een beter algeheel welbevinden.

3268)Rogers LQ et al; Psychooncology 2016 Aug 17;PMID 27530961; trainen blijkt bij borstkanker wederom depressie, angst en vermoeidheid tegen te gaan.

3275)Courneya KS et al; Ann Behav Med 2017 Jun;51(3):356-364;PMID 27837524 ; twee keer zoveel aerobics verbetert bij borstkankerpatienten de levenskwaliteit niet extra.

3291)Di Blasio A  et al; J Phys Ther Sci 2016 Oct;28(10):2778-84 ;PMID 27821934 ; Nordic walking alleen had bij borstkankerpatienten wel een vermindering van armoedeem tot gevolg, maar gewoon wandelen niet.

3299)Irwin ML et al; Cancer 2017 Apr 1;12397);1249-58;PMID 27893938 ; Trainen verminderde ook in dit onderzoek vermoeidheid bij borst- en prostaatkankerpatienten ; de algehele kwaliteit van leven werd beter.

3301)Gordon LG et al; Psychooncology 2017 May;26(5):649-55; PMID 27338125 ; ook hier: borstkankerpatienten die trainen verbeteren hun kwaliteit van leven ondubbelzinnig.

3303)Sun FK et al; Cancer Nurs 2017 Nov/Dec;40(6):E39-E48; PMID 27922921 ; Spierontspanning en therapeutisch wandelen vermindert bij borstkankerpatienten depressieve klachten.

3314)Singh b et al; Lymphology 2015 Jun;48(2):80-92 ; PMID 26714372 ; samendrukken lymfeoedeem tijdens weerstandstraining heeft net als de weerstandstraining zelf geen effect op lymfeoedeem als gevolg van borstkankerbehandeling.

3318)Shobeiri F et al; J Res Health Sci 2016 Summer;16(3):127-32; PMID 27840340: Aerobics verbetert levenskwaliteit borstkankerpatienten.

3323)Rogers LQ et al; Psychooncology 2015 Mar;24(3):302-10;PMID 24916951 ; aerobics, weerstandstraining en motiverende gesprekken tezamen leidde tot minder vermoeidheid en in samenhang daarmee tot minder slaapaanvallen overdag bij borstkankerpatienten

3324)Schmidt T et al; Anticancer Res. 2015 Oct;35(10):5623-9;PMID 26408735 ;Patienten met borstkanker die chemo krijgen  hebben met weerstandstraining een betere levenskwaliteit.

3337)Mama SK et al; Psychooncology 2017 Feb;26(2):214-21; PMID 26602701 ; Trainen verbetert welbevinden bij borstkankerpatienten ; dit implementeren lukt nog beter wanneer met culturele verschillen rekening wordt gehouden.

3339)Zengin Alpozgen A et al; Eur J Cancer Care (Engl) 2017 Nov;26(6);PMID 27339709 ; Pilates based trainen verbetert welbevinden borstkankerpatienten meer dan trainen alleen ; juist ook geldt dit voor bovenarmproblemen.

3376)Wall LM ; Nurs Sci Q 2000 Jul,13(3):234-42;PMID 11847803 ; Trainen vergroot hoop bij borstkankerpatienten.

3380)Mijwel S et al; Breast Cancer Res Treat. 2018 Feb; 168(1):79-93 ; PMID 29139007 : Trainen gaat bijwerkingen chemo bij borstkanker tegen.

3404)Donmez AA en Kapucu S; Eur J Oncol Nurs 2017 Dec ;31:12-21;PMID 29173822 ; trainen plus lymfklierdrainage samen gaan ontstaan lymfeoedeem bij borstkanker tegen.

3408)Ochalek K et al; Lymphat Res Biol Dec 18;PMID 29252103: Bewegen bij borstkanker met kous geeft geen verschil in  levenskwaliteit in vergelijking met bwegen sec.

3409)Carter SJ et al; Support  Care Cancer 2018 May;26(50:1675-83;PMID 29243165 ;Wandelen verbetert levenskwaliteit bij borstkankerpatienten.

3404)Donmez AA en Kapucu S; Eur J Oncol Nurs 2017 Dec ;31:12-21;PMID 29173822 ; trainen plus lymfklierdrainage samen gaan ontstaan lymfe oedeem bij borstkanker tegen.

3414)Daves IS et al; J Clin Oncol 2013 Oct 20;31(30):3758-63;PMID 24043733 ; Lymfklierdrainage plus  met kousen is niet effectiever om lymfeoedeembij vrouwen met borstkanker te bestrijden dan lymfeklierdrainage plus alleen.

3419)Ahmadidarrehsima S et al; Asian Pac J Cancer Prev 2016 Oct 1;17(10):4555-4561; PMID 27892662; self-management training maakt borstkankerpatienten gelukkiger.

3428)Di Blasio  A et al; Breast Care (Basel) 2016 dec;11(6):428-431; PMID 28228712 ; Nordic walking alleen had geen, maar gecombineerd met de ISA-methode bij borstkankerpatienten wel een vermindering van het lymfeoedeem tot gevolg.

3460)Mijwel S et al; Breast Cancer res treat 2018 may;169(1):93-103; PMID 29349712; Weerstandstraining en zware intervaltraining verbeterde bij borstkankerpatienten niet alleen de conditie, maar verminderde ook de pijngevoeligheid.

3461)Dieli-Cartwright CM et al; J Clin Oncology 2018 Mar 20;36(9):875-83;PMID 29356607 ; Bij obese overlevenden aan borstkanker  verminderden weerstandstraining plus aerobe oefeningen sarcopene obesitas en het metabole syndroom. We weten dat trainen voor dergelijke patienten sowieso goed is en dat ze er niet vroeg genoeg mee kunnen beginnen.

3469)Ibrahim M et al; J Cancer Surviv 2017 Dec;11(6):791-9; PMID 28470507 ; Training gericht op oedeem arm bij borstkanker (na operatie plus radiotherapie) versnelt terugkeer naar werk niet. Dit staat los van lymfklierdrainage en dergelijke.

3475)Fisher HM et al; Gen Hosp Psychiatry 2017 Nov;49:37-43; PMID 28583700 ; Trainen bij borstkanker gaat vermoeidheid tegen , maar ook depressieve gevoelens.

3478)Knobf MT et al; Heart Lung 2017 Sep-Oct;46(5):375-81;PMID 28803675; Borstkankerpatienten met een hoger cardiovasculair risico door chemo, kunnen met fitness hun hartconditie beduidend verbeteren.

3482)Guinan E et al; Support Care Cancer 2013 Jul;21(7):1983-92;PMID 23430010; Aerobics verbetert bij borstkankerpatienten het figuur, maar verbetert risicofactoren van borstkanker niet aantoonbaar .

3491)Nikander R et al; j Musculoskelet Neuronal Interact 2012 sep;12(3);127-35;;PMID 22947544 ; trainen verbetert bij borstkankerpatienten de botten, conditie en lichaamssamenstelling.

3492)Martin E et al; J Sci Med Sport 201§3 Jul; 16(4):372-6; PMID 23026681; Speciale trainingsmethode verbetert net als anderen methoden kracht etc. van borstkankerpatienten.

3511)Bergmann A et al ; Lymphology 2014 Jun;47(2):82-91; PMID 25282874; Fysiotherapie zinvol ter bestrijding van oedeem bij borstkanker.

3549)Lahart IM et al; J Sports Sci 2018 May;36(10):1077-86;PMID 28745131; Trainen thuis verbetert cardiofitness bij borstkankerpatienten in een aantal opzichten.

3552)Ibrahim M et al; Clin Breast Cancer 2018 feb;18(1):e55-e64; PMID 28733130 :Meer oefenen bij bestralen van borstkanker bij jong volwassenen verhoogt beweeglijkheid en vermindert de pijn op korte termijn ; na 18 maanden waren er geen verschillen meer.

3553)Hartman SJ et al; Cancer 2018 Jan 1; 124(1):192-202;PMID 28926676 ; fysieke activiteit  bij minder dan 2 jaar geleden borstkanker gehad gaat samen met een betere cognitie

3564)Bloomquist K et al; Med Sci Sports Exerc. 2018 Feb;50(2):187-195;PMID28991039; zwaarder dan normaal tillen verergert lymfeoedeem na borstkankerbehandeling niet.

3575)Kilgour RD et al; Breast Cancer Res Treat. 2008 May;109(2):285-95; PMID 17624606 ; Via het net een trainingsprogramma volgen verbeterde de armfunctie na operatie wegens borstkanker meer dan usual care.

3576)Battaglini C et al; Sao Paulo Med J. 2007 Jan 4;125(1):22-8; PMID 17505681; Individuele training  tijdens borstkankerbehandeling verbetert niet alleen conditie, maar zorgt ook voor een relatief betere lichaamssamenstelling.

3578)Wiskemann J et al; Scand J Med Sci Sports. 2017 nov ;27(11):1500-10; PMID 27704628 ; Weerstandstraining tijdens radiotherapie na eerder chemo doet de kracht in de arm aan de geopereerde kant toenemen, meer dan in de controlegroep en meer dan in de niet geopereerde arm bij borstkankerpatienten.

3586)Nyrop KA et al; Oncologist 2017 Oct;22(10):1238—49; PMID 28698390 ; Wandelen vermindert gewrichtsklachten door aromataseremmers.;

3601)Rogers LQ et al; Med Sci Sports Exerc. 2017 Oct;49(10):2009-2015; PMID 28538216;  Fysieke training vermindert bij borstkankerpatienten slaapklachten.

3617)Szolnoky G et al; Lymphology 2009 Dec;42(4):188-94;PMID 20218087 ; Intermitterend compressie uitoefenen werkt synergetisch met lymfklierdrainage om bij borstkanker lymfeoedeem te verminderen

3618)Oliveira MM et al; Rev Bras Ginecol Obstet 2010 Mar;32(3):133-8;PMID 20512260 ; Armbewegingen gedurende radiotherapie verbetert bij borstkanker de kwaliteit van leven.

3632)Yuen HK en Sword D; J Allied Health 2007 Winter;36(4):e257-75; Trainen bij borstkanker gaat vermoeidheidsklachten tegen.

3639)Rogers LQ et al; Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 2009 may;18(5):1410-8;PMID 19383889 ; Lichaamsbeweging verbetert bij borstkanker fysiek en sociaal welbevinden.

3646)Thomas GA et al; Int JEndocrinol 2013;2013:168797; PMID 24319454: Trainen bij vrouwen behandeld voor borstkanker vermindert bij hen de ernst van het  metabool syndroom.

3682)Yuen HK en Sword D ; J Allied Health 2007; PMID 19759996 ; Weerstandstraining verbetert bij borstkankerpatienten het welbevinden.

3689)Ligibel  JA et al; J C;lin Oncol 2008 Feb 20;26(6):907-12; PMID 18281663 ; trainen van borstkankerpatienten verlaagt hun insuline en vermindert heupomvang, terwijl het gewicht niet afnam.

3694)Godoy Mde F et al; Int J Med Sci 2012;9(4):280-4; PMID 22701334 ; compressie plus armoefeningen verminderen oedeem arm bij borstkanker.

3711)Wyatt G et al; J Pain Symptom Manage 2017 Nov;54(5):670-9; PMID 28743659 ; Reflexbehandeling verbetert levenskwaliteit borstkankerpatienten.

Chinese Kruiden - TCM - Traditionele Chinese Medicijnen:

TCM beeld kruiden 2

 

75) Adachi I et al ; Gan To Kagaku Ryoho (=Jap J of Cancer and Chemotherapy) 1989 ; 16 : 1538-43; Juzentaiho-to verbetert significant overleving van borstkankerpatiënten, die met chemo en hormonaal behandeld worden.

138) Wang HZ en Lin ZT ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 17 : 730-2 ; 1997 ; in gerandomiseerd onderzoek verbetert kang' aiboa oral = kabol de overlevingskansen van kankerpatiënten significant.

181) Quan D et al ; Zhong Xi Yi Jie Za Zhi 19 : 392-4 ; 1999 ; Traditionele Chinese geneeskunde (TCM) verlengt in gerandomiseerd onderzoek de overleving van patiënten, die wegens hersenmetastasen met chemo of radiotherapie behandeld worden.

193) Xu X et al ; Zhonghua Zhong Liu Za Zhi 20 : 394-5 ; 1998 ; Patiënten met een vergevorderde kanker kregen op gerandomiseerde basis bestraling alleen of bestraling met Chinese kruiden ; de laatste groep deed het aantoonbaar : een betere respons , een langere remissieduur ; een betere mediane en een betere 1-jaarsoverleving.

202) Yuan J et al ; Hunan Yi Ke Da Xue Bao 25 : 254-6 ; 2000 ; Chinese kruiden verminderen in gerandomiseerd onderzoek de bijwerkingen van bestraling, maar hebben geen effect op de 3- en 5-jaarsoverleving.

290) Jiang CM et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 21 ; 885-7 ; 2001; Bij patienten met vergevorderde kanker die chemo krijgen blijken Chinese kruiden de immuunstatus en de kwaliteit van leven te verbeteren ; over de overleving viel in dit onderzoek niets te zeggen daar de follow-up slechts 8 weken duurde.

518) Liu F et al; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 23: 265-7; 2003; Guliu, een Chinees kruidenmengsel verbetert in gerandomiseerd onderzoek de resultaten van reguliere behandeling wegens botmetastasen ivm borstkanker niet significant, maar de kwaliteit van leven wel significant.

945) Yang CB et al ; Zhongguo zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 21 ; 736-8 ; 2001: Liandai vermindert bij kankerpatienten de expressie van het p21ras-gen en van het gemuteerde p53-gen ; tevens verbetert dan de levenskwaliteit.

947) Zhao JX et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 23:421-2 ; 2003 : Fuzheng Yiliu blijkt in gerandomiseerd onderzoek in staat voor de operatie wegens borstkanker de groei van de borstkanker al te remmen.

1263) Liu P et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 20:328-9 ; 2000 : Shenmai-injecties versnellen wondgenezing bij borstkankerpatienten ; vermindert de kans op complicaties en versnelt herstel immuunsysteem. PMID 11789238.

1369)Bo Y et al ; Chin J Integr Med  13 : 37-40 ; 2007 ; Shenqi Fuzheng blijkt ook in dit gerandomiseerde de bijwerkingen van chemo bij hier borstkanker te verminderen ; PMID 17578316.

1377)Mok TS et al ; Ann Oncol 18: 768-74 ; 2007 : TCM - Traditionele Chinese Medicijnen  vermindert in vergelijking met placebo bij chemo niet de hematologische toxiciteit in geval van darmkanker of borstkanker, maar wel significant de misselijkheid. PMID 17229769.

1465)Huang ZF et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 28 : 152-4 ; 2008 ; Shenqi Fuzheng verbetert resultaat chemo bij borstkanker en vermindert de bijwerkingen ; PMID 18386580.
 
1466)Dai Z et al ; Tradit Chin Med 28: 34-8 ; 2008 : Shenqi Fuzheng verbetert resultaat chemo bij borstkanker en reduceert bijwerkingen ; PMID 18416081. Zie behalve 1465, ook 947 en 1369.

1507)Huang ZF et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 28(2): 152-4 ; 2008 ; Shenqi Fuzheng vermindert bijwerkingen chemo bij borstkankerpatienten ; verbetert therapeutisch effect en verlengt het leven extra ; dit is al vaker gevonden ; zie voor gaande publicaties.

1843)Kuo WH et al; Evid Based Complement Alternat Med 2012;’2012:803239 ;PMID 22548120 : Tien-Hsien druppels verbeteren bij uitgezaaide borstkanker fysiek en geestelijk welbevinden in vergelijking met placebo.

1620)Shi J et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2005 May;25(5):451-3;PMID 15957843 ; Bij vochtophoping in verband met kanker in de borstholte is het resultaat van drainage plus aiyishu-injecties beter dan van drainage alleen ; met Aiyishu was er minder pleurale effusie en was de levenskwaliteit beter.

1657)Zhang QY et al ; Zhongguo Zhong Xi Yie He Za Zhi, 2005 Dec;25(12):1074-6;PMID 16398425 ; Pingxiao verbetert duur ziektevrije periode bij patienten met vergevorderde borstkanker, die met chemo/hormonale therapie behandeld worden.

1661)Zhang QY et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2005 Dec;25(12):1074-6;PMID 16398425 ; Pingxiao vermindert bijwerkingen van chemo - hormonale therapie bij patienten met gevorderde borstkanker en verlengt ziektevrije perioden ; zie 1657.

2170)Abe H et al; Asian Pac J Cancer Prev 2013;14(11):6351-6;PMID24377531 ; Goshajinkigan vermindert neuropathie bij vrouwen die docetaxel krijgen voor borstkanker.

2196)Huang CX et al; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi  2008 Nov;28(11):986-9;PMID19213339 ; indien FOLFOX gegeven wordt, gaan Chinese kruiden  veranderingen in sexhormonen tegen; deze blijven dan eerder normaal ; bij vrouwen met een hormoongevoelige borstkanker, die nog menstrueren wil je dit uiteraard juist niet.

2526)Chen CM et al; Chin J Integr Med 2014 Jul;20(7):496-502;PMID 24972577 ; Chinees kruidenpreparaat vermindert bij kankerpatienten verstopping als bijwerking van morfine.

2575)Kaku H et al ; Exp Ther Med 2012 Jan;3(1):60-65; Goshajinkigan remt progressie neuropathie ingeval van carboplatin en taxol ; zie ook ; 2001, 2170, 2171, 2172  en 2502.

2645)Cheng C et al; Genet Mol Res 2015 May 18;14(2): 5127-31; PMID 26125705 ; Zhikang bevordert wondgenezing na borstkankeroperatie.

2662)Lv X et al; Zhongguo Zhen Jiu 2015 May ;35(5):447-50; PMID 26255515; Oorbehandeling met acupunctuur maar ook TCM - Chinese kruiden zijn zinvol om depressieve symptomen bij borstkanker te verminderen.

2697)Hong R et al; Zhongguo Zhong Yao Za Zhi 2014 Mar 2014 Mar ; 39(6):1120-3;PMID 24956863 : xihuangwan verbetert de overlevingsduur bij patienten met gevorderde borstkanker.

2713)Ruan LW en Deng YC ; Zhongguo Zhong Yao Za Zhi 2015 Feb;40(4):749-52 ; PMID 26137702 ; xiaoaiping vergroot regressiekans door chemo bij borstkanker  en verlengt het leven.

2737)Li YQ et al ; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2014 sep;34(9):1064-8;PMID 25335329 ;shugan jianga gaat osteoporose door aromataseremmers tegen.

2755)Yaal-Hahoshen N et al ; Oncologist 2011;16(9):1197-202; PMID 21712486 ; Het TCM-prepararaat LCS101 vermindert bijwerkingen van chemo op bloed bij borstkanker ; ook vermindert het bij deze vrouwen in vergelijking met placebo de vermoeidheid.

2914)Huang SM et al; Eur j Oncol Nurs 2016 Apr;21:257-65 ; PMID 26614591 ; Qigong verbetert bij borstkankerpatienten die chemo krijgen de levenskwaliteit.

2931)Kong M et al ; Evid Based Complement Alternat Med 2016;2016 :9481413 ;PMID 27066103 ; Jaungo lokaal vermindert stralingsdermatitis ingeval van bestralen wegens borstkanker.

3149)Sun H et al; Zhongguo Zhong Xi Yi Jie He Za Zhi 2009 Jan; 29(1):30-3;PMID 19338149; shosan liangxue vermindert hot flashes bij patienten die tamoxifen voor borstkanker gebruiken en verbetert bij hen de slaap.

3452)Lu L et al; Zhen ci Yan Jiu 2018 Feb 25;43(2):110-3;PMID 29516699 ; Moxibustion voor Qi-tekort blijkt bij borstkanker vermoeidheid te verminderen.

3567)Peng N et al; The Breast 37(2018) 18-27; PMID 29059538 ; Yi Shen Jian Gu vermindert bijwerkingen van aromataseremmers bij borstkanker.

3692)Nagashima Y et al; Mol Clin Oncol 2017 Sep;7(3):359-366;PMID 28811898; Shiitake verbetert immuunprofiel tijdens FEC , verbetert dan ook de levenskwaliteit.

3698)Hong J et al; Integr Cancer Ther.2017 Sep;16(3):406-13; PMID 28818031; Daggui Buxue vermindert bijwerkingen adjuvant chemo bij borstkanker niet significant.

Cimicifuga racemosa, zie ook onder voeding, vitamines en antioxidanten:

546) Hernandez Munoz G en Pluchino S; Maturitas 44: S59-65; 2003; Cimicifuga racemosa vermindert aantal en ernst van hot flushes die pati:ëntes krijgen welke o.a. tamoxifen vanwege borstkanker gebruiken.

547) Jacobson JS et al; J Clin Oncol 19: 2739-45; 2001; Cimicifuga racemosa verminderde in dit gerandomiseerde onderzoek de hot flushes in aantal en intensiteit niet; wellicht komt dat doordat hier de hot flushes minder in aantal/ernst waren (zo gebruikte 1 op de 3 vrouwen niet eens Nolvadex).

1241) Hernandez Munoz G en Pluchino S ; Maturitas 44 S1:S59-65 ; 2003 : Jonge patienten die adjuvante chemo wegens borstkanker tamoxifen gebruiken hebben met Cimicifuga racemosa erbij aantoonbaar minder last van hot flushes. PMID 12609560.

1242) Jacobson JS et al ; J Clin Oncol 19:2739-45 ; 2001: Bij een kleinere onderzoeksgroep dan in 1241, waarvan slechts 2/3 tamoxifen gebruikt werd met Cimicifuga racemosa geen significante reductie van hot flushes gezien. PMID 11352967. Tellen we 1241 en 1242 op dan is het totaalresultaat bij eerste analyse toch significant. Cimicifuga racemosa lijkt voor postmenopausale klachten veelbelovender dan genisteine.

Corynebacterium parvum:

370) Fritze D et al ; Klin Wochenschr 60 : 593-8 ; 1982 ; Corynebacterium parvum (subcutaan op dag 1 van de chemo) blijktin een gerandomiseerd onderzoek bij patiënten met borstkanker, die chemo kregen remissieduur en overleving niet significant te verbeteren ; wel was het zo dat patiënten die op de eenmalige inenting met zweervorming reageerden aantoonbaar veel langer leefden.

