8 september 2018: Bron: Radiation Oncology

Wanneer vrouwen met borstkanker na een borstbesparende operatie ook de okselklieren worden verwijderd of bestraald dan ontstaat mediaan binnen 5 jaar bij 13,7 procent lymfoedeem. Dit blijkt uit een langjarige studie bij totaal 2171 vrouwen die na een borstbesparende operatie of de lymfklieren in de oksel waren verwijderd, of regionaal waren bestraald rondom de oksel of beiden. Opvallend is dat de lymfoedeem na een operatie vrij direct na de operatie ontstaat terwijl na bestraling de lymfoedeem vaak pas optreed na enkele jaren. 

Hier de resultaten zoals weergegeven in het abstract van deze studie: Timing of Lymphedema Following Treatment for Breast Cancer: When Are Patients Most At-Risk?


Met een mediane follow-up van vier jaar bedroeg het totaal optredende lymfoedeem voor vijf jaar gemiddeld 13,7%. Significante factoren geassocieerd met lymfoedeem bij multivariabele analyse waren hoge pre-operatieve body mass index (BMI), axillaire lymfeklierdissectie (ALND) en regionale lymfeklierbestraling (RLNR)

  • Degenen die een okselklieroperatie (ALND) plus regionale radiotherapie (RLNR) hadden gehad hadden het vaakst lymfoedeem op 5-jaars meting (31.2%), gevolgd door okselklierdissectie (ALND) zonder regionale radiotherapie (RLNR) (24.6%),
  • De minste kans op lymfoedeem was er voor de vrouwen die alleen een lymfklierbiopsie hadden gehad (SLNB) met daarna regionale radiotherapie (RLNR) (12.2%).
  • Overall was het risico op lymfoedeem het grootst tussen 12 maanden en 30 maanden na de operatie; echter dit varieerde afhankelijk van welke behandeling de vrouwen hadden gehad. 
  • Vroeg optredende lymfoedeem (binnen 12 maanden postoperatief) was geassocieerd met okseloperatie (ALND) (HR 4.75, p<0.0001) maar niet met regionale bestraling (RLNR) (HR 1.21, p=0.55).
  • In vergelijking, laat optredende lymfoedeem(na 12 maanden postoperatief) was geassocieerd met regionale bestraling (RLNR) (HR 3.86, p=0.0001), en in mindere mate met ALND (HR 1.86, p=0.029).
  • Het risico op lymfoedeem piekte tussen 6-12 maanden in de ALND-zonder-RLNR groep, tussden 18-24 maanden in de ALND-met-RLNR groep, en tussen 36-48 maanden in de SLNB-met-RLNR groep.

Het volledige studierapport van Timing of Lymphedema Following Treatment for Breast Cancer: When Are Patients Most At-Risk? is tegen betaling in te zien.

Hier het abstract van de studie:

Radiation Oncology: DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijrobp.2018.08.036

Timing of Lymphedema Following Treatment for Breast Cancer: When Are Patients Most At-Risk?

Presented at the 58th Annual Meeting of the American Society for Radiation Oncology (ASTRO), Boston, MA, September 25-28, 2016. The study was supported by Award Number R01CA139118 (AGT), Award Number P50CA089393 (AGT) from the National Cancer Institute and the Adele McKinnon Research Fund for Breast Cancer-Related Lymphedema.

Susan G.R. McDuff, MD, PhD
Amir I. Mina, BS
Cheryl L. Brunelle, MScPT, CCS, CLT
Laura Salama, MD
Laura E.G. Warren, MD
Mohamed Abouegylah, MD
Meyha Swaroop, BS
Melissa N. Skolny, MSHA, NP
Maria Asdourian, BS
Tessa Gillespie, BS
Kayla Daniell, BS
Hoda E. Sayegh, BS
George Naoum, MD
Hui Zheng, PhD
MD, PhD Alphonse G. Taghian'Correspondence information about the author MD, PhD Alphonse G. Taghian



To determine when the risk of lymphedema is highest following treatment for breast cancer and which factors influence the time-course of lymphedema development.

Patients and Methods

Between 2005-2017, 2,171 women (with 2,266 at-risk arms) who received surgery for unilateral or bilateral breast cancer at our institution were enrolled. Perometry was used to objectively assess limb volume preoperatively, and lymphedema was defined as ≥10% relative arm volume increase arising >3 months postoperatively. Multivariable regression was used to uncover risk factors associated with lymphedema, the Cox proportional hazards model was used to calculate lymphedema incidence, and the semiannual hazard rate of lymphedema was calculated.


With four years median follow-up, the overall estimated five-year cumulative incidence of lymphedema was 13.7%. Significant factors associated with lymphedema on multivariable analysis were high preoperative body mass index (BMI), axillary lymph node dissection (ALND), and regional lymph node radiation (RLNR). Those receiving ALND with RLNR experienced the highest 5-year rate of lymphedema (31.2%), followed by ALND without RLNR (24.6%), followed by sentinel lymph node biopsy (SLNB) with RLNR (12.2%). Overall, the risk of lymphedema peaked between 12-30 months postoperatively; however, the time-course varied as a function of therapy received. Early-onset lymphedema (<12 months postoperatively) was associated with ALND (HR 4.75, p<0.0001) but not RLNR (HR 1.21, p=0.55). In contrast, late-onset lymphedema (>12 months postoperatively) was associated with RLNR (HR 3.86, p=0.0001), and to a lesser extent, ALND (HR 1.86, p=0.029). The lymphedema risk peaked between 6-12 months in the ALND-without-RLNR group, between 18-24 months in the ALND-with-RLNR group, and between 36-48 months in the SLNB-with-RLNR group.


The time-course for lymphedema development depends on breast cancer treatment received. ALND is associated with early-onset lymphedema, and RLNR is associated with late-onset lymphedema. These results can influence clinical practice to guide lymphedema surveillance strategies and patient education.


Disclaimer: The content is solely the responsibility of the authors and does not necessarily represent the official views of the National Cancer Institute or the National Institutes of Health.

Conflict of Interest: The authors have no conflict of interests to disclose.

Plaats een reactie ...

Reageer op "Lymfoedeem ontstaan direct na een operatie van okselklieren, na bestraling van de oksel ontstaat lymfoedeem vaak enkele jaren later.."

Gerelateerde artikelen

Gerelateerde artikelen

Low Level Laser (Photobiomodulation >> Lymfoedeem bij borstkanker: >> Lymfoedeem: Intensieve behandeling >> Lymfoedeem bij borstkanker: >> Lymfoedeem bij borstkanker: >> Reguliere behandelingen, medicijnen >>