371) Fritze D et al ; Klin Wochenschr 62 : 162-7 ; 1984 ; Subcutane toediening van een Corynebacterium parvumpreparaat (op dag 1 dan wel dag 14 naast de chemo) blijkt een even grote kans op respons te geven als intraveneuze toediening van een Corynebacterium parvumextract ; bij subcutane toediening blijken de responders echter wel zeer significant veel langer te blijven leven.

373) Fisher B et al Cancer 66 : 220-7 ; 1990 ; In dit gerandomiseerde onderzoek blijkt een Corynebacterium parvum-extract naast chemo als extra adjuvans gegeven aan in principe curatief geopereerde borstkankerpatiënten met positieve okselklieren, de prognose niet te verbeteren. Combinatie van 370,371 en 373 brengen mij ertoe bij borstkanker Corynebacterium parvum voorlopig niet als standaard aan te bevelen.

712)Mayr AC et al ; Dev Biol Stand 38 : 553-7 ; 1977 ; Corynebacterium parvum geeft bij patienten met uitgezaaide borstkanker die CMF krijgen niet-significant meer regressies ; voorts is er met Cp een trend tot langer leven ; toch beveel ik Corynebacterium parvum bij uitgezaaide borstkanker nog niet aan.

786)Mayr AC et al ; Dtsch Med Wochenschr. 104:1739-43;1979; Corynebacterium parvum verbetert resultaten chemo igv uitgezaaide borstkanker niet ; in samenhang met 370,373 en 712 is deze conclusie algemeen.

844) Nissen-Meyer R et al ; Acta Oncol. 28:903-6 ; 1989 : Corynebacterium parvum gaf naast adjuvantchemo bij kliernegatieve borstkankerpatiënten wel een aantoonbaar betere ziektevrije overleving ; echter beslist niet bij klierpositieve borstkankerpatiënten. Zie ook 370 ; 371 en 372 : overall nog steeds geen reden Corynebacterium parvum als adjuvans bij de behandeling van borstkanker aan te bevelen.

1105) Hortobagyi GN et al ; Cancer 60:2596-604; 1987 : Pseudomas-vaccin naast FAC verbetert resultaat van FAC bij uitgezaaide borstkanker op geen enkele manier.

Cryotherapie:

1320)Tafra L et al ; Am J Surg 192: 462-70 ; 2006 : Cryolocalisatie ipv localisatie met een draad plus doorlichten leidt tot minder weefselverwijdering en tot significant volledig verwijderen van de infiltratieve tumor bij borstkanker ; PMID 16978950.

Curcuma, zie ook onder voeding, vitamines, antioxidanten:

1931)Ryan JL et al; Radiat Res 2013 Jul;180(1):34-43;PMID 23745991 ; Oraal dagelijks 6 gram curcuma  vermindert stralingsdermatitis bij vrouwen die vanwege borstkanker bestraald worden.

3381)Wolf R et al; Support Care Cancer 2017 Dec1; PMID 29192329 ; 3 keer daaags 500 mg curcumine is onvoldoende om bij bestraling voor borstkanker radiatie-dermatitis tegen te gaan.

3548)Rao S et al; Medicines (Basel). 2017 Jun 24;4(3); PMID 28930259 ; sandaalhoutolie en curcuma in creme  vermindert dermatitis door bestraling voor borstkanker.

Dieet en calorierestrictie (zie verder onder voeding en voedingstoffen):

11) Sopotsinskaia EB et al ; Vopr Onkol 1992; 38(5):592-9. Calorierestrictie bleek in dit gerandomiseerde onderzoek de progressie van borstkanker te vertragen.

1131) Rock CL et al ; J Clin Oncol 23:6631-8 ; 2005 : In gerandomiseerd onderzoek bij patienten behandeld voor borstkanker leidt interventie met groenten en fruit tot hogere carotenoid-spiegels en dit gaat samen met een betere ziektevrije overleving. PMID 16170170

1315)Mefferd K et al ; Breast Cancer Res Treat 2006 ; Oct 21 ; Epub ahead of print : Bij behandelde borstkankerpatiënten is overgewicht een extra risico voor een recidief en bijv. hart- en vaatziekten ; via cognitieve gedragstherapie had  een gezonder dieet plus een reductie van de calorische inname en meer lichaamsbeweging tot gevolg dat de bloedvetten significant verbeterden, het gewicht daalde en ook het vetpercentage afnam. PMID 17058023.

1343)Lundholm K et al ; Clin Cancer Res 13:2699-706 ; 2007 ; Insuline leidt bij kankerpatienten tot een hogere kookhydraatinname, ee efficienter metabolisme tijdens inspanning etc. Belangrijker : het leven werd door de insuline verlengd. Niet vreemd : kankercellen hebben in het algemeen sowieso een goed doorlaatbare membraan voor glucose. Met de insuline eet het gezonde deel van het lichaam relatief meer va de dis dan de tumor ; dit resultaat zie je bij proefdieren ook met pyruvaat ipv suiker omdat dan het gezonde deel wederom in een betere concurrentiesituatie geplaatst wordt ; PMID 17473202.

1598)Jen KL et al ; Obes Res 2004 Feb;12(2):306-12;PMID 14981223 ; Bij obese borstkankerpatienten blijkt het mogelijk met goede voorlichting een significante gewichtsreductie te bereiken ; dit gaat samen met een verlaging van de leptinespiegels ; dit alles is relevant, want een lagere calorische inname gaat samen met een gunstiger klinisch beloop (zie o.a. : nummer 11, 927, maar ook 1381.

1984)Chen B et al; Zhonghua Wei Chang Wai Ke Za Zhi 2013 Nov ;16(11):1055-8;PMID 24277400 ; Voeding die uit stoffen is samengesteld, die in de literatuur herstel van een kankeroperatie bevorderen, bleken in dit gerandomiseerde onderzoek, vooraf gegeven het beloop niet aantoonbaar te beinvloeden.

2206)Gold EB et al; J Clin Oncol 2009 Jan 20;27(3):352-9;PMID19075284; een dieet met meer fruit en groenten plus vezels vermindert bij postmenopauzale borstkankerpatienten het aantal hot-flushes.

2222)Demark-Wahnefried W et al; Clin Breast Cancer 2008 Feb;8(1):70-9;PMID18501061 ; Gezondere voeding (meeer groenten/fruit en extra calcium onder andere) plus bewegen gaat niet alleen overgewicht tegen na chemo bij borstkanker maar ook de meer ongunstige lichaamssamenstelling, die vaak na chemo optreedt.

2228)Dragan S et al; Rev Med Chir Soc Med Nat Lasi 2007 Oct-Dec;111(4):877-84;PMID 18389773 ; Multi-=component/functional foods in combinatie met zeer gezonde voeding gaf bij borstkankerpatienten in vergelijking met de zeer gezonde voeding alleen een betere levenskwaliteit.

2273)Saxton JM et al; Breast Cancer Res 2014 Apr 14;16(2):R39;PMID 24731917 ;  Leefstijl interventie bij patienten met een vroege borstkanker verminderde bij hen depressieve symptomen ; de interventie bestond uit bewegen en een laag calorisch dieet.

2390)Daubenmier JJ et al; Urology 2006 Jan;67(1):125-30 ; PMID 16413347; Bij patienten met borstkanker blijkt een gezondere levensstijl tot een betere levenskwaliteit te leiden.

2540)Witt  CM et al;  Breast Cancer Res Treat 2015 Jan ;149(2):449-60;PMID 25555830 ; Geindividualiseerde CAM versus usual care  verbetert de levenskwaliteit van borstkankerpatienten ; dit is nu het type onderzoek wat homeopaten zouden moeten doen!!

2548)Swisher AK ; Support Care Cancer 2015 Mar 1 ; Gezonder eten plus trainen vermindert bij patienten met triple negatieve borstkanker het gewicht en verbetert de levenskwaliteit.

2577)Villarini A et al; Breast Cancer Res Treat 2012 Sep;135(2):581-9;PMID 22869285 ; Een dieet gericht op afvallen gaat de gewichtstoename na adjuvanttherapie met chemo bij borstkanker tegen. De vraag is natuurlijk of dat in enigermate, bijvoorbeeld een effect op het figuur, ook persisteert.

2657)Toriola AT et al ; Breast Cancer Res Treat 2015 Aug;152(3):637-43;PMID 26175059 ; Gewichtsreductie bij postmenopauzale borstkankerpatienten maakt de botten eerder sterker dan zwakker ; zie ook 11 : calorierestrictie remt ook progressie borstkanker.

2922)James EL et al ; BMC Cancer 2015 Oct 15;15:710;PMID 26471791 ; Extra groenten en trainen gaat bij borstkankerpatienten samen met een verbetering van de fysieke mogelijkheden.

2923)De Groot S et al ; BMC Cancer 2015 Oct 5;15:652:: PMID 26438237 ; kortdurend vasten vermindert de bijwerkingen van neoadjuvante chemo bij borstkanker.

3290)Zick SM et al; Breast Cancer Res Treat 2017 Jan;161(2):299-310 ; PMID 27913933; Gezondere voeding: meer groenten, fruit, hele granen en meer omega-3-vetzuren verminderde in vergelijking met een controle-groep bij borstkankerpatienten de vermoeidheid.

3588)Chlebowski RT et al; J Clin Oncol. 2017 sep 1;35(25):2919-26; PMID 28654363; Meer groenten, fruit en granen en minder vet verminderde in deze grote RCT de sterfte met circa 20% bij borstkankerpatienten bij een follow-up van 16,1 jaar!!!!

Factor A2, zie ook onder voeding, vitamines, voedingstoffen en antioxidanten:

79)Ost B ; Deutsche Zeits. Onkol. 21 : 102-104 ; 1989. Factor AF2 vermindert in gerandomiseerd onderzoek de recidiefkans bij borstkanker.  

80) OF Lange ; Beilage zur Zeitschrift ONKOLOGIE 10 : 40-43 ; 1987 : Factor AF-2 vermindert tijdens chemotherapie bij borstkanker. het braken significant.

81) Kindler M ; Z. (fur) Onkologie 29 : 7-10 ; In gerandomiseerd onderzoek bij patiënten met  borstkanker. vermindert factor AF-2 tijdens chemotherapie de leucopenie en het braken significant.

Genisteide - isoflavonen - soja - isoflavonen. Zie ook onder voeding enz.:

500) Tice JA et al ; JAMA 290 : 207-14 ; 2003 ; Met hogere doses isoflavonen niet minder maar wel kortere duur hot flashes, zo blijkt uit gerandomiseerd dubbelblind onderzoek.

555) Olszewski W; Angiology 51: 25-9; 2000; Een flavonoidenextract vermindert stuwing door oedeem bij borstkanker in gerandomiseerd dubbelblind onderzoek.

736) Van Patten CL et al ; J Clin Oncol 20 : 1449-55 ; 2002 ; Soja-fytooestrogenen verminderden in dit onderzoek niet aantoonbaar het aantal hot-flushes tgv overgangsklachten ; zie ook 500 : in dit onderzoek niet minder, maar wel kortere hot-flushes ; de overgang treedt bij de behandeling van borstkanker vaak geforceerd in ; daarom staat dit soort onderzoek ook in deze lijst.

749)Faure ED et al ; Menopause 9 : 329-34 ; 2002 ; 75 mg genisteine plus daidzeine verminderen hot-flushes vanwege de overgang ; dit is relevant voor de behandeling van borstkanker : de overgang wordt iha of vervroegd of de verschijnselen worden versterkt (dit laatste vooral door aromatase-remmers) ; zie ook 500 en 736 ; in de laatste studie was vrijwel zeker sprake van een te lage dosering.

750)Nikander E et al ;'Obstet Gynecol 101:1213-20 ; 2003 ; Isoflavonen verminderen niet significant overgangsklachten bij vrouwen met borstkanker ; zie ook 500,736 en 749 ; een voorlopige metaanalyse laat toch igv overgangsklachten voor isoflavonen een gunstig effect zien.

764) Morabito N et al ; J Bone Miner Res 17 ; 1904-12;2002 ; Genisteine gaat bij vrouwen die net in de overgang zijn osteoporose tegen ; relevant voor vrouwen met kanker die door de behandeling van kanker in de menopause terecht komen.

812) Atkinson C et al : Am J Clin Nutr 79:326-33;2004;Isoflavonen gaan tov placebo aantoonbaar botverlies tegen ; van belang voor met name borstkanker , baarmoederkanker en eierstokkankerpatienten, die immers iha versneld in de overgang komen. Zie ook 764. Bovendien is er onderzoek waaruit blijkt genisteine in een dosis van slechts 54 mg even goed postmenopauzaal osteoporose tegengaat als kankerverwekkende en hart- en vaatziekte bevorderende oestrogenen ; zie Cotter A en Cashman ; Nutr Rev 61:346-51;2003. Noot red.: Studieabstract staat onder onderzoek en voeding gepubliceerd.

814) Crisafulli A et al; Menopause 11:400-4;2004; Genisteine vermindert in dit gerandomiseerde onderzoek hot-flushes samenhangend met de overgang aantoonbaar.

817) Chen YM et al; J Clin Endocrinol Metab 88:4740-7; 2003 ; Soja-isoflavonen gaan bij vrouwen met een lage botmassa verdere botkalking aantoonbaar tegen. Zie ook 764 en 812 met commentaar.

820) Macgregor CA et al; Eur J Cancer 41:708-14;2005; Bij ex-borstkankerpatienten blijkt soja geen invloed te hebben op een scorelijst mbt overgangsklachten. In 814,500 en 749 wordt wel een gunstig effect van soja tav overgangsklachten gevonden ; in 736,750 en 820 dus niet. Een en ander lijkt afhankelijk van de dosis, meetmethode en groepssamenstelling. Alles wijst er op dat in ieder geval bij een subgroep toch een effect van soja tav overgangsklachten bestaat. Overigens is het remmende effect van soja tav botontkalking wel duidelijk en consistent : zie 764,812 en 817.

837) Nikander E et al ; J Clin Endocrinol Metab 89 : 1207-12; 2004 ; Isoflavonen remmen in dit gerandomiseerde onderzoek aantoonbaar de botafbraak bij postmenopausale vrouwen ; dit is wederom een bewijs dat isoflavonen voor vrouwen die in de menopauze gaan vanwege een antikankertherapie, in ieder geval al voor hun botten belang hebben bij isoflavonen.

1014) Quella SK et al ; J Clin Oncol 18:1068-74; 2000: Soja-phytooestrogenen verminderen ook in dit gerandomiseerde onderzoek niet de hot-flushes ; zie commentaar bij nummer 820 : 4 van de 7 publicaties zeggen dat soja niet ; 3 zeggen dat soja wel overgangsklachten vermindert.

1147) Cluzan RV et al ; Lymphology 29:29-35; 1996 : Het bioflavonoidenextract Cyclo 3 Fort (Ruscus plus hesperidine) vermindert in vergelijking met placebo bij vrouwen met oedeem vanwege borstkankerbehandeling, dit oedeem significant. PMID 8721977.

Glutamine: zie ook onder voeding, vitamines, antioxidanten en voedingstoffen:

6) Heys S et al ; Int J Oncol 1998 ; 12 : 221-5. In dit gerandomiseerde onderzoek bleek het aminozuur l-arginine bij borstkanker de responskans op chemotherapie significant te verbeteren.

169) May PE et al ; Am J Surg 183 : 471-9 ; 2002 ; De combinatie van arginine, glutamine en beta-hydroxy-beta-methylbutyraat gaat in gerandomiseerd dubbelblind onderzoek bij patienten met een vergevorderde vorm van kanker verlies van de vetvrije massa tegen.

170) Bozzetti F et al ; Nutrition 13 : 748-51 ; 1997 ; In een gerandomiseerd dubbelblind onderzoek bij patiënten met borstkanker  bleek glutamine diarree door het chemotherapeuticum doxifluridine niet tegen te gaan.

1333)Li Y et al ; Tumori 92:396-401 ; 2006 ; Glutamine gaat bij patienten met borstkanker permeabiliteitstoename van darmslijmvlies door chemo tegen. De effectiviteit van de chemo wordt niet beinvloed. Na een kuur was er echter (nog) geen effect op de stomatisincidentie e.d. waarneembaar. PMID 17168431. Zie ook 866 met commentaar ; 1026 ; 1057 met commentaar ; 1134 ; 1272 en 1299.

2725)Eda K et al; Clin Nutr 2015 mar 26 ; PMID 25869479 ; glutamine vermindert dermatitis bij borstkankerpatienten, die bestraald worden.

2772)Greven KM et al; J Community Support Oncol 2015 Mar;13(3):87-94 ; PMID 26287032 ; de combinatie van arginine , ginseng, ginkgo, damiana en een multi  verbeterde het sexueel welbevinden bij vrouwen met een gynaecologische tumor of borstkanker niet. Het lichamelijk welbevinden werd door de combinatie wel beter.

3012)Rubio I et al; JPEN 2013 Sep;37(50:623-30 ;Glutamine oraal vermindert de bijwerkingen van bestraling van het borstgebied in verband met kanker. PMID 23389298.

3038)Mokhtar GM et al; J Pediatr Hematol Oncol 2010 Nov;32(8):594-600 ;PMID 20921909 ; glutaminezuur IV gaat bij kinderen met kanker neurotoxiciteit door vincristine tegen in vergelijking met placebo.

3086)Peterson DE et al; Cancer 2007 Jan 15;109(2):322-31 ;PMID 17154160 ; bij chemotherapie bij borstkanker met o.a.  adriamycine vermindert glutamine mucositis.

3563)Lustberg MB et al; Breast Cancer Res Treat. 2018 Feb;167(3):709-18; PMID 29101597 : omega-3-vetzuren extra gaan vermindering van levenskwaliteit bij gebruik aromataseremmer bij borstkanker tegen.

Groene thee, zie ook onder voeding, vitamines, antioxidanten en voedingstoffen:

1621)Stendell-Hollis NR et al ; J Hum Nutr Diet 2010 Dec;23(6):590-600 ; PMID 20807303 ; Groene thee, gedecaffeineerd, bevordert bij patienten behandeld voor borstkanker, die te zwaar zijn, gewichtsverlies.

Honing:

2656)Munstedt K et al; Mol Clin Oncol 2015 Jul;3(4):869-874 ; PMID 26171198 ; Zowel pollen als honing verminderen in vergelijking met placebo overgangsklachten bij postmenopauzale borstkankerpatienten.

3039)Shoma A et al; Curr Clin Pharmacol 2010 Nov;5(4):251-6;PMID 20925642 ; in dit onderzoek vermindert honing verbrandingsverschijnselen vanwege bestraling voor borstkanker.

Homeopathie:

998) Thompson EA et al ; J Altern Complement Med 11:13-20; 2005 : Individuele homeopatische behandeling op gerandomiseerde basis van overgangsklachten (bij overlevenden voor wat betreft borstkanker) werkt niet expliciet op de overgangsklachten ; wel verbetert het welbevinden door de homeopatische benadering significant tov placebo.

2540)Witt  CM et al;  Breast Cancer Res Treat 2015 Jan ;149(2):449-60;PMID 25555830 ; Geindividualiseerde CAM versus usual care  verbetert de levenskwaliteit van borstkankerpatienten ; dit is nu het type onderzoek wat homeopaten zouden moeten doen!!

2635)Frass M et al; Complement Ther Med 2015 Jun;23(3):309-17;PMID 26051564 ; in deze RCT was de levenskwaliteit beter met homeopathie dan met geen homeopathie ; er was geen placebo wat bij een subjectieve parameter op de korte termijn wel moet; voor de overleving na 1 jaar geldt die voorwaarde niet!!

Hyperthermie:

434) International Collaborative Hyperthermia Group ; Int J Radiation Oncology Biol Phys 35 : 731-44 ; 1996 ; Ingeval van vergevorderde lokale borstkanker dan wel een locaal gerecidiveerde borstkanker blijkt lokale hyperthermie de responskans op radiotherapie te vergroten ; op de overleving blijkt lokale (!) hyperthermie evenwel zoals te verwachten geen invloed te hebben.

1082) Arcangeli G et al ; Int J Radiat Oncol Biol Phys 21:1569-74 ; 1991 : In dit gerandomiseerde onderzoek verbetert hyperthermie wederom de respons op bestraling bij in dit geval patienten met uitgezaaide borstkanker.

1083) Sherar M et al ; Int J Radiat Oncol Biol Phys 39:371-80 : Hyperthermie verbetert locale respons borstkanker op radiatie ; ook de overleving is beter.

Hypnose, zie ook psycho-sociale ondersteuning:

1316)Lang EV et al ; Pain. 2006 Sep 5 ; Epub ahead of print. Zelfhypnose vermindert pijn en angst bij vrouwen die een grote biopsie wegens verdenking op borstkanker ondergaan, zo blijkt uit dit gerandomiseerde onderzoek ; PMID 16959427.

2014)Maclaughlan DS et al ; BMJ Open. 2013 Sep10;3(9);PMID 24022390 ;Hypnotherapie is zeker zo goed tegen hot flashes ivm een vervroegde overgang vanwege behandeling voor borstkanker, als gabapentine.

1464)Elkins G et al ; J Clin Oncol 2008 ; 22 sept ; epub ahead of print. PMID 18809612 ; hypnose vermindert hot flushes bij overlevenden van borstkanker significant, zo bleek uit dit gerandomiseerde onderzoek.

1518)Schnur JB et al ; Anesth Analg 106; 440-4 ; 2008 ; PMID 18227298 ; Hypnose voor een excisiebiopsie in verband met mogelijke borstkanker vermindert de prechirurgische distress.

1548) Butler LD et al ; Health Psychol 2009 Sep;28(5):579-87 ; 2009 ; Hypnose reduceert pijn bij borstkanker ; het zoveelste onderzoek met een vergelijkbaar resultaat. PMID 19751084.

1613)Nash MR en Tasso A ; Int J Clin Exp Hypn 2010 Oct;58(4):497-504; PMID 20799126 ; hypnose vermindert de pijn bij vrouwen met borstkanker ; zie ook 1548.

Immuuntherapie met MUC1: 

2658)Vassilaros S et al; Immunotherapy 2013 Nov;5(11):1177-82 ; PMID 24188672 ; immuuntherapie met geoxydeerd mannan-MUC1 verlaagt als adjuvante therapie sterfte bij borstkanker.

Isoflavonen: zie onder genisteine

Kinesio tape:

3005)Melgaard D ; Physiother Theory Pract 2016 Aug;32(6):446-51 ;PMID 27260219 ; Kinesio Textape is eenvoudiger dan een gewone bandage voor oedeem bij borstkanker, en geeft ook de beste levenskwaliteit.

3112)Smykla A et  al; Biomed Res Int 2013;2013:767106 ; PMID 24377096 ; Kinesiologisch tapen gaat oedeemvorming bij de behandeling voor borstkanker niet tegen!!!

3513)Malicka I et al; Prz Menopauzalny. 2014 Sep;13(4):221-6;PMID 26327858; Kinesiologisch tapen vermindert oedeem na operatie wegens borstkanker.

Laser behandelingen:

3421)Nymann P et al; Br J Dermatol 2009 Jun;160(6):1237-41;PMID 19309367 ; Long-pulsed dye laser effectiever dan intense pulsed light om teleangiectasieen samenhangend met bestraling wegens borstkanker weg te krijgen.

3626)Carati CJ et al; Cancer 2003 Sep 15;98(6):1114-22; PMID 12973834 ; laserbehandeling vermindert oedeem bij borstkankerpatienten.

Lymfklierdrainage (zie ook onder bewegen):

3404)Donmez AA en Kapucu S; Eur J Oncol Nurs 2017 Dec ;31:12-21;PMID 29173822 ; trainen plus lymfklierdrainage samen gaan ontstaan lymfeoedeem bij borstkanker tegen.

3414)Daves IS et al; J Clin Oncol 2013 Oct 20;31(30):3758-63;PMID 24043733 ; Lymfklierdrainage plus  met kousen is niet effectiever om lymfeoedeembij vrouwen met borstkanker te bestrijden dan lymfeklierdrainage plus alleen.

3427)McNeely ML et al; Breast Cancer Res Treat 2004 Jul;86(2):95-106; PMID 15319562; een bandage plus lymfklierdrainage vermindert oedeem door operatie vanwege borstkanker meer dan bandage alleen.

3428)Di Blasio  A et al; Breast Care (Basel) 2016 dec;11(6):428-431; PMID 28228712 ; Nordic walking alleen had geen, maar gecombineerd met de ISA-methode bij borstkankerpatienten wel een vermindering van het lymfeoedeem tot gevolg.

3429)Schmidt T et al; J Rehab Med  2017 Jan 19;49(1):78-83;PMID 28101567 ; Zwengeltherapie bij oedemateuze borstkankerarm verbetert bovenop usual care kracht en gaat oedemateuze verdikking tegen.

3638)Lau RW en Cheing GL ; Photo Laser Surg 2009 Oct;27(5):763-9; PMID 19878027 ; Laser is zinvol om oedeem samenhangend met borstkanker te bestrijden.

3680)Tidhar D en Katz-Leurer M ; Support Care Cancer. 2010 Mar;18(3):383-92;  lymfdrainagetherapie vermindert oedeem bij borstkanker en verbetert het welbevinden. PMID 19495810

Maretakinjecties - Viscum Album:

372) Heiny BM ; Krebsmedizin 12 : 3-14 ; 1991 ; Maretak vermindert bij borstkankerpatiënten, die chemo krijgen de leukopenie en verbetert aantoonbaar de kwaliteit van leven.

703) Semiglasov VF et al ; Anticancer Res 24 : 1293-302 ; 2004 ; Maretak als extra adjuvans naast adjuvante CMF-behandeling voor borstkanker verbetert de levenskwaliteit.

704) Piao BK et al ; Anticancer Res 24 :303-9 ; 2004 ; Maretak vermindert bijwerkingen chemo bij diverse vormen van kanker (eierstokkanker, niet-klein-cellige longkanker - NSCL en borstkanker) en verbetert zo de levenskwaliteit.

831) Bock PR et al ;Arzneimittelforschung 54:563 ; 2004 ; Na randomisatie van behandelcentra voor borstkanker werd wel dan geen iscador - maretak injecties  gegeven ; bijwerkingen chemo waren met Iscador minder en de overlevingsduur was beter ; zie ook 372,703 en 704.

989) Schumacher K et al ; Anticancer Res 23: 5081-7; 2003 : Maretak vermindert bij borstkanker bijwerkingen reguliere behandeling en verbetert de ziektevrije overleving.

990) Grossarth-Matichek R et al ; Altern Ther Health Med 7:57-66;68-72,74-6 passim. ; 2001 : Iscador verlengt in dit gerandomiseerde onderzoek het leven van patienten met kanker significant.

1226) Semiglazov VF et al ; Anticancer Res 26(2B)1519-29; 2006 : Maretak verbetert bij patienten met borstkanker, die chemo krijgen de levenskwaliteit. PMID 16619567. Zie ook : 372,703,704 en 989 ; de overall conclusie is op z’n minst : maretak verbetert bij borstkankerpatienten, die chemo krijgen de levenskwaliteit.

1921)Troger W et al; Breast Cancer (Auckl). 2009 Jul 6;3:35-45 ; PMID21556248 ; Maretak verbetert de levenskwaliteit van vrouwen die CAF krijgen in verband met borstkanker ; de neutropenie was ook minder, maar dit was in dit onderzoek niet significant.

2357)Troger W et al; Evid Based Complem Alternat Med 2014;2014;430518 ;PMID 24701238 ; Maretak verbetert de levenskwaliteit van borstkankerpatienten die chemo krijgen

2404)Semiglassov VF et al; Anticancer Res 2004 Mar-Apr;24(2C):1293-302 ;PMID 15154663 ; Maretak verbetert bij borstkankerpatienten die chemo krijgen de levenskwaliteit ; zie ook oa 1226.

Massage:

1144) Soden K et al ; Palliat Med 18:87-92; 2004 : Massage al dan niet met lavendelolie verbetert in vergelijking met niet behandelen, slaap bij kankerpatienten ; vermindert eveneens depressies, maar heeft geen effect op pijn of angst. PMID 15046404.

1287) Barclay J et al ; Eur J Oncol Nurs 10:140-9 ; 2006 : Zelfmassage met of zonder aromatische olie laat bij kankerpatienten met oedeem het volgende zien : de aromatische olie erbij verbeterde het significante resultaat van de massage slechts niet significant. PMID 16563861.

1436) Mehling  WE et al ; J Pain Symptom Manage 33:258-66 ; 2007 : Massage en acupunctuur verminderen tezamen postoperatieve pijn igv borstkanker ; ook psychisch was de uitwerking significant positief ; PMID 17349495.

1886)Fernandez-Lao C et al; J Manipulative  Physiol Ther 2012 Feb 2012 Feb;35(2):94-100;PMID 22018755 : massage bij borstkankerpatiënten leidde tot een toename van de speekselkliersecretie en een verandering in de IgA-spiegel, maar had geen effect op de vermoeidheid.

1538)Listing M et al ; Psychooncology 2009 Dec; 18(12):1290-9 ; PMID 19189275 ; Massage vermindert vermoeidheid bij patienten met borstkanker en verbetert bij hen het welbevinden.

1539) Listing M et al : Arch Womens Ment Health 2010 : 19 Febr ; Epub ahead of print ; PMID 20169378 ; onderzoek vergelijkbaar met dat onder 1538 en met vergelijkbare resultaten.

1580)Billhult A et al ;  Anton Neurosci 2008 jun;14091-2):88-95; PMID 18474451 : Massage in deze RCT bij 21 personen verbetert levenskwaliteit bij vrouwen die met bestraling voor borstkanker behandeld worden niet.

1679)Bilhult A et al ; J Altern Complement Med 200 Jan-Feb;13(1):53-7;PMID 17309378 ; massages verminderden ook in dit gerandomiseerde onderzoek bij patienten met borstkanker misselijkheid samenhangend met chemo.

2125)Sharp DM et al; Eur J Cancer 2010 Jan;46(2):312-22;PMID19906525 ; massage, maar ook reflexologie verbeteren bij patienten met beginnende borstkanker de levenskwaliteit.

2354)Kashani F en Kashani P ; Iran J Nurs Midwifery Res 2014 Mar;19(2):113-8; Massages verbeteren bij borstkankerpatienten de slaapkwaliteit.

2804)Krohn M et al; Suport Care Cancer 2011 Sep;19(9):1303-11;PMID 20644965 ;massage vermindert depressies bij borstkankerpatienten ; voor het nut van massage : zie o.a. vanaf 1144 : 1144,1287 ;1306;1436 ; 1538; 1580 ; 1675, 1679 ; 1773 ; 1868 ; 1886 ; 1908 ; 2181; 2204 ; 2212 ; 2354;2365 ; 2522 ; 2599 ; 2604 en 2752 ; kortom er zijn op dit gebied de nodige RCT’s met gunstige bevindingen.

2990)Bok SK et al; Lymphat Res Biol 2016 Mar;14(1):18-24;PMID 26824517 ; PRE : progressive resistance exercise helpt om oedeem gerelateerd aan borstkanker te verminderen ; de spiermassa neemt toe.

2995)Sun FK et al; Cancer Nurs 2016 ; Dec 5 : spierontspanning vermindert depressie bij borstkankerpatienten.

3044)Castro-Sanchez AM et al;  Med Clin (Barc). 2011 jul 23;137(5):204-7; PMID 21145085 ; manuele lymfklierdrainage  plus  een stretch-band gaan oedeem bij borstkanker tegen en verbetert de levenskwaliteit.

3061)Johansson K et al; Lymphology 1998 Jun;31(2):56-64;PMID 9664269; Manuele lymfklierdrainage bij borstkankerpatienten is even effectief als regelmatige pneumatische compressie van het oedeem.

3062)Box RC et al : Breast Cancer Res Treat 2002 Sep;75(1):51-64;PMID 12500934 ; Lympfoedeem is goed vroeg detecteerbaar bij borstkanker en fysiotherapie is dan zinvol : actief optreden dus.

3065)Fernandez-Lao C et al; Eur J Cancer Care (Engl) 2012 Mar;21(2):233-41;PMID 22060159; massage verbetert welbevinden borstkankerpatienten.

3075)Andersen L et al; Acta Oncol 2000;39(30:399-405;PMID 10987238 ; Manuele lymfklierdrainage na operatie voor borstkanker heeft als standaard geen zin ; kennelijk alleen op indicatie.

3083)Szolnoky G et al; Lymphology 2000 Dec;42(4):188-94 ; Intermitterende pneumatische compressie plus manuele drainage is effectiever dan het laatste alleen bij borstkankerbehandeling gerelateerd oedeem.

3087)Zimmermann A et al; Lymphology 2012 Sep;45(3):103-12;PMID 23342930; Lymfklierdrainage zinvol ter preventie van secundair lymfoedeem na operatie wegens borstkanker.

3088)Hernandez-Reif M et al; J Psychom Res 2004 Jul;57(1):45-52; PMID 15256294 ; Massage  vermindert bij borstkanker angst, vermindert depressie en verbetert immuunparameters.

3562)Kinkead B et al; Cancer 2018 Feb 1;124(3):546-54; PMID 29044466 ; massage vermindert vermoeidheid bij borstkankerpatienten.

3580)Wilburn O et al; BMC Cancer 2006 Mar 29;6:84; PMID 16571129: Flexitouch blijkt efficienter om lymfeoedeem bij borstkanker te verminderen dan zelfmassage.

Medicinale paddenstoelen - en extracten daarvan, zoals SPG, PSK, PSP, Maitake, Lentinan - Shitake enz.:

64) Toi M et al ;Cancer 1992 ; 70 : 2475-83 ; PSK kan de overleving van patiënten met een hormoon ongevoelige borstkanker verbeteren.

126) Taguchi T; Gan To Kagaku Ryoho 10 : 387-93 ; 1983 ; Lentinan (Shiitake) verlengt in gerandomiseerd onderzoek het leven bij patiënten met een vergevorderde of gerecidiveerde maagkanker darmkanker of borstkanker.

203) Yokoe T et al ; Anticancer Res 17 : 2815-8 ; 1997 ; PSK verbetert in gerandomiseerd onderzoek bij borstkankerpatiënten de 5- en 10-jaarsoverleving wel als zij het B40-antigen bezitten en niet indien zij dat niet bezitten.

204) Morimoto T et al ; Eur J Cancer 32A : 235-42 ; 1996 ; PSK verbetert de prognose van vrouwen met een hormoongevoelige borstkanker stadium 2, die mitomycine en Nolvadex krijgen niet ; ander onderzoek eerder in deze lijst genoemd laat zien, dat de prognose van borstkanker in een minder vroeg stadium, dan wel hormoonongevoelig, dan wel in het bezit van een B40-gen, wel door PSK verbetert.

487) Kosaka A et al ; Gan To Kagaku Ryoho ; 14 : 516-22 ; 1987 ; In gerandomiseerd onderzoek potentieert lentinan hormonale therapie bij borstkanker.

513) Duan P en Wang ZM; Zh Zh Xi Yi Jie He Za Zhi 22: 515-7; 2002; Astragalus vermindert in gerandomiseerd onderzoek bij patienten met kanker die chemo krijgen de bijwerkingen en vermindert de ziekteprogressie.

2155)Valadares F et al; Indian J Pharmacol 2013 May-Jun;45(3):217-22;PMID 23833361 ; Agaricus sylvaticus vermindert de bijwerkingen van chemo bij borstkankerpatienten ; zie ook 1932 agaricus sylvaticus bij darmkanker.

2199)Fortes RC et al; Nutr Hosp 2008 Nov-Dec;23(6):591-8; Agaricus sylvaticus verbetert bij kankerpatienten de glucosetolerantie : dit is in principe gunstig bij kanker. zie ook 1932 agaricus sylvaticus bij darmkanker. en 2155.

Melatonine:

1865)Schernhammer ES et al; Cancer Causes Control 2012 Apr;23(4):609-16;PMID22370698; melatonine  blijkt bij postmenopauzale borstkankerpatiënten de nog bestaande al lage oestrogeenspiegels niet verder te verlagen (iets wat ik wel verwacht had) ; belangrijk is echter dat melatonine heel duidelijk bij kankerpatiënten therapeutische consequenties heeft ; men zoeke in deze lijst onder melatonine.

2103)Chen WY et al; Breast Cancer Res Treat  2014 Apr  10;PMID24718775 ; melatonine verbeterde in dit onderzoek bij borstkankerpatienten de slaapkwaliteit ; hot flushes namen er echter niet door af.

2158)Hansen MV et al Breast Cancer Res Treat 2014 2014 Jun;154(3):683-95; Melatonine  vermindert bij patienten die voor borstkanker geopereerd worden in vergelijking met placebo angst en depressieve gevoelens.

2402)Hansen MV et al; Int J Breast Cancer 2014 ; 2014:416531 ; PMID 25328711 ; melatonine bevordert slaap bij patienten die voor borstkanker worden geopereerd ; er was evenwel geen verbetering van het cognitief functioneren blijkens de ‘postoperative cognitive dysfunctiontest’.

2500)Sookprasert A et al; AnticancerRes 2014 Dec;34(12):7327-37 ;PMID 25503168 ; melatonine verbetert de levenskwaliteit van hen die chemo krijgen.

2641)Madsen MT et al; J Clin Sleep Med 2015 Sep 14; PMID26414973 ; dagelijks 6 mg. melatonine verbetert bij net aan borstkanker geopereerde vrouwen de slaapkwaliteut aantoonbaar ; wel waren ze bij ontwaken iets slaperiger.

2647)Hansen MV et al; Int J Breast Cancer 2014;2014:416531 ; PMID 25328711  ; Melatonine vermindert storingen in de cognitiviteit niet bij vrouwen die wegens borstkanker geopereerd zijn ; wel verbetert het bij hen de slaapefficientie.

2787)Madsen MT et al ; J Clin Sleep Med 2015 Feb 15;12(2):225-33 ; PMID 26414973 ; na operatie wegens borstkanker verbetert extra melatonine de slaapefficientie, maar geen effect op de subjectieve slaapkwaliteit.

2983)Ben-David MA et al; Isr Med Assoc J 2016 Mar-Apr;18(3-4):188-92 ; PMID 27228641 ; melatonine lokaal vermindert stralingsdermatitis bij patienten met borstkanker.

OK-432:

475) Kikuchi K en Takahashi N ; Gan To Kagaku Ryoho 12 : 1476-81 ; 1985 : OK-432 verbetert de overleving van gerecidiveerde/ver voortgeschreden borstkanker in een pilot-study net niet significant.

1740)Yang Y et al ; Ann Surg Oncol 2012 ;Oct 28 ; PMID 23104710 ; OK-432, een streptococcen-extract vermindert de sterfte bij NSCLC (zie deze lijst) ; in een kleinschalig gerandomiseerd onderzoek blijkt het bij borstkanker  de oedeemvorming na operatie ; de follow-up is te kort en de groep te klein om verdergaande uitspraken over OK-432 en borstkanker te kunnen doen.

2882)Kong D et al; 2016 Jul 18:1-5 ; PMID 27431576 ; OK-432 vermindert na operatie wegens borstkanker lymfe oedeem.

2883)Yang Y et al ; 2015 Jan ;193(1):492-6 ; PMID25201573; OK-432 gaat bij borstreconstructie na borstkanker  seromavorming tegen ; zie ook 2882 en de vele eerdere publikaties waarin Ok-432 aldaar bij die typen kanker nog veel belangrijkere therapeutische consequenties heeft.

Probiotica en synbiotica - melkzuurbacteriën:

213) Roszkowski K et al ; Cancer Immunol Immunother 15 : 23-6 ; 1983 ; Propionibacterium granulosum verlengt in gerandomiseerd onderzoek het leven van borstkankerpatiënten met metastases, die FAC krijgen.

Psycho-sociale ondersteuning staat onderaan artikel

THC (zie ook lijnzaadolie onder voeding):

463) Orr LE en Mckernan JF ; J Clin Pharmacol 21 : 76S-80S ; 1981 ; THC gaat misselijkheid bij borstkankerpatiënten die een FAC-kuur krijgen niet alleen beter tegen dan placebo maar ook beter dan prochloorperazine.

464) Chang AE et al; Ann Intern Med 91 : 819-24 ; 1979 ; In dit gerandomiseerde onderzoek blijkt THC misselijkheid en braken samenhangend met methotrexaat als chemotherapie significant te verminderen.

465) Sallan SE et al ; New Engl J Med 302 : 135-8 ; 1980 ; In dit gerandomiseerde dubbelblinde cross-over onderzoek bleek THC significant beter werkzaam tegen misselijkheid en braken, samenhangend met chemo, dan reguliere medicatie.

466) Lane M et al ; Am J Clin Oncol 13 : 480-4 ; 1990 ; Ook in dit gerandomiseerde onderzoek vermindert THC significant misselijkheid en braken i.v.m. placebo of reguliere behandeling.

467) Frytak S et al ; Ann Intern Med 91 : 825-30 ; 1979 ; THC vermindert bij kankerpatiënten die chemo krijgen misselijkheid en braken beter dan placebo maar niet beter dan reguliere behandeling. Wel meer slaperigheid ed door THC.

468) Ungerleider JT ; Cancer 50 : 636-45 ; 1982 ; THC vermindert misselijkheid door chemo bij kankerpatiënten even goed als reguliere medicatie.

834) McCabe M et al ; Invest New Drugs 6:243-6 ; 1988 : THC uit cannabis verminderde ook in dit zoveelste gerandomiseerde onderzoek significant de misselijkheid en braken van kankerpatienten, die chemo kregen.

838) Lane M et al ; J Pain Symptom Manage 6:352-9;1991: THC is ook in dit gerandomiseerde onderzoek significant werkzaam tegen misselijkheid en braken, samenhangend met chemo.

839) Citron ML et al ; Cancer Treat Rep 69:109-12 ; 1985 ; Een synthetisch cannabinoid blijkt in dit gerandomiseerde onderzoek niet aantoonbaar beter tegen misselijkheid e.d. samenhangend met chemo dan THC

840) Colls BM et al ; N Z Med J 91:449-51;1980 : THC blijkt ook in dit gerandomiseerde onderzoek bij kankerpatienten die chemo krijgen tegen misselijkheid/braken net zo effectief als gangbare antiemetica.

889) Orr LE et al ; THC heeft in geval van chemo en in vergelijking met prochloorperazine dan wel placebo een duidelijk antimisselijkheidseffect. Zie de vele studies met THC in deze lijst die deze conclusie bevestigen.

907) Nierderle N et al ; Klin Wochenschr 64 ;362-5 ; 1986 : THC vermindert ook in dit gerandomiseerde onderzoek braken samenhangend met chemo.

912) Ungerleider JT et al ; Am J Clin Oncol 8 : 142-7;1985 : Ook in dit onderzoek bleek THC werkzaam, zij het dat het hier niet beter was dan prochlorperazine.

919) Einhorn LH et al ; J Clin Pharmacol 21(8-9 Suppl) : 64S-69S: THC blijkt misselijkheid samenhangend met cisplatintoediening net zo goed , zo niet beter tegen te gaan dan prochlorperazine.

922) Niiranen A en Mattson K ; Am J Clin Oncol 8;336-40; 1985: Braken als bijwerking van chemo wordt met THC zeker zo goed tegengegaan als met prochlorperazine, zo blijkt ook uit dit gerandomiseerde onderzoek.

935) Chan HS et al ; Pediatrics 79:946-52; 1987 : THC blijkt ook bij kinderen die chemo krijgen effectief tegen braken.

967) George M et al ; Biomed Pharmacother 37:24-7;1983: THC is in dit gerandomiseerde dubbelblinde onderzoek zeker zo goed in staat misselijkheid/braken tegen te gaan als chloorpromazine.

1278) Chang AE et al ; Cancer 47:1746-51 ; 1981 : Hoewel THC in eerder onderzoek de misselijkheid/braken door methotrexaat verminderde, blijkt het dat niet te doen ingeval van adriamycine plus cytoxan. PMID 6261926.

1424) Cannabis-in-cachexia-study-group et al ; J Clin Oncol 24: 3394-400 ; 2006 ; THC of cannabis verbeteren eetlust of kwaliteit van leven bij kankerpatienten in vergelijking met placebo niet. PMID 16849753. Een feit is wel dat THC misselijkheid als gevolg van chemo zeer efficient tegen gaat ; zie bijv. 889,907, 912, 919, 922, 967, 935 en 1278.

1568) Brisbois TD et al ; Ann Oncol 2011 Feb 22 ; PMID 21343383 ; Cannabis gaat eetlustverlies bij kankerpatienten  door chemo tegen ; verhoogt levenskwaliteit.

1688)Johnson JR et al ; J Pain Symptom Manage 2010 Feb;39(2):167-79;PMID 19896326 : bij kankerpatienten is met een gerichte toepassing van een cannabis-extract een verdere pijnreductie in vergelijking met placebo mogelijk!!

2034)Lynch ME et al; J Pain Symptom Manage 2014 Jann;47(1):166-73;PMID 23742737 ; Cannabinoiden verminderden in vergelijking  met placebo neuropatische pijnen als gevolg van chemo niet significant ; het laatste zou kunnen liggen aan de kleine groepen. Meer onderzoek is nodig!

Ultra Sound:

1252) Wu F et al ; Br J Cancer 89: 2227-33; 2003 : Bij 48 patienten met borstkanker werd er of geopereerd of met ultrasound behandeld ; het laatste leidde tot volledige necrose van de tumoren, zoals op diverse manieren is aangetoond. PMID 14676799. Lokaal was de eradicatie dus vergelijkbaar.

Visolie:

2564)Hershman DL et al; J  Clin Oncol 2015 May 4;PMID 25940724  ; Visvetzuren  verminderen gewrichtsklachten door aromataseremmers niet.

2702)Hutchins-Wiese HL ; Nutr Cancer 2014;66(1):68-76;PMID 24274259 ; dagelijks 4 gram EPA/DHA gaat osteoporose door aromataseremers tegen.

3340)Suzumura DN et al; Nutr Cancer. 2016 Aug-Sep;68(6):935-42;PMID 27340931; visolie verbetert adem capaciteit bij vrouwen die chemo krijgen voor borstkanker.

3563)Lustberg MB et al; Breast Cancer Res Treat. 2018 Feb;167(3):709-18; PMID 29101597 : omega-3-vetzuren extra gaan vermindering van levenskwaliteit bij gebruik aromataseremmer bij borstkanker tegen.

Vitamines, anti-oxydanten en mineralen(zie ook onder voeding en voedingstoffen) :

491) Barton DL et al ; J Clin Oncol 16 :495-500 ; 1998 ; Vitamine E vermindert in gerandomiseerd dubbelblind onderzoek hot-flashes bij borstkankerpatiënten.

1290) Beer TM et al ; Br J Haematol 2006 ; Sep 19 ; Epub ahead of print : Vitamine D vermindert in vergelijking met placebo de kans op thrombose bij patienten die docetaxel krijgen ; dierexperimenteel onderzoek voorspelde dit al. PMID 16984385.

1291) Argyriou AA et al ; J Pain Symptom Manage. 32:237-44 ; 2006 : Vitamine E vermindert neuropathie bij gebruik taxol ; PMID 16939848.

1576)Rastelli AL et al ; Breast Cancer Treat 2011 Aug;129(1):107-16;PMID 21691817 ; Hoge doses vitamine D2 verminderen in vergelijking met placebo spierpijn als bijwerking van arimidex.

1733)S Singh et al ; Breast Cancer Research and Treatment ; 2012 ; 132:625-629 ; in vergelijking met placebo verminderen vitamine D (600 IU) en 1200 mg calcium op dagbasis aantoonbaar de bijwerkingen van femara.

2080)Kottschade LA et al; Support Care Cancer 2011 Nov;19(11):1769-77;PMID  20936417 ; vitamine E  : 400 mg per dag verminderde in deze RCT niet de neuropathie door chemo.

2463)Hidalgo M et al; Anticancer Drugs 1999 Apr;10(4):393-5;PMID 10378674 Lokaal extra vitamine D3 gaat haaruitval door chemo niet tegen.

2709)Ota M et al; Hepatogastroenterology 2014 Jun;61(132):1008-13;PMID 26158157 : Vitamine B6 vermindert handvoetsyndroom niet bij gebruik xeloda. Zie ook 2083 en 2231 ; het lijkt inderdaad niet te werken.

2906)Shapiro AC et al; Breast Cancer Res Treat 2016 Feb;155(3):501-12 ;PMID  26868123 ; Hoge doses vitamine D3 verminderen de bijwerkingen van aromataseremmers op spieren niet.

Voeding, voedingstoffen:

Acetylsalicylzuur:

941) Olivotto IA et al ; Radiother Oncol 41:1-6 ; 1996 : Acetylsalicylzuur vermindert bij borstkanker de cosmetische nadelen van bestraling niet.

Alkaloid cepharantine:

278) Suzuki S et al ; Gan To Kagaku Ryoho 17 : 1195-200 ; 1990 ; Het alkaloid cepharantine vermindert leukopenie bij patienten met borstkanker, die chemo krijgen.

Aloe vera:

825) Heggie S et al ; Cancer Nurs 25:442-51;2002; In deze gerandomiseerde studie werd aloe vera met een waterige creme vergeleken om de bijwerkingen wegens bestraling voor borstkanker te bekijken : de waterige creme bleek beter pijn gerelateerd aan de behandeling tegen te gaan en aloe vera ging bij rokers duidelijk beter het ontstaan van jeuk tegen ; aloe vera is echter niet vergeleken met niets ; dit onderzoek laat derhalve zien dat aloe vera hooguit voor rokende borstkankerpatienten gunstig is.

2545)Hoopfer D et al; Clin Breast Cancer 2014 Dec 24 ;PMID 25619686 ; Aloe Vera vermindert bijwerkingen van bestraling voor borstkanker niet ; dit is in deze lijst in diverse onderzoeken al eerder gevonden ; Calendula doet dat echter wel (1763) ; aloe vera verlengt in minstens 1 onderzoek wel de levensduur van kankerpatienten met vergevorderde kanker ; zie 87.

Astragalus:

513) Duan P en Wang ZM; Zh Zh Xi Yi Jie He Za Zhi 22: 515-7; 2002; Astragalus vermindert in gerandomiseerd onderzoek bij patienten met kanker die chemo krijgen de bijwerkingen en vermindert de ziekteprogressie.

Beta-glucaan:

2427)Ostadrahimi A et al; Adv Pharm Bull ; 2014 Oct ;4(Suppl 1):471-7;PMID 25364665 ; Beta-glucaan naast chemo versus chemo bij borstkankerpatienten verbeterde hun levenskwaliteit.

2703)Yenidogan E et al ; Ady Ther 2014 Jan;31(1):130-9;PMID 24421054 ; beta-glucaan per dag 10 mg oraal vermindert afvloed van vocht na mastectomie in vergelijking met placebo.

Boswellia-crème:

2712)Togni S et al ; Eur Rev Med Pharmacol Sci 2015 Apr;19(8):1338-44 ; PMID 25967706 ; Boswellia-crème  vermindert huidschade bij bestraling wegens borstkanker ; het is bekend dat in deze ook Calendula nuttig is.

2721)Togni S et al; Eur  Rev Med Pharmacol Sci 2015 apr;19(8):1338-44; Boswellia-crème vermindert huidschade door bestraling vanwege borstkanker.PMID 25967706.

Cannabis - marihuana - THC:

463) Orr LE en Mckernan JF ; J Clin Pharmacol 21 : 76S-80S ; 1981 ; THC gaat misselijkheid bij borstkankerpatiënten die een FAC-kuur krijgen niet alleen beter tegen dan placebo maar ook beter dan prochloorperazine.

13-cis-retinoic-acid:

1462)Chiesa MD et al ; Acta Biomed 78:204-9 ; 2007 : 13-cis-retinoic-acid verbetert resultaat tamoxifen bij patienten met vergevorderde borstkanker qua respons slechts niet-significant ; een bezwaar is dat er slechts ca. 30 responsen per groep waren ; de aantallen waren zo laag dat significantie in welke richting dan ook, hierdoor van tevoren al onwaarschijnlijk was. PMID 18330080.

Calendula:

701) Pommier P et al ; J Clin Oncol 22 : 1447-53 ; 2004 ; Calendula officinalis is superieur aan trolamine om dermatitis samenhangend met bestraling voor borstkanker te voorkomen.

2148)Sharp L et al; Eur J Oncol Nurs 2013 Aug;17(4):429-35;PMID 23245940 ; Calendulacreme en Eesex-creme zijn evengoed in preventie van bestralingsreacties van de huid op bestraling ; zie ook 1763.

Calcitriol 45:

3442)Peppone LJ et al; Support  Care Cancer 2018 Feb 22; PMID 29470705 ; calcitriol 45 mcg per week versterkt botten bij borstkankerpatienten die hormonale therapie doen.

Chlorella:

2700)Noguichi N et al ; Evid Based Complement Alternat Med 2014;2014:704619 ; PMID 24799942 ; Chlorella verbetert levenskwaliteit borstkankerpatienten.

Coumarine:

325) Burgos A et al ; Lymphology 32 : 3-10 ; 1999 ; Coumarine vermindert in gerandomiseerd onderzoek lymfoedeem bij borstkankerpatiënten, welke een gevolg is van operatie en bestraling.

326) Pecking A ; J Mal Vasc 15 : 157-8 ; 1990 ; Coumarine verminderde in dit gerandomiseerde dubbelblinde onderzoek lymfoedeem bij borstkankerpatiënten.

472) Loprinzi CL et al ; N Engl J Med 340 : 346-50; 1999; In dit gerandomiseerde onderzoek werd met coumarine slechts een niet-significante vermindering van lymfoedeem samenhangend met behandelde borstkanker gevonden ; in de referenties 325 en 326 was het effect van coumarine dienaangaande wel significant gunstig ; een voorlopige meta-analyse laat zien dat coumarine lymfoedeem van de arm samenhangend met behandeling wegens borstkanker vermindert.

COX-2-remmers en EPO:

771) Lundholm K et al ; Cancer 100:1967-77;2004; Patiënten met cachexia als gevolg van kanker kregen allen, COX-2-remmers en EPO ; de helft kreeg ook voedingsondersteuning, gericht op ontstekingsremming, anemiepreventie en om de voedingsstatus te verbeteren. Extra calorieen was nu niet het primaire doel ; nu was er wel sprake van levensverlenging in de voedingsgroep.

Cyclo 3 Fort:

1147) Cluzan RV et al ; Lymphology 29:29-35; 1996 : Het bioflavonoidenextract Cyclo 3 Fort (Ruscus plus hesperidine) vermindert in vergelijking met placebo bij vrouwen met oedeem vanwege borstkankerbehandeling, dit oedeem significant. PMID 8721977.

Enterale en parenterale voeding:

1010) Hyltander A et al ; Clin Gastroenterol Hepatol 3:466-74;2005 : Extra enterale dan wel extra parenterale voeding bevorderen herstel postoperatief van kankerpatienten niet, noch verbeteren hun levenskwaliteit ; wel gaven de vormen van artificiele voeding aanleiding tot significant meer complicaties ; we zien het wederom: de orthomoleculaire gedachte wint weer.

1011) Roberts S et al ; Bone Marrow Transplant 32:715-21; 2003: TPN ipv gewoon orale voeding na stamceltransplantatie bij borstkankerpatienten , blijkt het klinische beloop niet in gunstige zin te beïnvloeden, hetgeen ook te verwachten was.

1060) Bouletreau P et al ; Intensive Care Med 31:1394-400 ; 2005 : TPN met relatief meer suiker dan vet geeft in gerandomiseerd onderzoek iets meer stikstofbesparing, echter meer kans op zoals te verwachten is een slechtere suikercontrole. Commentaar : TPN heeft geen zin zoals eerder gebleken is ; relatief meer enkelvoudige suikers lijkt nog slechter te zijn ; een en ander klopt wederom met de orthomoleculaire pricipes.

1181) Persson CR et al ; Nutr Cancer 42:48-58 ; 2002 : Bevorderen van louter de energie inname leidt bij kankerpatienten wel tot vermindering van het gewichtsverlies of zelfs gewichtstoename, maar niet tot een langere/betere overleving ; iets wat al veel eerder in deze lijst met onderzoek is onderbouwd. PMID 12235650.

1233) Shang E et al ; JPEN 30:222-30; 2006 : Honderdtweeenvijftig patienten met vergevorderde kanker kregen naast de enterale voeding of niets extra’s of ook nog extra parenterale voeding. De totale calorische inname was echter gelijk (zelfs niet significant hoger in de groep met parenterale voeding erbij) ; de eiwitinname was ook gelijk. Toch was de overleving van de deels parenteraal gevoede groep beter. Dit moet samenhangen met een andere dwz betere samenstelling van de parenterale voeding (meer omega-3-vetzuren bijvoorbeeld?) PMID 16639069.

1527)Ryu J et al ; Dysphagia 2009 ; PMID 19255706 ; Totale parenterale voeding is duurder, maar niet beter dan voeding via neussonde.

2563)Oh SY et al; J Palliat Med 2014 Nov;17(11):1266-70:PMID 24984081 ; Extra calorieen parenteraal verlengen leven in geval van gevorderde kanker niet. Klopt met zeer veel ander onderzoek in deze lijst.

Esberitox:

3054)Bendel R et al; Onkologie 1989 Jun;12 Suppl 3:32-8 ;PMID 2481832 ; Esberitox bevordert herstel Hb na chemoradiatie bij vrouwen met borstkanker ; de kans op infectieuze complicaties vermindert het echter niet!

Essiac thee:

3068)Zick SM et al; J Altern Complement Med 2006 Dec;12(10):971-80 ; PMID 17212569 ; Essiac thee  verbetert welbevinden borstkankerpatienten niet.

Flavonoidenextract:

555) Olszewski W; Angiology 51: 25-9; 2000; Een flavonoidenextract vermindert stuwing door oedeem bij borstkanker in gerandomiseerd dubbelblind onderzoek.

Gabapentine:

1581)Biglia N et al ; Climacteric 2009 Aug;12(4):310-8;PMID 19415540 : Gabapentine werkt beter tegen hot-flushes bij borstkanker dan vitamine E, dat slechts een beperkt effect heeft ; overigens werkt E wel : zie ook RCT PMID 9469333.

Ganoderma lucidum:

1872)Zhao H et al; Evid Based Complem Alternat Med 2012;2012:809614;PMID 22203880 : Bij patiënten met borstkanker, die hormonale therapie krijgen, blijkt een sporenpoeder van Ganoderma lucidum de vermoeidheid te verminderen en de kwaliteit van leven te verbeteren.

Gele uien:

3204)Jafarpour-sadeqh F et al ; Integr Cancer Ther 2017 Sep;16(3):276-289;PMID 27352956 ; Gele uien verminderen hyperglycemie/insulineresistentie als bijwerking van doxorubicine gegeven als chemo bij borstkanker.

Goshajinkigan:

2170)Abe H et al; Asian Pac J Cancer Prev 2013;14(11):6351-6;PMID24377531 ; Goshajinkigan vermindert neuropathie bij vrouwen die docetaxel krijgen voor borstkanker.

Ginkor Fort:

1148) Cluzan RV et al ; Lymphology 37:47-52 ; 2004: Ginkor Fort (Ginkgo, troxerutine en heptanol) vermindert bij vrouwen met oedeem vanwege borstkankerbehandeling, dit oedeem significant. PMID 15328756.

Guarana:

1995)De Oliveira Campos MP et al; J Altern Complement Med 2011 jun;17(6):505-12;PMID 21612429 : Guarana had hier in minder/niet geëxtraheerde vorm bij borstkankerpatiënten  die chemo kregen, wel een verbetering tot gevolg qua conditie.

Honing:

2656)Munstedt K et al; Mol Clin Oncol 2015 Jul;3(4):869-874 ; PMID 26171198 ; Zowel pollen als honing verminderen in vergelijking met placebo overgangsklachten bij postmenopauzale borstkankerpatienten.

3039)Shoma A et al; Curr Clin Pharmacol 2010 Nov;5(4):251-6;PMID 20925642 ; in dit onderzoek vermindert honing verbrandingsverschijnselen vanwege bestraling voor borstkanker.

Hennazalf:

2943)Ansari M et al; Iran j Med Sci 2013 Dec;38(4):293-300 ; PMID 24293782 ; Hennazalf werkzamer bij wonden door bestraling bij borstkanker die bestraald zijn dan 1 procent hydrocortison.

Hesperdine-extract:

212) Pecking AP et al ; Angiology 48 : 93-8 ; 1997 ; Hesperdine-extract verbetert in gerandomiseerd onderzoek de lymfedoorstroming bij borstkankerpatiënten met lymfestuwing.

Hyaluronzuur:

3119)Yang EJ et al; Breast Cancer Res Treat 2012 Nov;136(1):187-94;PMID 23053658; Hyaluronzuur plus carboxymethylcellulose verminderen pijn en dysfunctie arm na operatie aan borstkanker (uiteraard aan dezelfde zijde is er eerder geopereerd).Zie ook 1107 ; 1877 ; 1915 ; 2711; 2720 ; 2768 ; 3008; en 3072.

Hypericum - St. Janskruid:

2952)Al-Akoum M et al; Menopause 2009 Mar-Apr;16(2):307-14 ; PMID 19194342 ; Hypericum vermindert bij vrouwen die door/tijdens de borstkankerbehandeling menopauzale klachten ; Hypericum bevordert wel de afbraak van irinotecan, maar remt ook de uitsluizing ervan door kankercellen ; overigens wordt irinotecan bij borstkanker niet gebruikt.

IJzersuppletie per injectie:

1269) Candelaria M et al ; Med Oncol 22:161-8 ; 2005 : Met ijzersuppletie per injectie is een te laag Hb bij kankerpatienten makkelijker op te krikken dan met een bloedtransfusie. PMID 15965279. Uiteraard is het vermijden van transfusies ook wenselijk vanuit immunologisch standpunt.

2430)Auerbach M et al; J Clin Oncol 2004 Apr 1;22(7):1301-7 ; indien naast EPO ook ijzer wordt gegeven bij borstkankerpatienten verbetert hun Hb meer en is daardoor ook hun levenskwaliteit beter. Zie ook 1269, 1689, 2004, 2232 en 2315.

Insuline:

1343)Lundholm K et al ; Clin Cancer Res 13:2699-706 ; 2007 ; Insuline leidt bij kankerpatienten tot een hogere kookhydraatinname, ee efficienter metabolisme tijdens inspanning etc. Belangrijker : het leven werd door de insuline verlengd. Niet vreemd : kankercellen hebben in het algemeen sowieso een goed doorlaatbare membraan voor glucose. Met de insuline eet het gezonde deel van het lichaam relatief meer va de dis dan de tumor ; dit resultaat zie je bij proefdieren ook met pyruvaat ipv suiker omdat dan het gezonde deel wederom in een betere concurrentiesituatie geplaatst wordt ; PMID 17473202.

2211)Wang QG et al; Zhonghua wei  Chang Wai Ke Za Zhi 2008 Sep;11(5):444-7;PMID 18803046 ; insuline leidt bij patienten die geopereerd moeten worden tot een lagere insulineresitentie en daardoor tot minder complicaties.

Inosine:

498) Skulchan V et al ; J Med Assoc Thai 72 : 506-8 ; 1989 ; Inosine (speelt een rol bij de ATP-synthese) vermindert in gerandomiseerd onderzoek leucopenie door bestraling wegens borstkanker.

1938)Bacic I et al; J Exp Clin Cancer Res. 2010 Feb.12:29:12 ;PMID 20152024 : Inositol plus inositol hexaphosphate ging bij chemo bij borstkanker samen met een betere levenskwaliteit ; tumormarkers werden niet door de extra suppletie beinvloed ; in de suppletiegroep daalden de leukocyten en bloedplaatjes in tegenstelling tot de andere groep niet.

3528)Proietti S et al; Eur Rev  Med Pharmacol Sci 2017 Jun;21(2Suppl):43-50; PMID 28724186 : Inositolhexafosfaat  vermindert in vergelijking met placebo de bijwerkingen van chemo bij borstkanker.

LCS101:

1743)Neora Yaal-Hahoshen et al; Oncologist 2011,September, 16(9):1197-1202; 3 keer 2 gram LCS101 vermindert in gerandomiseerd onderzoek de bijwerkingen van adriamycine-based chemotherapy  bij borstkanker significant.

Lentinan - Shitake:

126) Taguchi T; Gan To Kagaku Ryoho 10 : 387-93 ; 1983 ; Lentinan (Shiitake) verlengt in gerandomiseerd onderzoek het leven bij patiënten met een vergevorderde of gerecidiveerde maagkanker darmkanker of borstkanker.

487) Kosaka A et al ; Gan To Kagaku Ryoho ; 14 : 516-22 ; 1987 ; In gerandomiseerd onderzoek potentieert lentinan hormonale therapie bij borstkanker.

Leucovorin:

776) Parnes HL et al ; J Clin Oncol 21:1819-24;2003; Bij patiënten met uitgezaaide borstkanker voegt leucovorin niets toe aan het therapeutische effect van FAC.

Lijnzaad en lijnzaadolie:

903) Thompson LU et al ; Clin Cancer Res11:3828-35 ; 2005 : Lijnzaadolie verhoogt mate van apoptosis van borstkankercellen bij postmenopausale borstkankerpatienten.

2594)Pruthi S et al; Menopause 2012 Jan;19(1):48-53;PMID 21900849 ; Lijnzaad vermindert overgangsklachten, waar borstkankerpatienten veel eerder mee te maken krijgen, niet ; zie ook 903 : lijnzaad bevordert wel apoptosis bij borstkanker!

Magnesium:

2732)Park H et al ; Menopause 2015 Jun;22(6):627-32;PMID 25423327 ; magnesium is bij vrouwen met borstkanker iets eerder) niet werkzaam tegen overgangsklachten (had ik ook niet verwacht).

Matrine-injectie:

1428) Lao Y  ; Zhong Yao Cai 28: 735-7 ; 2005: Matrine-injectie vermindert verstoring leverfunctie vanwege chemo voor borstkanker. PMID 16379429.

Natriumseleniet en seleniet:

159) Kasseroller RG en Schrauzer Gn ; Am J Ther 7 : 273-9 ; 2000 ; natriumseleniet plus lymfdrainage vermindert oedeem arm bij borstkankerpatiënten blijkens gerandomiseerd dubbelblind onderzoek meer dan lymfedrainage alleen.

218) Kasseroller R ; Anticancer Res 18 : 2227-30 ; 1998 ; Seleniet vermindert in gerandomiseerd dubbelblind onderzoek lymfeoedeem bij borstkankerpatiënten ; zie ook referentie 159.

Niacinamide:

3183)Wohlrab J et al; Breast Cancer (Dove Med Press). 2014 Aug 1;6:115-22;PMID 25114589 ; Niacinamide gaat achteruitgang huid  tijdens chemo voor borstkanker tegen.

Pilates:

1966)Evigor S et al; Eur J Phys Rehab Med 2010 Dec;46(4):481-7;PMID 21224783 ; Pilates vermindert bij borstkankerpatiënten de vermoeidheid significant in vergelijking met een gerandomiseerde controlegroep.

3094)Sener HO et al; J Breast Health (2013); 2017 Jan 1;13(1):16-22 ; PMID 28331763 ; Pilates gaat oedeem na operatie voor borstkanker tegen.

Propolis:

3661)Piredda M et al; Eur J Cancer Care (Engl). 2017 Nov;26(6):PMID 28840622 : propolis helpt mucositis bij borstkankerpatienten die chemo krijgen tegen te gaan.

Propionibacterium granulosum:

213) Roszkowski K et al ; Cancer Immunol Immunother 15 : 23-6 ; 1983 ; Propionibacterium granulosum verlengt in gerandomiseerd onderzoek het leven van borstkankerpatiënten met metastases, die FAC krijgen.

691) Isenberg J et al ; Anticancer Res 14 : 1399-404 ; 1994 ; Propionibacterium granulosum vermindert vooraf gegeven de postoperatieve infectiekans ; in stadium 1 en 2 bleek bovendien de overleving beter.

PSK:

64) Toi M et al ;Cancer 1992 ; 70 : 2475-83 ; PSK kan de overleving van patiënten met een hormoon ongevoelige borstkanker verbeteren.

69)Iino Y et al ; Anticancer Res 1995 ; 15 : 2907-12 ; Significante verbetering van de overlevingsduur bij patiënten met borstkanker door PSK

203) Yokoe T et al ; Anticancer Res 17 : 2815-8 ; 1997 ; PSK verbetert in gerandomiseerd onderzoek bij borstkankerpatiënten de 5- en 10-jaarsoverleving wel als zij het B40-antigen bezitten en niet indien zij dat niet bezitten.

204) Morimoto T et al ; Eur J Cancer 32A : 235-42 ; 1996 ; PSK verbetert de prognose van vrouwen met een hormoongevoelige borstkanker stadium 2, die mitomycine en Nolvadex krijgen niet ; ander onderzoek eerder in deze lijst genoemd laat zien, dat de prognose van borstkanker in een minder vroeg stadium, dan wel hormoonongevoelig, dan wel in het bezit van een B40-gen, wel door PSK verbetert.

Rhodiola rosea:

2580)Zhang H et al; Drugs RD 2012 Jun 1;12(2):101-6 ; PMID 22770377 ; Salidroside uit Rhodiola rosea blijkt in een RCT de bijwerkingen van epirubicine op het hart te verminderen.

Runing2:

1370)Liu S et al ; Zhong Xi Yi Jie He Xue Bao 5:147-9 ; 2007 : Runing 2 vermindert in dit gerandomiseerde onderzoek de kans op een recidief van een mammacarcinoom - borstkanker  slechts niet significant ; PMID 17352869.

Sandelhoutolie:

3548)Rao S et al; Medicines (Basel). 2017 Jun 24;4(3); PMID 28930259 ; sandaalhoutolie en curcuma in creme  vermindert dermatitis door bestraling voor borstkanker.

Seleniet:

3714)Han HW et al; Nutrients 2019 May 7;11(5); PMID 31067718 ; ook in dit onderzoek bleek seleniet in vergelijking met placebo oedeem bij borstkanker tegen te gaan

SF-36:

1139) Jacobs J et al ; J Altern Complement Med 11:21-7 ; 2005 : SF-36 vermindert bij postmenopauzale borstkankerpatienten niet-significant postmenopauzale klachten ; wel is met SF-36 na 1 jaar de algehele gezondheid significant beter. PMID 15750360.

Thymuspreparaat en thymusstimulerend middel:

30) Trutwin H ; Arts en alternatief 1989 ; 3 : 11-12. In dit gerandomiseerde onderzoek bleek een thymuspreparaat het leven van opgegeven borstkankerpatiënten met ca 1 jaar te verlengen.

40) Iaffaioli RV et al : Thymus 1988-1989 ; 12 (2) : 69-75 ; thymostimuline vermindert in gerandomiseerd onderzoek infecties en beenmergtoxiciteit bij chemotherapie voor borstkanker significant.

227) Braga M et al ; Minerva Chir 47 : 125-30 ; 1992 ; Thymopentine vermindert in gerandomiseerd onderzoek de kans op sepsis in geval van operatie wegens kanker ; bij nadere analyse bleek het voordeel van thymopentine (bijna) geheel aan de oudere patiënten toe te komen.

830) Cartia GL ; Minerva Med 81:815-7;1990; Thymopentine gaat leucopenie bij borstkankerpatienten die chemo krijgen tegen ; zie ook 30.

Tarwegrassap:

1677)Bar-Sela G et al ; Nutr Cancer 2007;58(1):43-8;PMID 17571966 ; tarwegrassap vermindert bij borstkankerpatienten kans op bijwerkingen chemo.

Uiensap:

2691)Jafarpour-Sadegh F et al ; Asian Pac J Cancer Prev.2015;16(17):7517-22;PMID 26625755 ; uiensap vermindert bijwerkingen doxorubicine en verebetert de activiteit : de tumormarkers dalen sneller.

Uroacitides-injecties:

2207)Li Q et al; Zhonggua Zhong Liu Za Zhi 2008 Jul;30(7):534-7:PMID 19062723 ; Uroacitides-injecties remt tumorgroei en verbetert de levenskwaliteit bij patiënten met solide tumoren.

Visolie:

2564)Hershman DL et al; J  Clin Oncol 2015 May 4;PMID 25940724  ; Visvetzuren  verminderen gewrichtsklachten door aromataseremmers niet.

2702)Hutchins-Wiese HL ; Nutr Cancer 2014;66(1):68-76;PMID 24274259 ; dagelijks 4 gram EPA/DHA gaat osteoporose door aromataseremers tegen.

3340)Suzumura DN et al; Nutr Cancer. 2016 Aug-Sep;68(6):935-42;PMID 27340931; visolie verbetert adem capaciteit bij vrouwen die chemo krijgen voor borstkanker.

3563)Lustberg MB et al; Breast Cancer Res Treat. 2018 Feb;167(3):709-18; PMID 29101597 : omega-3-vetzuren extra gaan vermindering van levenskwaliteit bij gebruik aromataseremmer bij borstkanker tegen.

Venoruton:

1080) Piller NB et al ; Br J Plast Surg 41:20-7; 1988 :Venoruton vermindert in gerandomiseerd-dubbelblind onderzoek lymfeoedeem samenhangend met een borstamputatie.

Wobenzym:

349) Korpan MI en Fialka V ; Wien Med Wochenschr 146 : 67-72 ; 1996 ; Wobenzym vermindert lymfoedeem arm bij borstkankerpatiënten aantoonbaar beter dan diuretica.

Q10:

1158) Takimoto M et al ; Gan To Kagaku Ryoho 9: 116-21 ; 1982 : Q10 gaat ontstaan arithmie en verdere hartdysfunctie bij het geven van bestraling plus FAC-kuren aan borstkankerpatienten  tegen ; dit in vergelijking met een even grote groep die geen Q10 erbij krijgt. PMID 7184359. Dit klopt met dierexperimenteel onderzoek.

1335)Premkumar VG et al ; Biol Pharm Bull 30: 367-70 ; 2007 : In dit gerandomiseerde onderzoek blijkt de combinatie vvan Q10, riboflavine en nicotiamide tamoxifen te helpen om tumormarkers samenhangend met borstkanker te verlagen. PMID17268082.

1836)Lesser GJ et al; J Support Oncol  2013 Mar;11(1):31-42:PMID 22682875 : dagelijks 300 mg Q10 vermindert bij patiënten met nieuw gediagnosteerde borstkanker, die chemo krijgen, vermoeidheid niet.

2336)Lesser GJ et al ; J Support Oncol 2013 Mar ; 11(1):31-42 ; PMID22682875 ; Q10 vermindert niet de vermoeidheid bij patienten die voor borstkanker behandeld worden.

2642)Iwase S et al; Support Care Cancer 2015 ; Jun 24 ; 26105516 ; De combinatie van Q10 en carnitine vermindert ingeval van chemo voor borstkanker de vermoeidheid.

Yoga:

1116) Nicole Culos-Reed S et al ; In gerandomiseerd onderzoek blijkt yoga bij patienten met borstkanker de kwaliteit van leven te verbeteren , het emotioneel functioneren te verbeteren en diarree te verminderen ; 8 andere psychosociale variabelen verbeterden net niet significant (P < 0,10). Veel variabelen zijn niet onafhankelijk van elkaar ; bij nadere analyse blijkt toch overall de kwaliteit van leven door yoga te verbeteren en darmklachten af te nemen. Verder onderzoek is nodig. Zie ook 977 en 1030.

1383)Moadel AB et al; J Clin Oncol 25: 4387-95 ; 2007 : Yoga  verbetert in vergelijking met niet behandelen kwaliteit van leven bij borstkankerpatienten ; PMID 1778509. Zie ook 977, 1030, maar vooral 1116.

1404) Banerjee B et al ; Integr Cancer Ther 6:242-50 ; Yoga vermindert angst en stress bij patienten met borstkanker die bestraald worden. PMID 17761637.

1405) Raghavendra RM et al ; Eur J Cancer Care 16:462-74 ; 2007 : Yoga vermindert bij borstkankerpatienten misselijkheid en braken door chemo in vergelijking met een gerandomiseerde groep. PMID 17944760. Zie ook 977,1030, maar vooral 1116 en 1383

1530)Carson JW et al ; Support Care Cancer 2009 ; 12 Feb ; PMID 19214594 ;Yoga of awareness vermindert bij borstkankerpatienten in vergelijking met een gerandomiseerde controlegroep aantoonbaar de overgangsklachten.

1628)Vadiraja HS et al ; Complement Ther Med Oct-Dec; 17(5-6):274-80; PMID 19942107 ;  Yoga verbetert de levenskwaliteit bij borstkankerpatienten ; zie ook 977, 1030, 1116, 1383, 1404, 1405, 1530, 1566 en 1617.

1871)Bower JE et al; Cancer 2012 Aug 1;118(15):3766-75;PMID 22180393; Yoga vermindert bij borstkankerpatiënten  in vergelijking met gezondheidsvoorlichting aantoonbaar de vermoeidheid ; zie ook 977, 1030, maar vooral 1116,1382, 1404, 1405, 1530, 1566, 1617 en 1628. Yoga verbetert bij borstkankerpatiënten echt ondubbelzinnig de kwaliteit van leven!!

1878)Kovacic T en Kovacic M ; J Altern Complement Med 2011 Dec;17(12):1157-64;PMID22106845 : Ontspanning door yoga  blijkt bij patienten met borstkanker in deze RCT het gevoel van zelfwaarde te vergroten.

1911)Rao M et al; Int Yoga 2008 Jan;1(1):11-20;PMID21829279 ; Yoga voorafgaande aan operatie wegens borstkanker vermindert angst, verbetert postoperatief kwaliteit leven en vermindert immunosuppressie. Zie ook : 977,1030, 1116, 1383, 1404, 1405,1530,1566, 1617, 1848, 1871 en 1878.

1935)Kovacic T et al; J Complement Integr Med;2013 Jul 16 ; 10; PMID 23934515 : Ontspanning met yoga  bleek in dit onderzoek bij borstkankerpatiënten angst verminderend ; zie ook 1116, 1404 , 1566, 1617, 1884 en 1911, die allemaal hetzelfde laten zien!

2194)Vadiraja HS et al; Integr Cancer Ther 2009 Mar;8(1):37-46;PMID19190034; Door yoga nemen bij borstkankerpatienten stress en depressie af. Zie ook o.a. 1911,1935, 1960 en 2098 plus bijbehorende commentaar.

2261)Loudon A et al ; BMC Complement Altern Med 2014 Jul 1; 14:214;PMID 24980836 ; Yoga blijkt lymfeoedeem samenhangend met borstkanker te kunnen verminderen. Yoga heeft bij borstkanker nog veel meer gunstige effecten : zie deze lijst.

2423)Derry HM et al; Psychooncology 2014 Oct 21;PMID 25336068 ; Yoga verbeterde in deze trial het cognitief welbevinden van borstkankerpatienten.

2424)Wang G et al; Zhong Nan Da Xue Xue Bao Yi Xue Ban 2014 Oct;39(10):1077-82;PMID 25355261 ; Yoga bij borstkankerpatienten naast chemo vermindert de vermoeidheid en verbetert de cognitie.

2542)Vardar Yagli N et al; Integr Cancer Ther 2015 Mar;14(2):125-32 ; Zowel yoga als aerobe oefeningen verbeteren bij patienten met borstkanker de levenskwaliteit.

2549)Cramer H et al; Cancer 2015 Mar 4;PMID 25739642 ; Yoga vermindert bij vrouwen met borstkanker postmenopauzale klachten ; na stoppen met de yoga houdt het effect zeker 3 maanden aan ; dit is al veel vaker gevonden.

2614)Rao RM et al ; Indian J Palliat Care 2015 May-Aug;21(2):174-81;PMID 26009671 ; Yoga vermindert depressie bij borstkankerpatienten.

2634)Rahmani S  en Talepasand S ;  Med j Islam Repub Iran ; 2015 Feb 8;29:175 ; PMID 26034728. Mindfulness met  yoga verbetert welbevinden  borstkankerpatienten.

2659)Littman AJ et al ; Support  Care Cancer 2012 Feb;20()2):227-77 ; PMID 21207071 ; Yoga vermindert overgewicht bij postmenopauzale borstkankerpatienten en verbetert hun levenskwaliteit.

2661)Kovacic T en Kovacic M ; Integr Cancer Ther 2011Mar;10(1):16-26 ; PMID 21147813. Yoga verbetert bij borstkankerpatienten de levenskwaliteit.

2735)Yagli NV en Ulger O ; Complement Ther Clin Pract 2015 Feb;21(1):7-10;PMID 25697379 :Yoga vermindert bij borstkankerpatienten depressie en vermoeidheid.

2738)Janelsins MC et al; Integr Cancer Ther 2015 Nov 29 ; PMID 26621521 ; Yoga verbetert bij borstkankerpatienten het geheugen.

2744)Yagli NV en Ulger O ; Complement Ther Clin Pract 2015 Feb;2191):7-10; PMID25697379 ;Yoga vermindert bij borstkankerpatienten : depressie, vermoeidheid en pijn.

2869)Kumar N et al; Indian J Palliat Care 2013 Sep;19(3):180-5 ; ;PMID 24347909 ; Yoga vermindert stress en pijn bij borstkankerpatienten.

2820)Danhauer SC et al; Psychooncology 2009 apr;18(4):360-8;PMID 19242916 ; yoga vermindert vermoeidheid bij borstkankerpatienten.

2905)Lotzke D et al; Evid Based Complement Alternat Med 2016; PMID 27019663 ; Iyengar-yoga , maar ook fysieke training verbeteren welbevinden borstkankerpatienten die neoadjuvante chemo krijgen.

3190)Loudon A et al; BMC Complement Altern Med. 2016 Sep 2;16:343;PMID 27590865 ; Yoga verbetert houding en kracht schouderspieren na behandeling voor borstkanker.

3207)L:anctot D et al; J Complement Integr Med. 2016 Dec 1;13(4):405-12; PMID 27404902 ;Yoga gaat bij borstkankerpatienten die chemo krijgen ontwikkeling van depressiviteit tegen ; PMID 27404902

3535)Taylor TR et al; J Racial Ethn Health Disparities 2018 Feb;5(1):62-72;PMID 28411330 : Yoga lijkt in deze pilot-studie depressieve klachten bij borstkankerpatienten te verminderen.

3662)Rao RM et al; Indian J Palliat Care 2017 Jul-Sep;23(3):253-260; PMID 28827927 ; Yoga verbetert slaap bij borstkankerpatienten.

3663)Vadiraja HS et al; Indian J Palliat Care 2017 Jul-Sep;23(3):247-252; PMID 28827926 : Yoga vermindert vermoeidheid bij borstkankerpatienten.

3665)Rao RM et al; Indian J Palliat Care 2017 Jul-Sep;23(3):237-46; PMID 28827925 ; Yoga blijkt bij borstkanker gunstige psychotherapeutische effecten te hebben.

Psycho-sociale ondersteuning bij borstkanker

Psycho-sociale ondersteuning:

916) Bridge LR et al ; BMJ 297: 1169-72 ; 1988 :Ontspanningstherapie en nog meer wanneer men zich daarbij concentreert op prettige gedachten (imagery) verbetert bij patienten met beginnende borstkanker de gemoedstoestand.

1023) Mustian KM et al; Support Care Cancer 12: 871-6; 2004: Tai Chi Chuan verbetert bij borstkankerpatienten significant kwaliteit van leven en self-esteem tov gerandomiseerde groep die alleen basale psychosociale support krijgt.

1062) Yoo HJ et al ; Support Care Cancer 13:826-33; 2005 ; Spierontspanningstraining en ‘guided imagery’ verminderen bij patienten met borstkanker die chemo krijgen, angst, depressieve gevoelens, vijandige gevoelens ; verder was hierdoor in vergelijking met de controle-groep 6 maanden na de chemo de kwaliteit van leven in de met spiertraining en ‘guided imagery’ behandelde groep beter. Zie ook 929,949, 954, 962 en 986.

1028) Scheier MF et al ; J Clin Oncol 23 :4298-311;2005 : Meer informatie over de ziekte plus meer informatie over gezonde voeding (ik doe beide ; patiënten zeggen bij mij o.a.vrijwel altijd dat ze bij mij over de reguliere aspecten meer informatie krijgen dan in het ziekenhuis) verbetert in gerandomiseerd onderzoek bij vrouwen die wegens borstkanker adjuvante chemo krijgen zowel de mentale als de lichamelijke conditie.

1063) Kissane DW et al ; Psychoncology 12: 532-46 ; 2003 ; Cognitieve existentie groepstherapie (CEGT) vermindert in gerandomiseerd onderzoek bij vrouwen , vroeg behandeld voor borstkanker, die chemo krijgen.

1065) Goodwin PJ et al ; N Engl J Med 345:1719-26 ; 2001 : Psychosociale support (supportive-expressive group therapy) vermindert pijn bij patienten met uitgezaaide borstkanker ; ook het humeur verbeterde, maar het leven werd door de psychosociale interventie niet verlengd.

1066) Classen C et al ; Arch Gen Psychiatry 58; 494-501 ; 2001: Supportive-expressive group therapy (SE) vermindert stress bij patienten met uitgezaaide borstkanker significant ; het humeur verbetert slechts op korte termijn 


1067) Bordeleau L et al ; J Clin Oncol . 21 : 1944-51 ; 2003 : Supportive-expressive group therapy (SE) heeft in de psychosociale sfeer bij vrouwen met borstkanker in een vroeg stadium geen effect .Zie ook 1065 en 1066 : daar betreft het patienten met uitgezaaide borstkanker ; daar was de benadering wel zinvol.

1072) Fukui S et al ; Cancer 89:1026-36; 2000 ; Psychosociale interventie verbeterde in dit gerandomiseerde onderzoek bij patienten met borstkanker  de kwaliteit van leven ; na 6 maanden was het resultaat nog steeds significant.

975) Targ EF en Levine EG ; Gen Hosp Psychiatry 24:238-48;2002: Psychotherapie gaat bij vrouwen met borstkanker angst en depressie tegen ; ook het geestelijk welbevinden verbetert. Zie o.a. ook 917.

1137) Mustian KM et al ; J Support Oncol 4:139-45; 2006 : Tai chi chuan doet op gerandomiseerde basis in vergelijking met psychosociale therapie (physical activity control) bij patienten behandeld voor borstkanker de fysieke vermogens toenemen ; de psychosociale groep vertoonde slechts een toename van de flexibiliteit. PMID 16553140. Zie ook 1023.

1141) Savard J et al ; J Clin Oncol 23;6083-96 ;2005 : Cognitieve gedragstherapie vermindert bij borstkankerpatienten depressie, angst en slapeloosheid. PMID 16135475.

1162) Owen JE et al ; Ann Behav Med 30: 54-64; 2005 : Communicatie via internet bevordert welzijn patienten met borstkanker in vroeg stadium; er is echter alleen sprake van een trend. PMID 16097906.

1163) Spiegel D et al ; Lancet 2(8668):888-91; 1989 : Psychosociale behandeling van terminale borstkankerpatienten verlengt het leven aantoonbaar ; PMID 2571815.

1164) Spiegel D et al ; Arch Gen Psychiatry 38: 527-33; 1981 : Supportive group meetings elke week verbetert bij terminale borstkankerpatienten stemming, vermogen om zich aan te passen en vermindert angst tov de controlegroep. PMID 7235853.

1165) Spiegel D en Bloom JR ; Psychosom Med 45 : 333-9 ; 1983 : In dit gerandomiseerde onderzoek bleek groepstherapie stress en pijn te verminderen ; hypnose bleek de pijn verder te reduceren. PMID 6622622.

1166) Edgar L et al ; Cancer 69: 817-28; 1992 : Psychologische ondersteuning om met kanker om te gaan vermindert bij patienten met net de diagnose borstkanker angst, zorgen en depressies. Patienten met een zwak ego profiteren meer dan patienten met een sterk ego. PMID 1730131.

1169) Marchioro G et al ; Eur J Cancer 32A:1612-5 ; 1996 : Cognitieve psychotherapie met family counselling vermindert depressies en verbetert kwaliteit van leven bij vrouwen met niet uitgezaaide borstkanker. PMID 8911127.

1170) Kolcaba K en Fox C; Oncol Nurs Forum 26(1):67-72; 1999: Guided imagery verbetert welbevinden bij vrouwen die vanwege borstkanker aanvullende radiotherapie krijgen.PMID 9921569.

1173) Edelman S et al ; Psychooncology 8:295-305; 1999: Cognitieve groepstherapie verbetert bij patienten met uitgezaaide borstkanker  humeur ; vermindert depressies en verhoogt het gevoel van eigenwaarde ; dit alles in vergelijking met een gerandomiseerde controle-groep uiteraard. PMID 10474848. De overleving werd hierdoor echter niet verbeterd ; zie Edelman S et al ;Psychooncology 8:474-81; 1999 : PMID 10607980.

1177) Simpson JS et al ; Cancer Pract 9:19-26; 2001 : Vrouwen met vroege borstkanker kregen na reguliere behandeling psychotherapie dan wel niet ; de behandelde groep had minder depressies, voelden zich beter, hadden een betere levenskwaliteit en er waren minder psychiatrische klachten ; verder waren in de psychotherapeutisch behandelde groep de kosten lager! PMID 11879269.

1178) Kissane DW et al ; J Clin Oncol 22: 4255-60; 2004 : Cognitieve-existentiele groepstherapie (CEGT) blijkt bij vrouwen met borstkanker in een vroeg stadium na 85 maanden follow-up geen aantoonbaar effect op de overleving te hebben. PMID 15452189.

1179) Giese-Davis J et al ; J Consult Clin Psychol 70: 916-25 ; 2002 : Ondersteunende expressieve groepstherapie verbetert welbevinden van vrouwen met uitgezaaide borstkanker. PMID 12182275.

1183) Evans RL en Connis RT ; Public Health Rep 110:306-11; 1995 : Bij patienten met borstkanker die bestraling kregen en symptomen van depressie hadden bleek het welbevinden door 2 soorten van groepstherapie te verbeteren ; social support intervention bleek in een aantal opzichten hierbij nog beter dan cognitieve groepstherapie. PMID 7610222.

1184) Richardson MA et al ; Altern Ther Health Med 3 : 62-70 ; 1997 : Support tov standard care vergrootte in dit onderzoek bij borstkankerpatienten het vermogen met de ziekte om te gaan ; imagery deed meer en vergrootte o.a. duidelijk de levenskwaliteit. PMID 9287446.

1185) Gundel H et al ; Z Psychosom Med Psychother 49: 246-61; 2003 ; Psychoeducationele interventie verbeterde bij kankerpatienten informatie niveau en emotioneel welbevinden, zo bleek uit dit gerandomiseerde onderzoek. PMID 12964131.

1186) Stanton AL ; J Clin Oncol. 23:6009-18; 2005 : Informatie over kanker blijkt bij borstkankerpatienten na operatie herstel van energieniveau te bevorderen. PMID 16135469.

1189) Vos PJ et al ; Psychother Psychosom 73: 276-85; 2004 : Bij vrouwen met niet uitgezaaide borstkanker, die geen psychische problemen hebben, bleek psychotherapie niet zinvol. PMID 15292625. Vergelijk met 1161.

1190) Edmonds CV et al ; Psychooncology 8: 74-91 ; 1999 : Bij patienten met uitgezaaide borstkanker werden met psychotherapie op korte termijn gunstige effecten o.a. met betrekking tot o.a. het vermogen om goed met de ziekte om te gaan gezien. Op langere termijn was er bij de behandelde groep wel sprake van minder gevoel van hulpeloosheid, maar angstige preoccupaties traden ook op ; op mood of kwaliteit van leven was er van behandeling tijdens het hele onderzoekstraject van geen enkel effect sprake. PMID 10202785.

1222) Cunningham AJ et al ; Psychooncology 7: 508-17 ; 1998 : Psychotherapie a la Spiegel heeft in dit onderzoek bij terminale borstkankerpatienten bij subgroepen gunstige effecten. Er was echter geen levensverlenging aantoonbaar. PMID 9885092. Zie derhalve ook 1163. Psychotherapie bij terminale borstkankerpatienten is o.k., maar of er ook sprake is van levensverlenging moet uit verder onderzoek blijken. Zie naast 1163, 916, 954, 1065, 1066 , 1164, 1173, 1179 en 1190.

1236) Gaston-Johannson F et al ; Cancer Nurs 23:277-85 ; 2000 : Meer informatie over de ziekte plus cognitieve support en ontspanningsoefeningen mbv guided imagery verminderen misselijkheid en vermoeidheid bij patienten met borstkanker die een autologe beenmergtransplantatie ondergaan ; er was ook een trend voor minder angst in de behandelde/extra begeleide groep. PMID 10939175.

1244) Andersen BL et al ; J Clin Oncol 22:3570-80 ;2004 ; Psychologische support voor adjuvante behandeling ivm borstkanker ,om stress te verminderen, het gemoed te verbeteren, leefgewoonten te verbeteren en het advies om vol te houden , leidde gedurende adjuvante therapie tot minder angst, betere eetgewoonten, betere sociale interactie en tot minder roken ; T-cellfuncties e.d. verbeterden ook relatief gezien. PMID 15337807.

1248) Doorenbos A et al ; Nurs Res 55:161-171 ; 2006 : Cognitieve gedragstherapie verbetert lichamelijk welbevinden bij vrouwen met borstkanker of longkanker. PMID 16708040.

1315)Mefferd K et al ; Breast Cancer Res Treat 2006 ; Oct 21 ; Epub ahead of print : Bij behandelde borstkankerpatiënten is overgewicht een extra risico voor een recidief en bijv. hart- en vaatziekten ; via cognitieve gedragstherapie had  een gezonder dieet plus een reductie van de calorische inname en meer lichaamsbeweging tot gevolg dat de bloedvetten significant verbeterden, het gewicht daalde en ook het vetpercentage afnam. PMID 17058023.

1283) Oster I et al ; Palliat Support Care 4: 57-64 ; 2006 : In dit gerandomiseerde onderzoek werd gevonden dat kunsttherapie de ‘coping-ability’ mbt borstkanker verbeterde. PMID 16889324.

1389)Nedstrand E et al ; J Psychosom Bbstet Gynaecol 27:193-9 ; 2006 ; Bij vrouwen met borstkanker  nemen door ontspanningstherapie en elektro acupunctuur  climacterische klachten af en verbetert het psychologisch welbevinden ; PMID 17225620.

1388)Chan CL et al ; J Psychosoc Oncol 24: 3-26 ; 2006 : Psychosociale interventie liet ook in dit gerandomiseerde onderzoek bij borstkankerpatienten een vermindering van de stress (cortisol ging omlaag!) etc. zien in z’n totaliteit ; dit klopt met zeer veel ander onderzoek ; PMID 16803749.

1421) Allard NC ; Oncol Nurs Forum 34:133-41; 2007 : gerichte psychologische support met gerichte extra informatie via de telefoon verbetert blijkens een reeks variabelen het psychische welbevinden van vrouwen, die in dagbehandeling voor borstkanker zijn geopereerd. PMID 17562640.

1435) Meneses KD et al ; Oncol Nurs Forum 34:1007-16 ; 2007 : Telefonische ondersteuning verbetert bij borstkankerpatienten de levenskwaliteit. PMID 17878129. Zie ook 1421.

1492)Menesses K et al ; Cancer Nurs 2009 ; 4Aug ; PMID 19661796 : Psycho-educatie verbetert in gerandomiseerd onderzoek levenskwaliteit borstkankerpatienten.

1500)Mustian KM et al ; Med Sport Sci 52: 209-17 ; 2008 ; PMID 18487900 ; Tai Chi Chuan verbetert bij patienten met borstkanker kwaliteit van leven ; zie o.a. ook 1023 en 1137.

1515)Montgomery GH et al ; Health Psychol 28:317-22 ; 2009 ; PMID 19450037 ; cognitive gedragstherapie plus hypnose reduceert tov niets extra’s in vermindering van vermoeidheid bij bestralen wegens borstkanker.
 
1516)Schnur JB et al ; J Clin Psychol 65: 443-55 ; 2009 ; 65 : 443-55 ; PMID 19226611 ; ook hier , net als in het vorige onderzoek, verbetert cognitieve gedragstherapie plus hypnose het welbevinden van patienten die vanwege borstkanker bestraald worden.

1670)Maunsell E et al ; J Clin Oncol 1996 Oct; 14(10):2747-55 ; PMID 8874336  ; Ontstressen bij vrouwen die een minimale psychosociale ondersteuning voor net ontdekte borstkanker krijgen, verbetert bij hen de levenskwaliteit niet.

1672)Carlson LE et al ;Support Care Cancer 2001 Mar;992):112-23;PMID 11305069 ; Meditatie vermindert stress en verbetert algehele psychische toestand bij borstkankerpatiënten.

1770)Kashani F et  al; Iran J Nurs Midwifery Res. 2012 Jan;17(1):30-3:Ontspanningsoefeningen verminderen  bij borstkankerpatienten depressie, angst en stress.

1685)Hanser SB et al ; J Soc Integr Oncol 2006;4(3):116-24; muziek verbetert bij patienten met uitgezaaide borstkanker de levenskwaliteit ; zie ook beide vorige publicaties.

1690)Hoffman CJ et al ; J Clin Oncol ; 2012 ; JCO.2010.34.0331 ; Stress-reductie door psychotherapeutische maatregelen verbeterde ook in dit gerandomiseerde onderzoek bij borstkankerpatienten de levenskwaliteit.

1694)Leon-Pizarro C et al ; Psychooncology 2007 ;16(160:971-9;PMID 17311247; ontspanningstechnieken en ‘guided imagery’ verbeteren de kwaliteit van leven bij borstkanker- en gynaecologische patienten, die brachytherapie ondergaan. Zie ook 929.9244, 954, 962, 986 en 1062.

1744)Mann E et al ; Lancet Oncology 2012 Mar;13(3):309-18;PMID22340966 ; Cognitieve gedragstherapie is werkzaam tegen overgangsklachten bij vrouwen met borstkanker, die door de behandeling in de overgang terecht zijn gekomen.

1762)Bjorneklett HG et al; J Psychosom Res 2013 Apr;74(4):346-53 ;PMID 23497838 ; Psychologische support geeft bij borstkankerpatienten op langere termijn een betere cognitie, minder vermoeidheid en een positiever zelfbeeld.

1771)Ryhanen AM et al ; J Clin Nurs 2013 Apr;22(7-8):1016-25:PMID 23480498 ; Het met een internetprogramma proberen de angst voor behandeling bij borstkankerpatienten te verminderen werkte zoals gedaan in dit onderzoek niet.

1787)Dastan NB en Buzlu S ; Asian Pac J Cancer Prev 2012;13(10):5313-8;PMID23244155 ; Psychotherapie vermindert hgevoelens van hulpeloosheid en verhoogt in samenhang daarmee de vechtlust bij patienten met borstkanker.

1789)Andersen SR et al; Acta Oncol 2013 Feb; 52(2):336-44;PMID 23282113; Mindfulness-based vermindering van stress bevorderde ook in dit gerandomiseerde onderzoek de slaap bij patienten met borstkanker.

1790)Wurtzen H et al; Eur J Cancer 2013 Apr;49(6):1365-73;PMID 23265707 ; Mindfulness verminderde in deze RCT angst en depressie bij borstkankerpatienten.

1791)Branstorm R et al; Psychosomatics 2013 Mar-Apr;54(2):158-64 ; PMID 23218058 ; mindfulness verlaagt de cortisolspiegel in de morgen ; er lijkt hier een link met o.a. nummer 1789.

1793)Groarke A et al; Br J Health Psychol 2013 Sep;18(3):623-41;PMID 23210527 ; cognitieve  therapie verminderde bij vrouwen die voor borstkanker behandeld werden de angst, depressies etc. ; ook was de therapie efficiënter mogelijk ; na 12 maanden waren er echter op voornoemde punten geen aantoonbare verschillen meer.

1805)Duijts SE et al; J Clin Oncol  2012 Nov 20;30(33):4124-33;PMID23045575 ; cognitieve therapie plus lichaamsbeweging vermindert menopauzeklachten bij patiënten die door de behandeling in de overgang gekomen zijn.

1813)Ducloux D et al; Am J Hosp Palliat Care 2013 Sep;30(6):536-40;PMID22964343 : Relaxatietherapie bevordert bij borstkankerpatiënten met slaapproblemen de slaap.

1819)Jensen-Johansen MB et al; Psychooncology 2013 Jul;22(7):1492-500 : Interventie met een expressieve schrijftherapie verbeterde het psychische profiel van borstkankerpatiënten niet ; PMID 22991162.

1839)Bjorneklett HG et al; Support Care Cancer 2012 Dec;20(12):3325-34;PMID22576981 : informatie , ontspanningstraining en o.a. mentale visualisatie verminderen vermoeidheid bij borstkankerpatiënten en zo de kwaliteit van leven.

1846)Jafari N et al; Psychol Health Med 2013;18(1):56-69;PMID22533516; Spirituele therapie verbetert levenskwaliteit bij vrouwen met borstkanker, die bestraald worden.

1857)Binns-Turner PG;AANA J 2011 Aug;79(4Suppl):S21-7; PMID22403963 : Muziek vermindert angst en pijn bij operatie wegens borstkanker. Zie ook :881,887,915 ,963, 1676 en 1685 maar veel meer nog 905,910,918,925,1371, 1681,1682,1684,1693, 1691 en 1826.

1859)Craft MA et al;J Adv Nurs. 2013 Feb;69(2):305-15;PMID 22494086 : Expressive writing verbeterde in deze RCT de levenskwaliteit van borstkankerpatiënten ; zie ook 1180.

1862)Gaston-Johansson F et al; Psychooncology 2013 Mar;22(3):530-9;PMID 22290808 ; informatie over borstkanker vooraf ; cognitieve bewustwording , ontspanningsoefeningen en instructies om juist met de laatste 2 door te gaan  verbetert bij patiënten met borstkanker, die chemo krijgen de conditie.

1884)Heinrichs N et al; Ann Behav Med 2012 Apr;43(2):239-52;PMID22037965: Psychologische training van een borstkanker-/gynecologische  kankerpatiënt met partner leidt bij vergelijking met een controleprogramma tot vermindering van de ‘kankerstress’.

1887)Zhou KN et al; Chin Med J (Engl). 2011 Aug;124(15):2321-7;PMID 21933563 : muziek vermindert depressie bij borstkankerpatiënten en verkort hun ligduur in ziekenhuizen. Zie ook referentie 1857.

1891)Bjorneklett HG et al; Acta Oncologica 2012 Feb;51(2):198-207;PMID  21923569 ; groepstherapie vermindert angst en depressie bij patiënten die voor borstkanker behandeld worden.

1892)Lerman R et al; Ann Surg Oncol 2012 Feb;19(2):373-8;PMID 21913014 : bij vrouwen behandeld voor borstkanker blijkt mindfulness de kwaliteit van leven te verbeteren.

1893)Branstrom R et al;  Int J Behav Med 2012 Dec;19(4):535-42;PMID 21931958 : dit onderzoek is vergelijkbaar met 1892.

1895)Loprinzi CE et al; Clin Breast Cancer 2011 Dec;11(6):364-8;PMID 21831722 ; Een beter stress-management vermindert bij borstkanker stress en verbetert zodoende levenskwaliteit.

1912)Mosher CE et al; Psychol Health 2012;27(1):88-100;PMID 21678181 : ‘expressive writing’ heeft bij borstkankerpatiënten geen psychotherapeutisch effect ; zie ook 1180 en 1859, waarin wel een psychotherapeutisch effect van deze benadering bij kankerpatiënten werd gevonden.

1914)Jain S et al; Cancer 2012 Feb 1;118(3):777-87;PMID 21823103; zowel ‘biofield healing’ als ‘mock healing’  verminderden beide de vermoeidheid bij borstkankerpatiënten evenveel ; de eerste verlaagde de cortisolspiegel tov de laatst genoemde therapie ; erin geloven had geen invloed op de uitkomst van deze therapieen.

1926)Boesen EH et al; Eur J Cancer 2011 Jun;47(9):1363-72;PMID 21458989; psycho-educatie met groepstherapie verbeterde bij patiënten met primaire borstkanker niet de levenskwaliteit ; in deze lijst zijn er verder overigens voldoende bewijzen dat diverse andere vorminen van psychotherapie dan groepstherapie bij dergelijke patiënten wel de levenskwaliteit verbeteren.

1928)Hamilton R et al; Curr Oncol 2011 Apr;18(2):e46-53;PMID 21505589; Praten met jezelf verhoogt de vaardigheden om met borstkanker om te gaan ; logisch dus om dat te stimuleren ; ik zou zeggen het bevorderen van zelfstandig nadenken is altijd nuttig.

1983)Van der Mwulen IC; Br J Cancer 2014 Feb 4;110(3):593-601 : PMID 24280999 ; Psychosociale interventie verbetert kwaliteit van leven bij borstkankerpatiënten, zich onder andere uitend in minder moeheid; dit is nu zeer algemeen gevonden; wat niet bekend is of dit ook de overleving verbetert!

2013)Jafari N et al; Evid Based Complement Alternat Med 2013;2013:353262; PMID 24023572; Spirituele therapie, al is deze subjectief, verbeterde in dit onderzoek het welzijn van vrouwen met borstkanker. Zie ook 1846 van dezelfde groep onderzoekers.

2015)Cherrier MM et al; Life Sci 2013 Oct 17;93(17):617-22;PMID 24012579 ; Cognitieve therapie verbetert levenskwaliteit bij borstkankerpatiënten.

2032)Schou Bredal I et al; Cancer Nurs 2013 Jun 17; PMID 23782517; Psycho-educatie blijkt bij borstkankerpatiënten  gevoelens van hopeloosheid  en stress te verminderen ; dit was na 2 maanden ; na 12 maanden was er geen verschil meer tussen de interventie- en de controle-groep.

2038)Goedendorp MM et al; J Pain Manage 2014 Jan;47(1):35-44;PMID 23707383 ; cognitieve gedragstherapie bleek in dit onderzoek niet alleen de vermoeidheid van borstkankerpatienten te verminderen, maar ook hun cognitieve vaardigheden, indien ondermaats, te verbeteren.

2045)Qiu J et al; J Psychosom Obstet Gynaecol. 2013 Jun;34(2):60-7;PMID 23646866; Cognitieve therapie blijkt zinvol voor behandeling van depressie bij borstkankerpatienten. Dat cognitieve therapie bij borstkankerpatienten de levenskwaliteit verbetert is in deze lijst ook al heel vaak aangetoond!!

2046)Kesler S et al; Clin Breast Cancer  2013 Aug  ;13(4):299-306;PMID 23647804; Cognitieve training bij borstkankerpatienten die net chemo hebben gehad verbetert cognitieve flexibiliteit, geheugen, snelheid van denken en van handelen.

2053)FiorentinoL et al; Nat Sci Sleep. 2010 Dec 16;2:1-8 ; PMID 23616695 ; Cognitieve therapie vermindert slapeloosheid bij borstkankerpatienten.

2183)Nedstrand E et al ; Climacteric 2005 Sep;8(3):243-50 ;PMID 16390756 ;Ontspanningsoefeningen plus elektroacupunctuur vermindert vasomotorische symptomen bij vrouwen  met borstkanker ; zie ook o.a. 1389.

2198)Ross L et al; Psychooncology 2009 Aug;18(8):875-85;PMID19137506 ; Psychosociale interventie geeft bijna altijd een betere levenskwaliteit ; voor levensverlenging is er echter geen bewijs, zoals ook dit onderzoek laat zien.

2200)Pitcealthy C et al; Ann Oncol 2009 May;20(5):928-34; Psychologische interventie vermindert bij borstkankerpatienten depressie en angst.

2234)Quintard B en Lakdja F ; Psychooncology 2008 Oct;17(10):1032-8;PMID 18322903; Schoonheidsbehandeling  bij patienten die wegens borstkanker geopereerd worden verhoogd het positieve zelfbeeld, maar vermindert de stress niet.

2210)Dolbeault S et al; Psychooncology 2009 Jun;18(6):647-56 ;PMID19039808; Psycho-educatie vermindert bij borstkankerpatienten  angst depressie en vermoeidheid,

2244)Nunes DF et al; JPsychosoim Res 2007 Dec;63(6):647-55; PMID18061756 ; Onspanningstherapie en visualisatie tijdens behandeling van borstkankerpatienten verminderen angst, stress en depressie bij hen.

2245)Vos PJ et al; J Psychosoc Oncol 2007;25(4):37-60;PMID 18032264 ; Groepspsychotherapie even effectief ter verbetring van het welbevinden van borstkankerpatienten 4 maanden na operatie als sociale support in groepsverband.

2260)Chambers SK et al ; Oncol Nurs Forum 2014 Jul 1;41(4):E256-66;PMID 24969260 : Psychologische interventie verbeterde ook in dit onderzoek het welzijn van borstkankerpatienten.

2275)Matthews EE et al; Oncol Nurs Forum 2014 May;4(3):241-53;PMID 24650832 : Cognitieve therapie vermindert bij patienten met borstkanker die slaapklachten hebben, deze klachten. Melatonine zou bij hen wel zo logisch zijn : dan heb je ook een direkt antikankereffect.

2299)Montgomery GH et al ; J Clin Oncol 2014 Feb 20;32(6):557-63;PMID 24419112 ; Cognitieve gedragstherapie plus hypnose bij patienten met borstkanker die bestraald worden verminderde de vermoeidheid ; dit was ook 6 maanden later nog aantoonbaar ; spierzwakte was hier juist ook na 6 maanden in de interventiegroep minder.

2305)Beutel ME  et al; Ann Oncol 2014 Feb;25(2):378-84 ;PMID 24347520 ; dynamische psychotherapie bij borstkankerpatienten, die depressief zijn, vermindert de depressie en verbetert  hun kwaliteit van leven.

2312)Armes J et al; Cancer 2007 Sep 15;110:1385-95: PMID 17661342 ; in dit onderzoek bij borstkankerpatienten verminderde gedragstherapie wel de vermoeidheid, maar niet de aan borstkanker gerelateerde stress.

2318)Andersen BL et al; Brain Behav Immun 2007 Oct;21(7):953-61;PMID  17467230 ; ‘dostress’-reductie  verbetert niet alleen welbevinden borstkankerpatienten, maar ook immuunparameters.

2319)Kissane DW et al ; Psychooncology 2007 Apr;16(4):277-86 ; PMID 17385190 ; Ondersteunende expressieve groepstherapie verbetert bij vrouwen met uitgezaaide borstkanker de levenskwaliteit, vermindert depressies, maar verlengt het leven niet.

2323)Savard J et al; Sleep 2014 Aug 1;37(8):1305-14:PMID 25083010 ; Cognitieve therapie vermindert bij borstkankerpatienten slaapklachten

2326)Larkey LK et al; Ann Behav Med 2014 Aug 15 ; PMID25124456 ;Qigong/Tai Chi vermindert vermoeidheid bij borstkankerpatienten, maar slaapklachten bijv. nemen niet af. Zie ook respectievelijk : 1934,

2329)Freeman LW et al ;Psychooncology 2014 Aug 22 ;PMID25146413 ; ‘imagery-based’ interventie mbt het gedrag verbetert levenskwaliteit bij borstkankerpatienten.

2330)Cerezo VM et al; Psychol Rep 2014 Aug;115(1):44-64 ;PMID 25153949; Psychotherapie verbetert welzijn borstkankerpatienten

2340)Mewes JC et al ; J Cancer Surviv 2014 Sep 2 ; Cognitieve gedragstherapie , maar ook trainen verminderen bij borstkankerpatienten  menopauzale klachten, al lijkt cognitieve therapie efficienter. PMID 25179578.

2366)Parvez T et al; J Coll Physicians Surg Pak 2007 Feb;17(2):89-93 ; PMID 17288854; Psychotherapie vermindert bij borstkankerpatienten misselijkheid en braken.

2369)Savard J et al; Palliat Support Care 2006 Sep;4(3):219-37;PMID 17066964 ; Cognitive therapie verbeterde ook in dit onderzoek het welbevinden van patienten met borstkanker ; zie ook  2323.

2383)Nedstrand E et al ; Climacteric 2005 Sep;8(3):243-50 ;PMID 16390756 ; Ontspanningsoefeningen plus elektroacupunctuur vermindert vasomotorische symptomen bij vrouwen  met borstkanker ; zie ook o.a. 1389

2525)Fong SS et al; Evid Based Complem ent Alternat Med 2013;2013:787169 ;PMID 23710237 ; Tai Chi Qigong verbetert schouderfunctie bij borstkankerpatienten aan geopereerde zijde.

2520)Bower JE et al ;  Cancer 2014 Dec 23’PMID 25537522 ; wederom een studie waarin meditatie op basis van mindfulness bij borstkankerpatienten de levenskwaliteit verbetert,

2553)Wurtzen  H et al ; Acta Oncologica 2015 May ;54(5):712-9;PMID 25752972 ; Mindfulness verbetert ook hier kwaliteit van leven bij borstkankerpatienten ; het effect was 6 maanden na afloop van de therapie nog meetbaar, maar niet na 12 maanden.

2654)Bradley Palmer J et al ; 2015 Oct 1;33(28):3162-8;PMID 26282640 ; muziek vermindert bij operatie voor borstkanker de angst.

2565)Gudenkauf LM et al; J Consult Clin Psychol 2015 May 4;PMID 25939017 ; Cognitieve therapie en ontspanning verbetert welbevinden patienten met borstkanker.

2576)Von  Ah D et al; Breast Cancer Res Treat 2012 Oct;135(3):799-809;PMID22918524 ; Cognitieve training verbetert ook hier het welbevinden van borstkankerpatienten.

2611)Pelekasis P et al; Integr Cancer Ther 2015 Aug 4,pii ; PMID 26242890; Stress-management verbetert welbevinden vrouwen die chemo voor borstkanker krijgen.

2626)Lengacher CA et al; Psychooncology 2015 Apr;24(4):424-32 ; PMID 24943918 : mindfulness verbetert de slaap bij vrouwen met borstkanker.

2643)Mens MG et al; Psychooncology 2015 Jun 28;PMID 26123574 ; Psychosociale interventie bij borstkanker heeft in ieder geval op korte termijn een positief effect op het welbevinden.

2652)Weissflog G et al; Breast Cancer Res Treat 2015 Aug;152(3):581-8 ; PMID 26163828 ; Psychotherapie bij borstkanker vermindert vermoeidheid.

2665)Fiorentino L et al; NatSci Sleep 2009 Dec 1;2010:1-8:PMID 20948579 ; Gedragstherapie vermindert slaapklachten bij borstkankerpatienten en verbetert hun welbevinden.

2671)Low CA et al : Health Psychol 2010 Jul;29(4):460-6;PMID 20658835 ; expressive writing verbeterde in dit onderzoek niet aantoonbaar het welzijn van borstkankerpatienten met metastasen - uitzaaiingen ; zie ook 1180 ; 1859 ; 1912 en 2296.

2677)Elkins G et al ; Contemp Hypn Integr  Ther 2011 Sep 1;28(3):187-195 ; PMID 24523957 ; Hypnotherapie vermindert hot flashes in vrouwen die door behandeling borstkanker vervroegd in de overgang zijn gekomen.

2688)Garland SN et al; Explore (NY) 2015 Nov-Dec;11(6):445-54;PMID 26386748 ; Cognitieve therapie en ook mindfulness verminderen slaapklachten bij borstkankerpatienten.

2693)Khodabakhsi Koolaee A et al; Iran J Cancer Prev 2015 Aug;8(4):e3435 ; PMID 26478793 ; Met een beter stress-management verbetert de levenskwaliteit van borstkankerpatienten.

2760)Vanaki Z et al ; Complement Ther Clin Pract 2016 Feb;22:64-8;PMID 26850808 ; een therapeutische aanraking in vergelijking met niets vermindert braken bij patienten met borstkanker die chemo krijgen.

2818)Thyme KE et al; Palliat Support Care 2009 mar;7(1):87-95;PMID 19619378 ; Een korte kunsttherapie  verminderde in dit onderzoek bij vrouwen met borstkanker, angst, depressie en andere klachten.

2819)Svensk AC et al;  Eur J Cancer Care (Engl). 2009 Jan;18(1):69-77;PMID 19473224. Ook hier verbeterde kunsttherapie de levenskwaliteit bij vrouwen met borstkanker. Zie ook o.a. 2818.

2823)Gellaitry G et al; Psychooncology 2010 Jan;19(1):77-84; PMID 19194996 ; expressive writing komt levenskwaliteit bij borstkanker ten goede ; zie ook 1180,1859, 1912, 2296 en 2671.

2837)Classen CC et al; Psychooncology 2008 May;17(5):438-47 ; PMID 17935144 ; ondersteunende expressieve therapie binnen een groep borstkankerpatienten verbeterde het welbevinden niet.

2851)Monti DA et al ; Psychooncology 2006 May;15(5):363-73 ; PMID 16288447 : Mindfulness verbetert bij borstkanker levenskwaliteit.

2854)Stanton AL et al;J Clin Oncol 2002 Oct 15;20(20):4160-8;PMID12377959 : Emoties uiten door schrijven bleek de lichamelijke conditie van borstkankerpatienten te verbeteren.

2855)Taylor KL et al; Health Psychol 2003 May;22(3);316-23 ;psychologische steun verbetert welbevinden borstkankerpatienten; PMID12790260.

2857)Miyashita M ; Cancer Nurs 2005 Jan-Feb;28(1):70-8;PMID 15681985 ; borstkankerpatienten met extra psychische steun zijn beter af dan die zonder extra steun.

2962)Lengacher CA  et al ; J Clin Oncol 2016 Aug 20;34(24):34(24):2827-34 ; PMID 27247219 ; Mindfulness vermindert  bij borstkankerpatienten vermoeidheid, angst etc.

2965)Johns SA et al;Support Care cancer 2016 oct;24(10):4085-96 ;PMID 27189614 ; mindfulness is beter ter verbetering van de levenskwaliteit bij borst-/darmkankerpatienten dan dan psychoeducatie.

2967)Ferguson RJ et al; Cancer 2016 Jun 1;122(11):1782-91 ; PMID 27135464 ; Cognitieve gedragstherapie verbetert welbevinden kankerpatienten.

2968)Dowlatabadi MM et al ; Electron Physician 2016 Mar 25; 8(3):2175-80 ; PMID 27123227 ; Psychotherapie verbetert welbevinden borstkankerpatienten.

2969)Zamaniyan S et al ; Iran J Med Sci 2016 Mar;41(2):140-4 ; Spirituele therapie verbetert bij borstkankerpatienten de levenskwaliteit ; PMID 26989285.

2972)Zhang JY et al; Psychol Health Med 2017 Jan;22(1):94-109 ;PMID 26853191 ; Ook bij progressieve borstkanker verbetert mindfullness het welbevinden.

3025)Savard J et al ; Sleep 2016 Apr 1;39(4):813-23;PMID 26715229 ; Cognitieve therapie vermindert bij borstkanker slaapklachten ; ook op langere termijn.

3028)DAmholdt MF et al ; Psychooncology 2016 Nov;25(11):1293-1300 ; PMID 26763774 ; Cognitieve training van borstkankerpatienten via het web leidde tot een verbetering van het verbaal leren en van het werkgeheugen; gevoelsmatig was er geen sprake van een beter leren.

3029)Cho OH et al; Nurs Health Sci 2006 Sep; 8(3):140-6 ; PMID 16911173 ; De combinatie psychologische ondersteuning, oefenen en ‘peer support’ bevorderde het herstel van het schoudergewricht bij borstkankerpatienten en verbeterde de levenskwaliteit.

3135)Shahriari M et al; J Educ Health Promot. 2017 April 19;6:1; PMID 28546966 ; spierontspanning, diep ademen plus guided imagery verbeteren tezamen levenskwaliteit bij patienten met borstkanker of prostaatkanker.

3137)Irwin MR et al; J Clin Oncol 2017 May 10; PMID 28489508; Tai Chi en cognitieve gedragstherapie zijn even goed tegen slapeloosheid bij borstkankerpatienten.

3158)Larkey LK et al; Complement Ther 2016 Dec ;29:196-203; PMID 27912947 ; Tai Chi plus Qigong verbetert de levenskwaliteit van borstkankerpatienten.

3195) Reich RR et al; J Pain Symptom Manage. 2017 Jan;53(1):85-95 ;PMID 27720794 ; Mindfulness vermindert angst, depressiviteit en vermoeidheid bij borstkankerpatienten

3199)Johannsen M et al; J Clin Oncol 2016 Oct 1;34(28):3390-9;PMID 27325850 ; Mindfulness vermindert pijn bij borstkankerpatienten.

3227)Mohabbat-Bahar S et al ; Iran J Cancer Prev 2014 Summer;7(3):165-70 ; PMID 25250168 ; Logotherapie vermindert bij vrouwen met borstkanker angst voor de behandeling.

3244)Schellekens MPJ et al; J Behav Med 2017 Jun;40(3):414-422; PMID 27722908 ;Ondersteunende  expressieve groepstherapie verbetert welzijn bij borstkankerpatienten meer dan mindfullness.

3247)Ye ZJ et al; Breast Cancer Res Treat. 2016 Aug;158(3):509-22; Gerichte psychische steun verbeterde ook in dit onderzoek bij borstkankerpatienten het welbevinden.

3261)Ho RT et al; Support Care Cancer 2016 Dec;24(12):4929-4937;PMID 27470259 ; Zowel ondersteunende expressieve groepstherapie als lichaam-gedachte-gesst interventie deed patienten met niet uitgezaaide borstkanker zich in vergelijking met alleen sopciale steun, zich iets beter voelen.

3270)Merkaert I et al; Psychooncology 2017 Aug;26(8):1147-54 ; PMID 27718533 ; Angstvermindering en verbetering welbevinden bij borstkankerpatienten lukt met multi component-groeps interventie  met cognitieve therapie en hypnose beter dan met singel-component groep-interventie.

3303)Sun FK et al; Cancer Nurs 2017 Nov/Dec;40(6):E39-E48; PMID 27922921 ; Spierontspanning en therapeutisch wandelen vermindert bij borstkankerpatienten depressieve klachten.

3312)Chen SF et al; Iran Red Crescent Med J 2015 Nov 28;17(11):e31277: PMID 26734485 ; ontspannen met ‘guided imagery’ vermindert angst en depressie bij borstkanker patienten.

3316)Mohabbat-Bahar S et al; Iran J Cancer Prev 2015 Mar-Apr;8(20:71-6; PMID 25960844 : psychische steun verbetert welbevinden borstkanker patienten ; genetische achtergrond speelt rol.

3331)Stagl JM et al; Health Psychol 2015 Feb;34(2):176-80 ; cognitieve therapie vermindert depressie bij borstkanker ook op lage termijn (5 jaar).

3338)Elias AC et al; Complement Ther Clin Pract 2015 Feb;21(1):1-6;PMID 25682524 ; Psychische support  verbetert welbevinden borstkankerpatienten.

3358)Montgomery GH et al; Am J Clin Hypn 2017 Oct;60(2):109-122; PMID 28891772; cognitieve therapie plus hypnose vermindert bij borstkankerpatienten die bestraald worden een overload aan emotionele belasting.

3387)Rowland JH et al; Breast Cancer Res Treat 2009 Nov;118(1):99-111; PMID 19390963 ;met ‘oud’-borstkankerpatienten  intimiteit en communicatie met partner bespreken verbetert sexueel welzijn paren.

3457)Desautels C et al; Health Psychol 2018 Jan;37(1):1-13;PMID 29172605 ; Cognitieve therapie verbetert bij borstkanker depressieve symptomen meer dan lichttherapie.

3473)Johannsen M et al; Psychooncology 2017 dec;26(12):2208-14; PMID 28477343 ; Mindfulness vermindert bij borstkanker pijn.

3512)Rahmani S et al; Iran J Cancer Prev 2014 Fall;7(4):184-96; PMID 25628839; Metacognitie verbetert de kwaliteit van leven bij borstkanker ongeveer evenveel als mindfullness.

3516)Lev EL et al; Sch Ing Nurs Pract. 2001 Fall;15(3):277-94;PMID 11871585 ; adviezen om de kwaliteit van leven te verbeteren, verbeteren bij borstkankerpatienten ook daadwerkelijk die kwaliteit ; geen helpende hand is dus niet gewenst.

3521)Wengstrom Y et al; Acta Oncol. 1999;38(6):763-70;Extra begeleiding door verpleegster verbetert levenskwaliteit van borstkankerpatienten die een in opzet curatieve bestraling krijgen.

3522)Sandgren AK et al; Oncol Nurs Forum 2000 May;27(4):683-8;PMID 10833696; Psychosociale support per telefoon verbetert welbevinden bij borstkanker.

3493)Khan F et al; J Rehabil Med. 2012 Sep;44(9):788-94;PMID 22858869; Multidisciplinaire support voor herstel vermindert bij vrouwen na borstkankerbehandeling depressiviteit.

3529)Kenne Sarenmalm E et al; Cancer Med. 2017 May;6(5):1108-22; PMID 28421677 ; Mindfulness zinvol om bij borstkanker levenskwaliteit te verbeteren

3532)Hummel SB et al; J Clin Oncol 2017 Apr 20;35(12):1328-1340;PMID 28240966 :Cognitieve gedragstherapie via internet verbetert sexueel welzijn borstkankerpatienten.

3577)Manne SL et al; J Consult Clin Psychol. 2005 Aug;73(4):634-46; PMID 16173851: Psychische steun aan echtparen met de vrouw borstkanker hebbend vermindert distress bij de patiente versus een controlegroep van echtparen.

3589)Pettiford J et al; Breast J. 2017 Sep;23(5):537-44;PMID 28233921 ; Psychosociale interventie verbetert bij  borstkankerpatienten kwaliteit van leven.

3596)Liu P et al; Qual Life res 2017 sep;26(9):2321-2331; PMID 28421384 ; Guolin-Qigong verbetert bij vrouwen met borstkanker welbevinden.

3604)Abrahams HJG et al; Cancer 2017 Oct 1;123(19):3825-34; PMID 28621820 ; Cognitieve therapie via het internet  vermindert vermoeidheidsklachten bij borstkankerpatienten.

3612)Lengacher CA et al; J Behav Med 2012 Feb;35(1):86-94;PMID 21506018 : Mindfulness vermindert vermoeidheid en leidt tot minder slaapklachten bij borstkankerpatrienten.

3613)McClure MK et al; Am J Occup Ther. 2010 Jan-Feb; 64(1):59-72;PMID 20131565; Trainen, ontspannen en andere lifestyle-adviezen verbetert levenskwaliteit bij borstkanker, zich ook uitend in minder lymfeoedeem.

3614)Montgomery GH et al; J Consult Clin Psychol 2010 Feb;78(1):80-8;PMID 20099953 ;Hypnose vermindert bij borstkankerpatienten die geopereerd gaan worden pijn en vermoeidheidsklachten.

3623)Schover LR et al; Cancer 2011 Nov 1;117(21):4983-92;PMID 21495025 ; Psychische steun via zussen verbetert levenskwaliteit van borstkankerpatienten; zelfs de hot-flushes nemen af.

3633)Northhouse LL et al; Oncol Nurs Forum 2002 Nov-dec;29(100:1411-9; PMID 12432412 ; Familie helpen om steun te verlenen aan patienten met terugkerende borstkanker verbeterde het welbevinden van deze patienten.

3635)Milne HM et al; Ann Behav Med. 2008 oct;36(2):158-66;PMID 18795388 ; supervisie bevordert vasthouden van borstkankerpatienten aan lichamelijke training (die op zichzelf gunstig is voor oa conditie en voor minder bijwerkingen van chemo)

3640)Angell KL et al; J Gen Intern Med 2003 Jul;18(7):499-507; PMID 12848832 ; Psychosociale interventie verbetert bij borstkanker welbevinden.

3642)Chilcot J et al; Maturitas 2014 May;78(1):56-61;PMID 24656221: Cognitieve gedragstherapie voor menopauze vanwege borstkanker, verbetert welbevinden.

3648)Freeman L et al; J Soc Integr Oncol 2008 Spring;6(2):67-75; PMID 18544286 ; imagery verbetert bij herstellende borstkankerpatienten het welbevinden.

3668)Tremblay V et al; J Consult Clin Psychol 2009 Aug;77(4):742-50; Cognitieve gedragstherapie vermindert slaapklachten bij borstkankerpatienten.

3669)Samarei N et al; Res Nurs Health 2002 Dec;25(6):459-70; PMID 12424783: Sociale support verbetert welbevinden in vroeg stadium van borstkanker.

3684) Shavan A et al; Asian Pac J Cancer Prev 2017 Oct 26; 18(10):2787-93 ; Stressmanagement verbetert sexueel welbevinden van vrouwen met borstkanker ; PMID 29072415.

3696)Heiney SP et al; Cancer 2012 Aug 1; 118(150:3822-32;PMID 22180125 ; Teleconfereren verbetert bij zwarte Amerikaanse vrouwen met borstkanker het welbevinden.

3697)Park JH et al; Cancer Nurs 2012 Jan-Feb;35(1):E34-41;PMID 21760491 ; psychoeducatie verbetert bij borstkanker het welbevinden.

Preventie studies

59) Collins AR et al ; Carcinogenesis 24;511-5;2003 ; Kiwifruit vermindert in gerandomiseerd cross-over onderzoek gaat DNA-schade tegen en verhoogt tegelijkertijd het vermogen van het lichaam om schade aan het DNA te verhelpen.

81) Lee IM et al ; JAMA 294:65-65 ; 2005 : Ca 40000 vrouwen namen 12 jaar lang of placebo of 600 IU vitamine E : geen effect op de kans op kanker, hart-en vaatziekten en sterfte. Vitamine E alleen (!!) bij relatief gezonde vrouwen (!!) is klaarblijkelijk niet zinvol !!

82) Mooney LA et al ; Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 14: 237-42 ; 2005 : De combinatie van dagelijks 500 mg vitamine C en 400 IU vitamine E reduceert in vergelijking met placebo wel bij rokende vrouwen, maar niet aantoonbaar bij rokende mannen het risico op DNA-beschadiging door benzo-a-pyreen.

92) Cook NR et al ; JAMA 294:47-55; 2005 : Aspirine verlaagt in gerandomiseerd dubbelblind onderzoek niet de sterfte aan darm- of borstkanker ; echter wel die aan longkanker.

96) Luo H et al ; Groene thee polyfenolen blijken bij HBS-Ag-positieve plus aflatoxine-adduct positieve personen tov placebo de uitscheiding van 8-hydroxydeoxyguanosine te remmen. Dit suggereert chemopreventie van kanker door groene thee.

102)Lee BM et al ; Cancer Lett 132:219-27; 1998 : Vitamine E,C, beta-caroteen en rode ginseng tezamen verminderen in gerandomiseerd onderzoek bij rokers de DNA-schade significant. Dit zou het risico op kanker kunnen verlagen.

103) Van Schooten FJ et al ; Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 11:167-75 ; 2002 ; NAC gaat bij rokers in vergelijking met placebo de vorming van lipofiele DNA-adducten ed op meerdere niveau’s tegen. Dit wijst op een kankerrisico verminderend effect van NAC bij rokers.

104) Moller P et al ; Eur J Nutr 43:267-74; 2004 : 500 mg vitamine C plus 182 mg vitamine E verminderen in vergelijking met placebo bij rokers aantoonbaar de oxydatieve schade aan het DNA van mononucleaire bloodcellen. Dit pleit voor een preventief effect van vitamine C plus E.

112) Wynd CA ; J Nurs Scholarsh 37:245-50; 2005 ; Guided imagery helpt in dit gerandomiseerde onderzoek om met roken te stoppen.

130) Lavigne JA et al; Am J Clin Nutr 81:503-7 ; 2005 : In gerandomiseerd onderzoek blijkt 15 gram alcohol niet en 30 gram alcohol per dag bij aanpassing van de calorieinname om het gewicht constant te houden, bij postmenopauzale vrouwen wel de IGF-1-spiegels te verlagen, terwijl IGF-1 nu juist een risicofactor voor het krijgen van borstkanker is ; jammer is dat de oestrogenen niet gemeten zijn ; een punt scoren de onderzoekers hier wel, men corrigeert bij de alcoholinname voor de calorieinname ; in onderzoek naar alcohol en borstkanker is dat nooit gedaan ; dit onderzoek steunt derhalve de hypothese dat het borstkankerbevorderende effect van alcohol bij althans kleinere hoeveelheden wel eens louter een kwestie van extra calorieen zou kunnen zijn en dat weinig alcohol op zichzelf helemaal niet slecht is.

136) Smolkova B et al ; Mutagenesis 19:469-76 ; 2004 :Micronucleivorming in lymfocyten wordt tov placebo tegen gegaan door dagelijks 100 IU vitamine E, 6 mg beta-caroteen , 100 mg vitamine C en 50 mcg selenium.

137) Moller P et al ; Eur J Nutr 43:267-74;2004 : Vitamine C dagelijks 2 keer 250 mg gaat in vergelijking met placebo bij rokers DNA-schade van mononucleairen tegen ; vitamine C met langzame afgifte plus dagelijks ook nog 91 mg vitamine E vertoonde een nog betere bescherming.

138) Zhao X et al ; Am J Clin Nutr 83: 163-9 ; 2006 : Een combinatie van beta-caroteen, luteine en lycopeen : elk 4 mg gaat tov placebo DNA-beschadiging tegen.

140) Briviba K et al ; Carcinogenesis 25 : 2373-8 ; 2004 : Een tomatenextract naast een carotenoid-armdieet vermindert tov dit dieet bij niet rokers de DNA-schade aantoonbaar ; bij rokers was dit niet significant ; wel werd daar de IL4-productie verlaagd.

144) Prentice RL et al ; JAMA 295: 629-42 ; 2006 : In een gerandomiseerd onderzoek blijkt dat minder verzadigd vet plus extra fruit de kans op borstkanker bij niet optimale compliance slechts niet-significant met 9% doet afnemen ; de significante trend in de non-interventie-groep van relatief meer verzadigd vet : meer borstkanker blijkt in de interventie groep afwezig. Significante bevindingen bij een preciezere meting zijn er dus wel of maw vermindering van de relatieve hoeveelheid verzadigd vet vermindert de kans op borstkanker.

153) Xia Y et al ; Am J Clin Nutr 81:829-34; 2005: L-selenomethionine is beter dan natriumseleniet in staat om bij mensen met een seleniumtekort het glutathionperoxydase in activiteit te verhogen ; na maximering van het glutathionperoxydase is het selenoproteine-P nog niet gemaximeerd ; de conclusie is dat L-selenomethionine een grotere bioavailability heeft, maar ook dat het selenoproteine-P een betere maat is voor de seleniumstatus dan het glutathionperoxydase of liever gezegd ook dit onderzoek pleit ervoor de aanbeveling voor selenium naar boven bij te stellen. In dit onderzoek is echter nog niet eens naar gemethyleerde seleniumverbindingen gekeken.

169) Harinath K et al ; J Altern Complement Med 10:261-8; 2004 : Yoga/meditatie verhoogde in dit gerandomiseerde onderzoek de melatonine spiegels

170) Tooley GA et al ; Biol Psychol. 53:69-78 ; 2000 ; Meditatie verhoogde ook in dit gerandomiseerde onderzoek de melatonine spiegels ; zie ook 169.

195) Kensler TW et al ; Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 14(11 Pt 1): 2605-13 ; 2005: Glucosinolaatrijke broccoli-spruiten verminderden in dit gerandomiseerde onderzoek inclusief multi variate analyse , de uitscheiding van aflatoxine-DNA-adducten en de nettovorming van toxische metabolieten uit phenantreen.

196) Verhagen H et al ; Carcinogenesis 16:969-70; 1995 : Consumptie van spruitjes in vergelijking met glucosinolaatvrije groenten verlaagt significant de productie/uitscheiding van de kankerverwekkende stof 8-oxodG

197) Nijhoff WA et al ; Carcinogenesis 16 : 2125-8; 1995 : Spruitjes verhogen op diverse plaatsen in het lichaam de activiteit van o.a. glutathiontransferase ; dit past bij de kankerpreventieve effecten die men in epidemiologisch onderzoek heeft gevonden.

198) Nijhoff WA et al ; Carcinogenesis 16: 955-7 ; 1995 : een met 197 vergelijkbaar onderzoek met een vergelijkbaar resultaat ; wel lijkt het erop dat mannen meer profijt hebben van de inductie van detoxificatieenzymen dan vrouwen.

199) Gasper AV et al ; Am J Clin Nutr 82:1283-91; 2005 : Glucosinolaat blijkt door GSTM1-negatieve personen sneller afgebroken en uitgescheiden te worden dan bij GSTM1-positieve personen ; een en ander verklaart wellicht waarom GSTM1-positieve personen meer bescherming door broccoli tegen kanker genieten dan GSTM1-negatieve personen. PMID 16332662.

203) Lykkesfeldt J et al ; Am J Clin Nutr 71:530-6 ; 2000 : Vitamine C is bij rokers verlaagd ; suppletie met C,E en foliumzuur normaliseert dat zo blijkt uit gerandomiseerd onderzoek. Zie ook 168 : C spaart namelijk E, hetgeen juist bij rokers gewenst is. PDIM 10648268.

204) Conaway CC et al ; Nutr Cancer 38(2):168-78 ; 2000 : Rauwe broccoli geeft in dit gerandomiseerde onderzoek een 3 keer zo grote bioavailability van isothiocyanaten als gestoomde broccoli ; door de verhitting neemt de myrosinaseactiviteit af ; dit enzym hydroliseert glucosinolaten en maakt zo de isothiocyanaten vrij ; PDIM 11525594.

207) Campbell MJ et al ; Eur J Clin Nutr 58; 173-9; 2004 : Red clover isoflavonen hebben eenzijdig gemeten een licht verlagend effect op de insulin-like growth factor 1 bij premenopauzale vrouwen ; bovendien bleek deze factor bij de placebogroep tijdens de cyclus nog significanter te stijgen dan bij de placebo premenopauzalen ; verder hebben hoge basaalwaarden bij de gesuppleerden het effect van red clover-isoflavonen op de IGF-1 nog enigszins gecamoufleerd ; hoewel dit resultaat pleit voor een verlaging van het borstkanker risico door red clover-isoflavonen, is meer onderzoek nodig ; bij de postmenopauzale vrouwen was er op genoemde parameter geen effect. PMID 14679383.

208) Lampe JW et al ; Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 9:787-93; 2000: Uit dit gerandomiseerde onderzoek blijkt dat je vooral bij GSTM1-individuen en minder bij GSTM-null individuen met koolsoorten de glutathion-S-transferase-alpha-productie bevorderen kan (zie ook 199) ; effecten van andere groente-/fruitsoorten waren niet algemeen dan wel statistisch discutabel ; PMID 10952095.

209) Malaveille C et al ; Mutat Res 561: 83-90 ;2004 : Door extra flavonoiden door dieetveranderingen, maar ook door suppletie wordt een hogere excretie van flavonoidmetabolieten in de urine bewerkstelligd ; dit gaat samen met een sterke antimutageniteit in vergelijking met normale voeding. PMID 15238233.

211) Hughes R et al ; Nutr Cancer 42:70-7; 2002 ; Op gerandomiseerde basis blijkt soja bij eters van rood vlees de uitscheiding van N-nirosoverbindingen via de ontlasting te verlagen ; broccoli en spruitjes deden dat niet, maar vergrootte wel het faecesvolume en de passage snelheid van de ontlasting bij voornoemde vleeseters ; men had ook nog naar andere stoffen kunnen kijken uiteraard ; duidelijk is dat ook dit onderzoek wijst op een kankerpreventieve werking van soja en koolsoorten. PMID 12235653.

212) Hughes R et al ; Carcinogenesis 22:199-202 ; 2001 : Meer rood vlees betekende minder ontlasting, een langere passagetijd voor de ontlasting en hogere nitrosamineniveau’s in de ontlasting ; alles op gerandomiseerde basis onderzocht. PMID 11159760.

213) Silvester KR et al ; Nutr Cancer 29:13-23 ; 1997 : Ook in dit gerandomiseerde onderzoek vond men : meer rood vlees geeft meer nitrosaminen in de ontlasting ; toevoeging van niet fermenteerbaar zetmeel had op deze spiegels en ook op de pasagetijd van de darm geen invloed. PMID 9383779.

214) Cross AJ et al ; Cancer Res 63: 2358-60; 2003 : Ook hier : minder rood vlees : minder N-nitrosoverbindingen ; bij een lage vleesinname was de productie van deze verbindingen gelijk aan die bij consumptie van plantaardig eiwit ; toevoegen van haemijzer (zit in rood vlees!!!) vergrootte de produktie van deze N-nitrosoverbindingen, terwijl anorganisch ijzer dat niet deed. PMID 12750250.

224) Dietrich M et al ; Nutr Cancer 45:176-84; 2003 : Vitamine C alleen en in combinatie met E en liponzuur gaan bij niet-rokers blootgesteld aan rook lipideperoxydatie tegen ; het onderzoek was uiteraard gerandomiseerd en dubbelblind. PMID 12881011.

225) Salvini S et al ; Br J Nutr 95;742-51; 2006 : Extra virginale olijfolie met een hoog phenolgehalte reduceert oxydatieve aan DNA tov een dergelijke olie met een lager phenolgehalte. PMID 16571154.

227) Mahabir S et al ; Eur J Cancer Prev 14:427-9 ; 2005 : 15 of 30 gram alcohol per dag vergroot bij vrouwen oxydatieve DNA-schade niet aantoonbaar. PMID 16030435. 228) Mahabir S et al ; Nutr J 3:11 ; 2004 ; Zowel 15 als 30 gram alcohol per dag doet bij postmenopauzale vrouwen de oestronsulfaat en DHEA sulfaat-spiegel stijgen ; beide zijn bij postmenopauzale vrouwen een risicofactor voor het krijgen van borstkanker ; DNA-schade is mogelijk (zie 227) helemaal geen relevant item ; de vraag is of dit hormonale effect na correctie voor de energie inname nog gevonden wordt en dan en feitelijk ook nu wel klinisch relevant is. PMID 15353002. Zie ook 130 : pleit net als 227 niet voor een schadelijk effect van kleine hoeveelheden alcohol voor wat betreft borstkanker.

230) Wong CK et al ; Int Immunopharmacol 4:201-11 ; 2004 : Consumptie van polysacchariden van Coriolus versicolor (Yun Zhi) en Danshen (Salvia miltiorrhiza) blijken in vergelijking met een placebo een hele was lijst van immuunparameters gerelateerd aan een efficiente bestrijding van kanker te verbeteren ; PSK : zie therapeutische lijst blijkt bij meerdere vormen van reeds bestaande kanker de sterfte te verminderen ; PMID 14996412.

231) McTiernan A et al; Cancer Res 64:2923-8 ; 2004 : Bewegen vermindert bij postmenopauzale vrouwen de oestron, oetradiol, maar vooral de vrije oestradiolspiegels, zo blijkt uit dit gerandomiseerde onderzoek ; verder past het bij de zeer sterke aanwijzingen dat bewegen de kans op borstkanker verlaagt. PMID 15087413.

236) Grossarth-Maticek R et al ; Behav Res Ther 29: 343-51 ; 1991 : Selectie van personen met een vermoedelijk hogere kans op kanker en vervolgens gerandomiseerd wel of geen psychotherapie bleek ingeval van psychotherapie de sterftekans te verlagen ; iets dergelijks werd apart voor hart- en vaatziekten ook gevonden. PMID 1888324.

237) Heilbrunn LK et al ; JAMA 295: 1539-48 ; 2006 :Caloriebeperking vermindert DNA-schade, de nuchtere insulinespiegel en de lichaamstemperatuur ; alles past bij minder kans op kanker en bij life-extension. PMID 16595757.

245)Huber R et al ; Eur J Med Res 10: 411-8 ; 2005 : Maretakextracten verhogen bij gezonden in vergelijking met placebo de productie van GM-CSF, IL-5 en IFNgamma ; dit alles pleit voor de toepassing van maretakextracten ter preventie en ter behandeling van kanker. PMID : 16287602.

253)Haggans CJ et al ; Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 9:719-25 ; 2000 : Tarwevezel had geen , lijnzaadolie had wel een verhogend effect bij premenopauzale vrouwen op de ratio van 2:1 6alpha-OHE1 in de urine ; dit wijst erop dat lijnzaadolie het oestrogeenmetabolisme zodanig beinvloedt dat hierdoor de kans op borstkanker vermindert. PMID 10919743.

254)Haggans CJ et al ; Nutr Cancer 33:188-95 ; 1999 : Vergelijkbaar qua opzet met 253, al betrof het nu postmenopauzale vrouwen ; het resultaat was vergelijkbaar ; PMID 10368815. Zie ook de publicaties aangaande flaxseed (lijnzaad)olie in de therapeutische lijst.

281)Campbell KL et al ; Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 16:731-9 ; 2007 ; Bij premenopausale vrouwen leidt lichaamsbeweging niet tot veranderingen in het oestrogeenmetabolisme, maar wel tot een gunstige shift daarin. PMID 17416764. Zie ook 231.

285)Lappe JM et al ; Am J Clin Nutr 85: 1586-91; 2007 ; De gecombineerde suppletie met vitamine D en calcium vermindert bij postmenopauzale vrouwen het kankerrisico in vergelijking met placebo ; PMID 17556697.

299)Huang L et al ; Zhongguo Zhong Xi Jie He Za Zhi 19 : 329-31 ; 1999 : Jianruling vermindert hyperplasie borstweefsel ; E2 en prolactine gaan hierbij omlaag en progesteron en testosteron omlaag ;PMID 11783194 ; zie ook 298.

302)Tworoger SS et al ; Cancer Epidemiol Biomarkers Prev 16: 895-9 ; 2007 : Bewegen verlaagt prolactine bij postmenopausale vrouwen ; past bij lager risico op borstkanker ; PMID 17507612. Zie ook 231.

309)Voskuil DW et al ; Nutr Cancer 60: 342-53 ; 2008 ; lycopeen heeft bij vrouwen met een verhoogd risico op borstkanker een gunstig effect dwz : het verlaagt het vrije IGF-1 ; PMID 18444168.

367)Wang Y et al ; Zhongguo Zhen Jiu 2005 Sep;25(9):619-21; PMID 16318147 ; Acupunctuur vermindert een hele reeks kenmerken van hyperproliferativiteit in de vrouwelijke borst.

417)Dalessandri KM et al; Nutr Cancer 2004;50(2):161-7 ; DIM  maakt het oestrogenenprofiel gunstiger ; zie ook 345 en 415.

419)Lu W en Fang ZN ; Zhongguo Zhen Jiu 2010 Mar;30(3):203-5;PMID 20496734 ; Elektroacupunctuur vermindert hyperplasie borsten.

428)Allen SS en Froberg DG ; Surgery 1987 Jun;101(6):720-30;PMID 3296263 ; Minder caffeine verbetert goedaardige borstafwijkingen niet.

Varia aan publicaties die niet onder bovenstaande kopjes vallen

1028) Scheier MF et al ; J Clin Oncol 23 :4298-311;2005 : Meer informatie over de ziekte plus meer informatie over gezonde voeding (ik doe beide ; patienten zeggen bij mij o.a.vrijwel altijd dat ze bij mij over de reguliere aspecten meer informatie krijgen dan in het ziekenhuis) verbetert in gerandomiseerd onderzoek bij vrouwen die wegens borstkanker adjuvante chemo krijgen zowel de mentale als de lichamelijke conditie.

1105) Hortobagyi GN et al ; Cancer 60:2596-604; 1987 : Pseudomas-vaccin naast FAC verbetert resultaat van FAC bij uitgezaaide borstkanker op geen enkele manier.

1142) Bruera E et al ; J Clin Oncol 23:2366-71; 2005 : Bij lichte tekenen van uitdroging (!) bij terminale (!) kankerpatienten blijkt 2 dagen achtereen 1000 ml extra vocht in 4 uur parenteraal tov slechts 100 ml met een normaal zoutgehalte als placebo, de toestand te verbeteren : minder spierkrampen, meer rust ; hallucinaties en vermoeidheid namen niet af ; behandelaars die niet bekend waren met de behandeling pikten de behandelden er significant vaker uit. Voldoende vocht is bij dergelijke patienten kennelijk relevanter dan doorgaans wordt gedacht. PMID 15800328.

1162) Owen JE et al ; Ann Behav Med 30: 54-64; 2005 : Communicatie via internet bevordert welzijn patienten met borstkanker in vroeg stadium; er is echter alleen sprake van een trend. PMID 16097906.

1255) Heys SD et al ; Undersea Hyperb Med 33:33-43 ; 2006 : Hyperbare zuurstof voorafgaand aan chemo voor lokaal gevorderde borstkanker vermindert oedeemvorming, maar vergroot responskans en overlevingskans niet. PMID 16602255

1258) Johansson K et al ; Lymphology 38:167-80 ; 2005 : Ingeval van een oedemateuze arm gerelateerd aan borstkanker blijkt oefenen met een zwachtel zwaarder ; indien men zonder zwachtel oefent en toch met tussenpozen deze draagt blijkt het oedeem op langere termijn niet erger te zijn dan wanneer er tijdens de oefening ook een zwachtel wordt gedragen. PMID 16515225. Zie ook 1209 en vooral meta-analyse bij 1225 : oefenen sec gaat oedeem tegen ; het is goed dat dit zonder zwachtel kan.

1283) Oster I et al ; Palliat Support Care 4: 57-64 ; 2006 : In dit gerandomiseerde onderzoek werd gevonden dat kunsttherapie de ‘coping-ability’ mbt borstkanker verbeterde. PMID 16889324.

1289) Apostopoulos V et al ; Breast Cancer Research 8(3) : R27 ; 2006 : Inenten met een aan een geoxydeerd aan mannose gekoppeld eiwit van borstkanker vermindert in gerandomiseerd dubbelblind onderzoek de recidiefkans significant. PMID 16776849.

1385)Spiegel D et al ; Cancer 2007 : In dit onderzoek leefden receptor-negatieve borstkankerpatienten wel langer ; receptorpositieve niet langer door ondersteunende expressietherapie ; PMID 17647221 ; zie ook o.a. 1163,1164 en 1165.

1588)Fife D et al ; Dermatol Surg 2010 Dec;; PMID 21070458 ; LED-belichting verminderde in dit gerandomiseerde onderzoek bij borstkankerpatienten niet de mate van bestralingsdermatitis.

1704)Jensen JM et al ; Strahlenther Onkol 2011 Jun;187(6):378-84;PMID 21603988 ; de huid behandelen met een water-olie-emulsie gaat een drogere huid als bijwerking van radiotherapie bij borstkankerpatiënten tegen.

1710)Jones JM et al ; Psychooncology ; 2011 sep 9; PMID21905162 ; extra informatie over reguliere therapie buiten gewone informatie  maakt dat patienten aantoonbaar beter psychologisch op verdere therapie zijn voorbereid ; juist in de CAM-sector  wordt veel extra informatie over de reguliere therapie gegeven.

1809)Cantarero-Villanueva I et al ; Arch Phys Med Rehabil 2013 Feb;94(2):221-30;PMID23017985; diepzeeduiken verminderde in deze RCT de vermoeidheid bij patiënten behandeld voor borstkanker.

1977)Guerreiro Godoy Mde F et al; Ger Med Sci 2010 Nov 18;8:Doc31;PMID 21139989: Een soort chip blijkt behandeling van lymfe oedeem in verband met borstkanker zinvol te ondersteunen.

2043)Chi Y et al;  Chin Med J (Engl). 2013;126(9):1642-6;PMID 23652044 ; Gamboginezuur  blijkt in een hogere dosis vergeleken met een lage dosis tumorregressie te bevorderen.

2086)Chen J et al; Br J Surg 2010 Dec;97(12):1798-804;PMID 20862715 ; zowel Salvia als anisodamine verminderden ischaemie en necrose na mastectomie ; anisodamine gaf wel bijwerkingen.

2195)Tsai HJ et al;Support Care Cancer 2009 Nov;17(11):1353-60;PMID19199105 ; Kinesiotape is zeker zo goed om oedeem bij borstkanker tegen te gaan als decongestieve therapie samen met pneumatische compressie en andere maatregelen.

2317)Robb KA et al; J Pain Symptom Manage 2007 Apr;33(4):410-9;PMID 17397702 ; Transcutane elektrische stimulatie van zenuwen, maar ook spinale electroanalgesie verminderen bij borstkankerpatienten in vergelijking met placebo de pijn.

2380)Brooker S et al; Radiother Oncol 2006 Apr;79(1):45-51 ; PMID 16546280; Proanthocyanidinen uit grapefruitzaad  vermindert bijwerkingen bestraling bij borstkanker niet duidelijk : hardheid, pijn  of juist slapheid zijn door dit middel niet duidelijk minder voorkomend.

2601)Miles D et al; Oncologist 2011;16(8):1092-100;PMID 21572124 ; sialyl-TN (STn)-keyhole limpet hemocyanin (KLH) vaccine verbetert overlevingscijfers borstkanker niet.

2677)Elkins G et al ; Contemp Hypn Integr  Ther 2011 Sep 1;28(3):187-195 ; PMID 24523957 ; Hypnotherapie vermindert hot flashes in vrouwen die door behandeling borstkanker vervroegd in de overgang zijn gekomen.

2694)Chi KH et al; Nutr Cancer 2014;66(7):1211-9;PMID 25256137 ; MS-20 een gefermenteerd sojaprodukt bevordert het herstel van het immuunsysteem bij chemo en verbetert de levenskwaliteit.

2795)Sekiguchi K et al ; Jpn J Clin Oncol 2015 Dec;45(12);1146-53 ; PMID 26491204 ; een moisterizer gaat na radiotherapie voor borstkanker droogheid huid en desquamatie tegen.

2925)Lyon D et al ; Springerplus 2015 Jul 23;4:369;PMID 26435889 ; Microstroopjes verminderen bij vrouwen met borstkanker die chemo krijgen , angst, depressie en vermoeidheid niet.

2942)Mourques C et al; Eur J Oncol Nurs 2014 Oct;18(5):505-11 ; PMID 24882370 ; Spa bevordert herstel borstkankerpatienten na behandeling.

3016)Marshall-McKenna R et al; Support Care Cancer 2016 apr;24(4):1821-9;PMID 26446702 ; Een koud kussen bevordert inslapen bij borstkankerpatienten met slaapproblemen.

3364)Sorrentino L ; J Intercult Ethnopharmacol. 2017 Jan 3;6(1):1-8;PMID 28163953 ; A. Montana (1000K oftewel 10^18 keer verdund) vermindert bloedverlies bij correctie voor gewicht bij operatie voor borstkanker. Niet alleen is dit klinisch niet relevant, het is ook geen verdunning voorbij Avogrado, maar er waren nog 3 parameters. Bij correctie voor toevalssignificantie verdwijnt het eerder genoemde significante verschil!!

3538)Robijns J et al; Lasers Surg Med 2018 Feb10.; PMID 29427390 ; Photobiomodulation vermindert de bijwerkingen op de huid bij het bestralen in verband met borstkanker.

3630)Szuba A et al; Cancer 2002Dec 1;95(11):2260-7; PMID 12436430; decongestieve lymfatische therapie helpt om bij borstkanker lymfeoedeem tegen te gaan.


Plaats een reactie ...

Reageer op "Studiepublicaties van niet-toxische middelen en behandelingen uit literatuurlijst van arts-bioloog drs. Engelbert Valstar, gerelateerd aan borstkanker"


Gerelateerde artikelen
 

Gerelateerde artikelen

Studiepublicaties van niet-toxische >> Voeding en voedingstoffen >> Acupunctuur vermindert botpijn >> Aanbevelingen uit WCRF rapport: >> Chinese kruiden verbeteren >> Dendritische celtherapie bij >> Ervaringsverhalen Borstkanker: >> Fysieke activiteit van borstkankerpatienten >> GLA (Gamma Linolenic Acid) >> Hypnose vooraf aan operatie >>